Tuesday, December 28, 2010

Ησυχαστήριο!


Μου φαίνεται ότι τώρα τελευταία, περνάω πολύ καιρό σε ησυχαστήρια. Τον Μάρτιο ήμουν επικεφαλής ενός ησυχαστηρίου στην Ατλάντα, σήμερα ξεκινάω ένα στη Νότια Καρολάινα, μετά από κάνα-δυο εβδομάδες θα είμαι επικεφαλής σε ένα στο Μιλγουόκι, μετά μάλλον θα έχω ένα στη Νότια Καλιφόρνια (περιμένω ακόμα επιβεβαίωση) και μετά υπάρχει το Great Sky Sesshin τον Αύγουστο και ένα ακόμα σέσιν στην Ιαπωνία τον Σεπτέμβριο (θα σας δώσω τις σχετικές πληροφορίες). Εκτός αυτών, πέρασα δύο εβδομάδες κάνοντας άσκηση και εργασία στο Μοναστήρι της Τασαχάρα στις αρχές του Απριλίου και θα ξαναπάω για άλλες δύο εβδομάδες τον Ιούνιο. Γενικώς, ένα μεγάλο μέρος από το 2008, θα το περάσω σε ησυχαστήρια.

Πριν από μερικά χρόνια είχα γράψει ένα άρθρο για το σάιτ μου που το έλεγα «Ησυχαστήριο! Πα’ να την κάνουμε!». Έψαξα να το βρω αλλά κάπου εξατμίστηκε μέσα στο Ίντερνετ –δεν έχω καταλάβει πού εξαφανίζονται αυτά τα πράγματα. Και δεν το έχω πουθενά αλλού. Όχι ότι έχει και πολλή σημασία βέβαια. Κατά πάσα πιθανότητα θα πρέπει να ήταν μεγάλη μαλακία.

Θυμάμαι, ωστόσο, ότι τη χρονιά που έγραψα το άρθρο αυτό, η φίλη μου η Μίκι δεν μπορούσε να έρθει στο ησυχαστήριο γιατί θα πήγαινε στο ροκ φεστιβάλ Φούτζι (όχι ότι ερχόταν ποτέ στα ησυχαστήρια αλλά εν πάση περιπτώσει). Στο άρθρο λοιπόν, προσπαθούσα να εξηγήσω γιατί ένα ησυχαστήριο Ζεν είναι ίσως (να το πω;) καλύτερο από ένα φεστιβάλ ροκ –τουλάχιστον αν πρόθεσή σου είναι να βρεις έναν τρόπο να απολαμβάνεις περισσότερο τη ζωή σου και να κάνεις τον κόσμο καλύτερο.

Την προηγούμενη εβδομάδα, ανέβασα στα Suicide Girls ένα άρθρο στο οποίο έγραφα ότι τα κέντρα που γίνονται τα ησυχαστήρια είναι καλά μέρη για να μάθεις πώς να μη χαραμίζεις τη ζωή σου. Το άρθρο αντιμετωπίστηκε με τη γνωστή (και πλέον βαρετή) κατακραυγή από διάφορους αναγνώστες που θεωρούσαν ότι είμαι ο πιο εγωιστής μαλάκας του κόσμου επειδή είχα το θράσος να προτείνω ότι το να περάσεις λίγο ήσυχα μακριά από την κοινωνία μπορεί να είναι καλύτερο από το να περνάς τις μέρες σου βλέποντας βυζιά στο Ίντερνετ. Βεβαίως, τα βυζιά στο Ίντερνετ συνεισφέρουν στο να πληρώνω τους λογαριασμούς μου, οπότε δεν πρέπει να παραπονιέμαι και πάρα πολύ. Τέλος πάντων.

Από την άλλη, έχω δει μια διαφορετική αντιμετώπιση προς τα ησυχαστήρια από τους τα μέλη της βουδιστικής κοινότητας που έρχονται σ’ αυτά. Προσωπικά, νομίζω ότι τα ησυχαστήρια είναι κάτι παραπάνω από πολύ ωραία φάση –νομίζω ότι είναι κάτι το καταπληκτικό και γι αυτό πάω σε όσα περισσότερα γίνεται. Ταυτόχρονα, η πραγματική άσκηση στο Ζαζέν δε γίνεται στα ησυχαστήρια. Το πιο σημαντικό Ζαζέν, είναι το Ζαζέν που κάνεις κάθε μέρα στο σπίτι σου, στο πλαίσιο της πραγματικής ζωής που ζεις μέσα στον πραγματικό κόσμο.

Αυτό που με απογοητεύει, είναι ότι την αντίληψη αυτή δεν τη συμμερίζονται όλοι όσοι έρχονται στα ησυχαστήρια Ζεν. Οι περισσότεροι, αντίθετα, έχουν την πεποίθηση ότι μπορείς να ξεμπερδέψεις με όλο το Ζαζέν που χρειάζεσαι μέσα σε μερικές μέρες (ή εβδομάδες ή μήνες) εντατικής άσκησης σε ένα ησυχαστήριο και μετά μπορείς να αράξεις. Πραγματικά σοκάρομαι όταν συνειδητοποιώ ότι πολλοί άνθρωποι από αυτούς που βλέπεις σε ένα ησυχαστήριο Ζεν, δεν ασκούνται σχεδόν καθόλου καθημερινά. Δεν το καταλαβαίνω αυτό –προσωπικά, έκανα καθημερινή άσκηση επί καμιά δεκαετία πριν πάω στο πρώτο μου ησυχαστήριο και αυτό δεν το λέω για να πουλήσω μούρη πόσο καταπληκτικός είμαι, αλλά για να πω ότι δε μου πέρασε ποτέ από το μυαλό να πάω σε ένα ησυχαστήριο παρά μόνο σαν προέκταση της άσκησης που ούτως ή άλλως έκανα.

Ένα άλλο πράγμα που έχω ανακαλύψει, είναι ότι τα περισσότερα ησυχαστήρια, παραείναι έντονα. Εξακολουθώ να τα κάνω και δεν πιστεύω ότι είναι απολύτως κακά, όμως νομίζω ότι μερικές φορές το παρακάνουν με την άσκηση. Βλέπετε, αυτό που συμβαίνει όταν συγκεντρώσεις πολύ Ζαζέν μέσα σε μερικές μέρες (ή εβδομάδες ή μήνες) είναι ότι καταλήγεις να την ακούς κάπως. Σου έρχονται κάτι πράγματα που νομίζεις ότι είναι πολύ βαθιές ενοράσεις σχετικά με τη ζωή, το σύμπαν και τα πάντα και φεύγεις από το ησυχαστήριο νομίζοντας ότι έχεις γίνει κάτι σαν πνευματικός υπέρ-ήρωας.

Το πρόβλημα με αυτού του τύπου τις ενοράσεις είναι ότι ξεθωριάζουν πολύ γρήγορα με το φως της ημέρας, σαν ένα όμορφο όνειρο που δεν μπορείς ακριβώς να θυμηθείς –όσο πιο πολύ Ζαζέν προσπαθήσεις να στριμώξεις σε όσο το δυνατόν μικρότερο αριθμό ημερών, τόσο πιο πιθανό είναι να συμβεί αυτό. Ακόμα χειρότερο, είναι όταν το εγώ σου αρπάζεται από την αίσθηση του «πνευματικού υπέρ-ήρωα» και είσαι βέβαιος ότι είσαι το δώρο του Θεού προς τον διαλογισμό ακόμα και αφότου οι περιβόητες ενοράσεις που είχες κατά την έντονη άσκησή σου έχουν καταρρεύσει ή έχουν μετατραπεί σε αναμνήσεις στις οποίες επιστρέφεις ξανά και ξανά. Ορισμένοι τύποι που το παθαίνουν αυτό συχνά και μπορούν να το χειριστούν, καταφέρνουν να βγάλουν ένα κάρο λεφτά ως πνευματικοί δάσκαλοι, όμως αυτά που κάνουν και λένε είναι απλώς χάσιμο χρόνου.

Αυτός είναι ο λόγος που τα ησυχαστήρια στα οποία είμαι επικεφαλής (ή τουλάχιστον αυτά στα οποία μπορώ να ρυθμίσω εγώ το πρόγραμμα) ακολουθούν τη μέθοδο του Γκούντο Νισιτζίμα: είναι ηθελημένα κάπως λιγότερο έντονα από ό,τι συνηθίζεται στα ησυχαστήρια Ζεν. Οι ενοράσεις που προέρχονται από μια τέτοιου είδους άσκηση συχνά δεν είναι τόσο βαθιές όσο αυτές που προέρχονται από ένα πολύ έντονο πρόγραμμα, όμως κρατάνε πολύ περισσότερο και έχουν πολύ περισσότερη σημασία όταν ξαναμπαίνεις στον «φυσιολογικό» κόσμο. Και αυτό, νομίζω, είναι πολύ πιο σημαντικό. Χώρια που τελικά, αυτά τα λιγότερο έντονα ησυχαστήρια σου επιτρέπουν με τον καιρό να πας πιο βαθιά στην άσκησή σου και να μείνεις εκεί.

Τέλος πάντων, όλες αυτές είναι κάποιες τυχαίες σκέψεις που μου ήρθαν καθώς ετοιμάζομαι για ένα ακόμα ησυχαστήριο. Τα λέμε όταν επιστρέψω!

[...]

Μπραντ Ουόρνερ – Παρασκευή 25 Απριλίου 2008

ΥΓ
Θυμίζω ότι με τη λέξη «ησυχαστήριο», αποδίδω το αγγλικό «retreat» το οποίο με τη σειρά του είναι απόδοση του ιαπωνικού «σέσιν» (sesshin/接心). Όπως προκύπτει και από το κείμενο, πρόκειται για περιόδους (συνήθως έντονης) άσκησης στο Ζαζέν και συνήθως γίνεται σε ναούς, συχνά έξω από τις πόλεις. Πέρα από το ίδιο το Ζαζέν, γίνονται και κάποιες διαλέξεις/συζητήσεις, ενώ είναι μια ευκαιρία για τους συμμετέχοντες να μιλήσουν και προσωπικά με τον δάσκαλο που «ηγείται» του σέσιν.

Monday, December 27, 2010

Τζάνκια της ενημέρωσης


[...]

Τέλος πάντων, πριν φύγω για τα βουνά, σκέφτηκα ορισμένα πράγματα σχετικά με το όλο κόνσεπτ της ενημέρωσης. Προσωπικά είμαι απολύτως ανενημέρωτος και το χαίρομαι πολύ. Τώρα τελευταία, έχω την εντύπωση ότι όλος ο κόσμος το απολαμβάνει να καυχιέται ότι έχει φάει κόλλημα με την ενημέρωση και την πληροφόρηση, όμως δεν είμαι σίγουρος ότι αυτός είναι και πολύ υγιής τρόπος να ζεις. Για παράδειγμα, δεν μπορώ να καταλάβω γιατί κάποιος μπορεί να χρειάζεται αυτά τα RSS feeds (ή όπως στο διάολο λέγονται) ώστε να ξέρει ακαριαία πότε γράφω μια καινούρια παπαριά και την ανεβάζω στη σελίδα αυτή.

Τις προάλλες, μου πήρε συνέντευξη ένας τύπος ο οποίος με ρώτησε την άποψή μου για τις επερχόμενες εκλογές. Κι εγώ δεν είχα άποψη. Θέλω να πω, μου φαίνεται ότι ο Ομπάμα θα νικήσει, όμως ποιος μπορεί πραγματικά να ξέρει τι θα γίνει τον Νοέμβριο; Τέλος πάντων, δεν έχω καμιά αξιόλογη άποψη σχετικά με τον Ομπάμα, τη Χίλαρι ή όποιον κατεβάζουν οι Ρεπουμπλικάνοι –ο Μακ Κέιν είναι; Κάποτε έζησα στην Κένυα και ο μπαμπάς του Ομπάμα είναι από την Κένυα οπότε ίσως θα έπρεπε να τον ψηφίσω γι αυτόν τον λόγο.

Στην Τασαχάρα, δεν υπάρχουν τακτικές πηγές πληροφόρησης σχετικά με τον έξω κόσμο, πέρα από το κουτσομπολιό που ακούς από τον κόσμο που έρχεται. Δεν υπάρχουν εφημερίδες, τηλεόραση, ραδιόφωνο ή Ίντερνετ και η πρόσβαση στο μοναδικό τηλέφωνο που υπάρχει είναι αυστηρά περιορισμένη. Μπορείς να γράψεις και να λάβεις γράμματα, όμως δεν νομίζω ότι τα μαζεύουν ή τα παραδίδουν καθημερινά. Και όταν λέμε «γράμματα» εννοούμε αυτό που σήμερα αποκαλείται «snail mail» και παλιά αποκαλούσαμε απλώς «ταχυδρομείο».

Τα τζάνκια της ενημέρωσης φαίνεται δείχνουν να πιστεύουν ότι είτε μπουκώνεσαι διαρκώς με ό,τι γεγονός ή άποψη πετιέται μέσα στη θάλασσα της πληροφορίας, είτε είσαι ένα ανόητο, αδαές πρόβατο που οδηγείται στη σφαγή από τις μεγάλες δυνάμεις. Εγώ από την άλλη, δεν πιστεύω ότι είναι τόσο ζωτικής σημασίας να ξέρεις κάθε λεπτομέρεια γύρω από ό,τι συμβαίνει στον κόσμο. Και δεν εννοώ ότι το κατάλληλο αντίδοτο είναι η μακαριότητα της άγνοιας –η καλύτερη λύση βρίσκεται κάπου στη μέση.

Στο σπίτι μου, μου έρχονται καθημερινά οι Τάιμς του Λος Άντζελες. Δε είμαι συνδρομητής, απλώς εμφανίζονται καθημερινά και φαντάζομαι ότι είμαι στη λίστα των συνδρομητών επειδή ήταν συνδρομητής κάποιος προηγούμενος ενοικιαστής του διαμερίσματος. Αν σταματήσουν να ‘ρχονται, πιθανότατα δε θα γραφτώ συνδρομητής. Όμως μπορεί και να το κάνω ώστε να μπορώ να διαβάζω το κόμικ Λίο (Lio). Για την ενημέρωση που χρειάζομαι, μου αρκεί να ρίξω μια ματιά στους τίτλους –είμαι βέβαιος ότι αν πρόκειται να συμβεί κάποιο γεγονός ζωτικής σημασίας για την ύπαρξή μου, θα το μάθω.

[...]

Μπραντ Ουόρνερ – Τετάρτη 2 Απριλίου 2008

ΥΓ
Λέγοντας Τασαχάρα (Tassajara) ο Ουόρνερ εννοεί ένα μοναστήρι (τρόπον τινά) που ανήκει στο Κέντρο Ζεν του Σαν Φρανσίσκο. Πιο πολλές πληροφορίες, μπορείτε να βρείτε τόσο στη WikiPedia (http://en.wikipedia.org/wiki/Tassajara_Zen_Mountain_Center), όσο και στο ίδιο το Κέντρο Ζεν του Σαν Φρανσίσκο (http://sfzc.org/tassajara/)

Saturday, December 25, 2010

Εκ της Διευθύνσεως (Χ) – Never trust a hippy


Μου έστειλε τις προάλλες ένας φίλος ένα λινκάκι όπου μια επαγγελματίας όμορφη πιτσιρίκα (η οποία γενικώς είναι ροκ τραγουδίστρια αλλά στο εν λόγω λινκάκι βασικά πουλάει λουκ) έλεγε μεταξύ άλλων το καταπληκτικό «Δεν εμπιστεύομαι τους ανθρώπους που δεν πίνουν –έχουν κάτι να κρύψουν» ή κάτι τέτοιο. Μάλιστα. Μααααν -δατ’ς φακιν΄ντιπ που θα ‘λεγαν και (κάποιοι) Αμερικανοί. Όμως είναι; Γιατί από δω που τα βλέπω εγώ τα πράγματα, ο παραπάνω αφορισμός, πέρα από τραγικά κοινότοπος είναι και δυνητικά επικίνδυνος (αν τον διαβάσεις πιτσιρικάς και τον πάρεις πολύ τοις μετρητοίς –όπως είθισται να παίρνουμε τις δηλώσεις των ειδώλων μας) και, για να το πω απλά, εντελώς λάθος.

Δε χρειάζεται να είναι κανείς κοινωνιολόγος για να επισημάνει τον ρόλο που παίζει το αλκοόλ στις κοινωνίες μας –και αναφέρομαι εδώ στον ρόλο του τόσο σε προσωπικό επίπεδο όσο και σε κοινωνικό. Πολύ λίγες κοινωνικές συνευρέσεις σε οποιαδήποτε κοινωνία από την εποχή που έριξαν τα μπετά στην Ακρόπολη και δώθε δεν περιλαμβάνουν κάποιας μορφής κατανάλωση οινοπνεύματος και πολύ λίγες μυθικές φυσιογνωμίες δεν έχουν, με τον έναν τρόπο ή τον άλλον, συνδέσει το όνομά τους με κάποιο ποτό. Και αυτό είναι λογικό, καθώς όλες οι κοινωνίες θαυμάζουν την απελευθέρωση που προσφέρει το οινόπνευμα –απελευθέρωση από τους κοινωνικούς περιορισμούς, απελευθέρωση από τις προσωπικές δεσμεύσεις, απελευθέρωση από τις ίδιες μας τις σωματικές και ψυχολογικές ανεπάρκειες.

Και μέχρι εδώ, θα μπορούσε κανείς να πει ότι η προαναφερθείσα αοιδός έχει κάποιο δίκιο. Και μέχρι εδώ, θα συμφωνήσω. Όμως δεν μπορώ να μην παρατηρήσω ότι αν κάποιος άνθρωπος έχει καταφέρει να βάλει λίγο τα πράγματα σε μια σειρά μέσα και έξω από το κεφάλι του, στην πραγματικότητα δεν έχει ανάγκη την εύκολη απελευθέρωση που προσφέρει το οινόπνευμα· ακόμα δε περισσότερο, δεν έχει ανάγκη τα άλλοθι που επίσης προσφέρει. Μην κοροϊδευόμαστε: ναι μεν μπορείς να πεις και να κάνεις τα πάντα όταν έχεις πιει (ή έτσι νομίζεις τουλάχιστον), όμως ο βαθμός συναίσθησης/συνειδητότητας που έχεις είναι για τα πανηγύρια. Είναι τυχαίο δηλαδή που πολύ συχνά οι (συνήθως) νυχτερινές και μουσκεμένες στο ποτό απελευθερωμένες συμπεριφορές ακολουθούνται την άλλη μέρα από κάποιο απολογητικό τηλεφώνημα/mail/SMS/οτιδήποτε το οποίο ξεκινάει με τη φράση «Ε, ήπιαμε κάτι παραπάνω εχτές...»;

Για να το πω όπως το ‘χω στο μυαλό μου: οι άνθρωποι που χρειάζονται ποτό για να αποκαλυφθούν έχουν πρόβλημα. Πολύ συνηθισμένο πρόβλημα, σαφώς, όμως πρόβλημα παρ’ όλα αυτά. Αν μετά από περίπου 2,5 εκατομμύρια χρόνια εξέλιξης, το ανθρώπινο είδος έχει φτάσει σε μια κατάσταση που χρειάζεται οπωσδήποτε κάποιο χημικό δεκανίκι για να μπορέσει να κοιτάξει μέσα του (και μη γελιόμαστε: το οινόπνευμα, ακόμα και το πιο φυσικό, είναι χημικό δεκανίκι) μάλλον κάτι έχει κάνει λάθος –το ότι η κοινωνία μας (δια στόματος των «διακεκριμένων προσωπικοτήτων» της) αυτό το θεωρεί όχι μόνο σωστό αλλά και λογικό, είναι απλώς ανέκδοτο και δη κακής ποιότητας.

Παρεμπιπτόντως, αυτή η συζήτηση μου φέρνει πάντοτε στο μυαλό τον Φρανκ Ζάπα, μια από τις σημαντικότερες φυσιογνωμίες της αμερικανικής κουλτούρας του 20ου αιώνα. Πέρα από κορυφαίος μουσικός, ο Ζάπα υπήρξε και ένας από τους πιο εύστοχους (και καυστικούς) σχολιαστές της αμερικανικής κοινωνίας και ένας από τους πιο ξεκαρδιστικούς σατιριστές της· μ’ άλλα λόγια, το απολύτως αντίθετο αυτού που θα λέγαμε «ξενέρωτος». Ο ίδιος τύπος, ωστόσο, δεν έπαψε να δηλώνει σε όλη του τη ζωή και σε όλους τους τόνους ότι δεν πίνει –οινόπνευμα ή ντραγκς. Δεν αμφιβάλλω ότι πού και πού θα χτύπαγε καμιά μπύρα ή κάνα ουίσκι (και σίγουρα κάπνιζε σαν παλιά ατμομηχανή και έπινε σαράντα καφέδες την ημέρα), όμως έπαιρνε πάντοτε μια σαφή θέση κατά του μεθυσιού ή, πιο σωστά, κατά της χρήσης ουσιών προκειμένου να αποφύγει κανείς τις ευθύνες του.

Μιλώντας από την άποψη του Ζεν (μια και κάπως έτσι μιλάμε συνήθως εδώ), τα παραπάνω βγάζουν απολύτως νόημα: ένας από τους πρώτους κανόνες τους οποίους συμφωνείς να τηρείς όταν χειροτονείσαι βουδιστής μοναχός (τουλάχιστον στο Ζεν για το οποίο μπορώ να μιλήσω), είναι το να μη θολώνεις τον νου σου με τοξικές ουσίες (ναι, το αλκοόλ είναι τοξικό –ρωτήστε τον γιατρό σας τι σημαίνει αλκοολική δηλητηρίαση και γιατί δεν μπορείς να πάθεις το ίδιο, π.χ. από το γάλα). Και ο λόγος που υπάρχει ο κανόνας αυτός είναι επειδή αν το κάνεις, αργά ή γρήγορα θα φερθείς σαν μαλάκας προς εαυτόν και/ή αλλήλους. Βεβαίως μπορείς κάλλιστα να φερθείς σαν μαλάκας προς εαυτόν και/ή αλλήλους και χωρίς το αλκοόλ όμως τότε έχεις πολύ λιγότερα άλλοθι. Τόσο απλά.

Όπως έχουμε πει κατά κόρον από τις σελίδες αυτές, το ζητούμενο στο Ζεν είναι το να μπορέσεις να δεις την πραγματικότητα όπως είναι. Και το «όπως είναι» σημαίνει να βγάλεις από τη μέση όσο το δυνατόν περισσότερα χρωματιστά φίλτρα και παραμορφωτικούς φακούς. Το οινόπνευμα είναι ένας από τους συνηθέστερους (και από τους πιο κοινωνικά αποδεκτούς) τέτοιους παραμορφωτικούς φακούς και αν θέλουμε πραγματικά να καταλάβουμε αυτό που συμβαίνει μέσα μας και, κατ’ επέκταση, γύρω μας καλό είναι να το αντιμετωπίζουμε τουλάχιστον με επιφύλαξη. Αυτό βεβαίως δε σημαίνει μια πουριτανική στάση απέναντι στα ξύδια, στα μπαρ και στις σερβιτόρες αλλά μια πιο υπεύθυνη ματιά απέναντι στο πότε πίνουμε, πόσο πίνουμε και τι κάνουμε όταν πίνουμε.

Για πολλούς, ένα πρόβλημα που έχει μια τέτοια στάση απέναντι στο αλκοόλ είναι ο κοινωνικός εξοστρακισμός –δεν μπορείς να λες πάντα όχι σε ένα ποτάκι μετά τη δουλειά ή σε ένα κρασί μαζί με ένα φαί με φίλους ή σε μια σαμπάνια σε έναν γάμο ή σε ένα σφηνάκι από μια μπαργούμαν που σε γουστάρει και τη γουστάρεις ή σχεδόν σε καμία κοινωνική περίσταση αν είσαι στην Ιαπωνία. Όμως αυτό κουλαντρίζεται με διάφορους τρόπους –χώρια που το ευρύτερο θέμα της κοινωνικής ευθυγράμμισης και συμμόρφωσης μπορεί να αποτελέσει αντικείμενο συζήτησης για κάποιο μελλοντικό ποστ. Μ’ άλλα λόγια, αν ξέρεις τι σου γίνεται, μπορείς να αντιμετωπίσεις το ποτό υπεύθυνα χωρίς να γίνεις κοινωνικός παρίας – αν δε θέλεις να γίνεις– και όντας βουδιστής δε θα μπορούσα να προτείνω και κάτι άλλο από μια τέτοια «Μεσαία Οδό». Όσο για τους αφορισμούς σαν αυτόν της πιτσιρίκας, αναρωτιέμαι το εξής: αν η μικρή δεν εμπιστεύεται αυτούς που δεν πίνουν, πώς θα έβλεπε το ενδεχόμενο να χειρουργήσει τη μαμά της ένας νευροχειρούργος που πίνει;

Wednesday, December 22, 2010

Ωπα! Σχεδόν φτάσαμε!


Όποτε μου δόθηκε η ευκαιρία (ενίοτε, προς μεγάλη μου δυσαρέσκεια) να ακούσω κάποιους να μιλάνε για διάφορες τεχνικές διαλογισμού και να δίνουν μεγάλες απαντήσεις σε μεγάλα ερωτήματα που τους έχουν θέσει οι πεινασμένοι για μεγάλες απαντήσεις σε μεγάλα ερωτήματα οπαδοί τους, πρόσεξα ότι υπάρχει ένα κοινό μοτίβο: άσχετα από το είδος της Φώτισης για το οποίο μιλάνε ή άσχετα από τον όποιο ευφημισμό χρησιμοποιούν αντί για την ίδια τη λέξη από «φ», αυτό στο οποίο οδηγούν τον κόσμο είναι πάντοτε...


...σχεδόν...

...εκεί....

Αυτό που υπονοείται, βεβαίως, είναι ότι ο ομιλητής το ‘χει πιάσει και μπορεί να καθοδηγήσει τους οπαδούς του σ’ αυτό ή ότι ο ομιλητής ξέρει κάποιον (ή έχει ακουστά κάποιον) που το ‘χει πιάσει και, άρα, μπορεί να βοηθήσει τους συντρόφους αναζητητές στον «δρόμο». Ίσως το «σχεδόν εκεί» του ομιλητή να είναι λίγο πιο κοντά στο «εκεί», όπου και να ‘ναι το συγκεκριμένο «εκεί».

Η Φώτιση είναι πάντα αμέσως μετά τον επόμενο λόφο, διαθέσιμη αρκεί να κάνεις κάτι ακόμα –και να το κάνεις ειλικρινά διότι αν δεν το κάνεις ειλικρινά δε θα σου κάτσει, όμως αν δεν μπορείς να το κάνεις ειλικρινά, μου δίνεις τον αριθμό της πιστωτικής σου κάρτας και σε βοηθάω. Αυτή είναι η φύση της Φώτισης: είναι πάντα μετά την επόμενη στροφή. Ή ίσως μετά τη μεθεπόμενη. Ή ίσως μετά τις επόμενες τρεις και αφού περάσεις εκείνους εκεί τους λόφους. Πάντα όμως κάπου μακριά, όχι εδώ. Και πάντα θα βρίσκεται κάπου μακριά διότι δεν μπορεί να βρίσκεται πουθενά αλλού. Ο ίδιος ο ορισμός της Φώτισης θα μπορούσε να είναι «αυτό που βρίσκεται μακριά».

Πρόκειται για τη γνωστή ιστορία με το καρότο που κρεμάς σε ένα ξύλο μπροστά από το στόμα του γαϊδάρου. Όμως τουλάχιστον ο γάιδαρος, θα φάει το καρότο όταν φτάσει εκεί που θέλει το αφεντικό του –αντίθετα, στη Φώτιση δε φτάνει ποτέ κανείς. Είναι σαν εκείνη την ταινία, το «Logan’s Run» όπου όλοι περιμένουν να ανανεωθούν και τελικά τους τινάζουν στον αέρα.

Δε θα καταφέρεις να φτάσεις στον στόχο που σου πουλάνε, επειδή δεν υπάρχει στόχος. Αυτό, βεβαίως, δε σημαίνει ότι τα πράγματα δεν μπορούν να βελτιωθούν –μπορούν. Οι πλασιέ της Φώτισης τρελαίνονται κάθε φορά που κάποιος επισημαίνει ότι αυτό που πουλάνε είναι όνειρα που δεν μπορούν να γίνουν ποτέ πραγματικότητα. Ορισμένοι απ’ αυτούς, πιστεύουν ότι κανείς δε θα δοκιμάσει να κάνει μια άσκηση αν δεν πιστέψει ότι στο τέρμα της υπάρχει κάποια ανταμοιβή. Όμως προσωπικά αμφιβάλλω ότι όλοι οι άνθρωποι είναι τόσο βλάκες.

Αντί να πιστεύεις ότι υπάρχει κάποια ανταμοιβή κάπου στο βάθος, ίσως θα ήταν καλύτερο να κοιτάξεις πολύ προσεκτικά αυτό που υπάρχει εδώ –τότε θα καταφέρεις να κάνεις την πραγματική δουλειά που χρειάζεται, προκειμένου να βελτιώσεις αυτό. Αν δε, κάνεις αρκετές μικρές βελτιώσεις, έχεις φτάσει στη Φώτιση. Και αυτή θα είναι ξαφνική και άμεση, με τον ίδιο τρόπο που η πυραμίδα του Χέοπα ολοκληρώθηκε ξαφνικά και άμεσα, τη στιγμή που έβαλαν το τελευταίο τούβλο στην κορυφή της.

Μπραντ Ουόρνερ – Κυριακή 30 Μαρτίου 2008


Tuesday, December 21, 2010

Περί θυμού (συνέχεια)


[...]

Να μια ακόμα ερώτηση από αυτές που μου στέλνετε:

«Γιατί είναι πρόβλημα που θυμώνω με το ότι ο κόσμος δεν πάει καλά; Έχω πάρει από τους Clash, και συγκεκριμένα από το κομμάτι «Clampdown» κάτι που πλέον είναι κανόνας ζωής για μένα –είναι ο στίχος που λέει «let fury have the hour, anger can be power» (Σ.τ.Μ. «ας παραδώσουμε τη στιγμή στην οργή –ο θυμός μπορεί να είναι δύναμη») Αυτό που θα ‘θελα να μάθω είναι, γιατί θα πρέπει να περιορίσω τον θυμό μου για τα πράγματα που είναι εσφαλμένα; Η εκμετάλλευση των εργαζομένων, ο βιασμός, ο σεξισμός, ο ρατσισμός, ο φασισμός, ο συντηρητισμός, ο μιλιταρισμός, η περιτομή των γυναικών στις ισλαμικές κοινωνίες, το σύστημα υγείας σε παγκόσμιο επίπεδο και, πιο σημαντικό απ’ όλα, το περιβάλλον είναι τα θέματα για τα οποία ανησυχώ περισσότερο. Και από τότε που θυμάμαι τον εαυτό μου, με τσάντιζε πάντα η πλήρης έλλειψη μιας γενικότερης ανησυχίας για τα θέματα αυτά. Όμως, όπως λένε και οι Clash, ο θυμός μπορεί να είναι δύναμη και πάντοτε πίστευα ότι ο καλύτερος τρόπος να λύσεις τα προβλήματα του κόσμου, είναι να θυμώσεις πραγματικά, να εξοργιστείς. Για παράδειγμα, όταν θυμώνω για το πρόβλημα των σκουπιδιών, θυμάμαι ότι πρέπει να ανακυκλώνω λίγο περισσότερο και να καταναλώνω λίγο λιγότερο.

Καταλαβαίνεις τι θέλω να πω, έτσι δεν είναι; Ο θυμός μπορεί να είναι χρήσιμος για να λύνεις προβλήματα και για να αντιμετωπίζεις την αδικία. Πρέπει πράγματι να περιορίσω τον θυμό μου απέναντι στην αδικία;»

Η απάντησή μου:
(Πάντα ξεκινάω λέγοντας «η απάντησή μου», επειδή τα άρθρα αυτά πάνε και στο Facebook και όλη η μορφοποίηση που κάνω εδώ εξαφανίζεται)

Η απάντηση είναι ότι δεν υπάρχει τίποτα «λάθος» με τον θυμό σου. Όλος ο κόσμος με χαρακτηρίζει «θυμωμένο» άτομο εξαιτίας του στιλ του γραψίματός μου. Προσωπικά νομίζω ότι δεν είμαι τόσο θυμωμένος όσο ήμουν, όμως είμαι ακόμα τόσο θυμωμένος όσο ήμουν –αυτός είναι ένας τυπικά αντιφατικός, «Ζεν» τρόπος, να πω ότι παρότι είμαι ακόμα θυμωμένος, τώρα πια δε θυμώνω με τον θυμό μου όπως έκανα παλιότερα. Μ’ άλλα λόγια, το συναισθηματικό κομμάτι αυτού που αποκαλούμε «θυμό» είναι σαφέστατα άχρηστο· σε βοηθάει τίποτα κι όμως όταν ακούω κάτι σχετικό με τα θέματα που αναφέρεις, τσαντίζομαι. Γενικά τσαντίζομαι με πολλά πράγματα.

Πρόσφατα είδα μια ενδιαφέρουσα ομιλία του Άλαν Σενάουκε (Alan Senauke) από το Κέντρο Ζεν του Μπέρκλεϋ (Berkeley Zen Center). Ο Άλαν έχει γράψει ένα πολύ γαμάτο βιβλίο που έχει τον τίτλο «The Bodhisattva's Embrace: Dispatches from Engaged Buddhism's Front Lines» (Το Αγκάλιασμα του Μποντισάτβα: Ανταποκρίσεις από την Πρώτη Γραμμή του Εφαρμοσμένου Βουδισμού) και γενικά είναι πολύ χωμένος σ’ αυτή την ιστορία με τον Εφαρμοσμένο Βουδισμό, ασχολείται με πολλούς σκοπούς, ταξιδεύει πολύ και κάνει διάφορα.

Όταν ωστόσο μετά την ομιλία του, κάποιος τον ρώτησε κάτι παραπλήσιο σχετικά με τον θυμό για τα προβλήματα της ανθρωπότητας, ο Άλαν είπε κάτι σε στιλ «Προσπαθώ να περιορίσω την πρόσληψη των τηλεοπτικών ειδήσεων». Αυτή η συμβουλή μου αρέσει πολύ –είναι καθήκον μας να αντιμετωπίζουμε τις μαλακίες που έχουμε ακριβώς μπροστά μας, όμως συχνά χάνουμε τον μπούσουλα από τους αμέτρητους τόνους πληροφοριών που πλέον μπορούμε να προσλάβουμε, πληροφοριών που σχετίζονται με πράγματα τα οποία στην πραγματικότητα δεν μπορούμε να αντιμετωπίσουμε καθώς είναι πολύ μακριά μας, είναι πολύ μεγάλα κ.λπ.

Είναι πολύ εύκολο να τρελαθείς με όλα όσα πάνε στραβά στον κόσμο. Και δεν έχω καμία αμφιβολία ότι όταν/αν καταφέρουμε να επικοινωνήσουμε με πλάσματα από άλλους πλανήτες, μετά από λίγο καιρό οι γήινοι θα τραβάνε τα μαλλιά τους για το πόσο άδικη μεταχείριση έχουν οι Κρελ στις πεδιάδες Γκομουλάρ του Ρέγκιζον IV –το να αισθάνεσαι έτσι είναι κομμάτι της ανθρώπινης φύσης.

Όμως ο θυμός ως συναίσθημα εμποδίζει αυτό που πρέπει να κάνεις ώστε να αντιμετωπίσεις αποτελεσματικά αυτά που σε θυμώνουν. Σε τυφλώνει με οργή και δεν μπορείς να δεις τις πραγματικές λύσεις που υπάρχουν μπροστά στα μάτια σου. Σαφώς, από μια άποψη, ο θυμός μπορεί να είναι δύναμη. Όμως, αν θέλεις τη γνώμη μου, το συναίσθημα του θυμού δεν σε ενισχύει –αντίθετα, σε αποδυναμώνει.

Εξαρτάται λοιπόν τι εννοείς με τη λέξη «θυμός». Θυμώνω με τον σεξισμό.
Όμως δε με βοηθάει σε τίποτα να κάθομαι και να τον κλωσάω μέσα μου. Όταν υπάρχουν περιπτώσεις σεξισμού για τις οποίες μπορώ να κάνω κάτι, κάνω αυτό που μπορώ να κάνω. Ας πούμε, αν ήμουν μπροστά όταν ο Ούλτραμαν Νέος έβαζε χέρι σ’ αυτή την κοπελίτσα με τη στολή του Άι Βασίλη, μπορεί να έλεγα κάτι –εκτός αν ήταν φανερό ότι αυτή το απολάμβανε. Η γενική μου αίσθηση απέναντι στον θυμό για το πρόβλημα παραμένει μέρος της προσωπικότητάς μου, άσχετα αν κάνω κάτι γι αυτό. Όμως δε μου βγάζει κανένα νόημα θα αντιδρώ συναισθηματικά σε πράγματα για τα οποία δεν μπορώ να κάνω τίποτα. Το γενικότερο πρόβλημα του σεξισμού παραείναι μεγάλο για να το λύσει ένα άτομο.

Αυτό δε σημαίνει ότι δεν ενδιαφέρομαι. Όμως η αντίληψη ότι το να αντιδράς συναισθηματικά στα μεγάλα προβλήματα δείχνει ότι ενδιαφέρεσαι είναι παραπλανητική –δίνει την εντύπωση ότι όντως αντιμετωπίζεις το πραγματικό πρόβλημα που έχεις κάθε δεδομένη στιγμή, όταν στην ουσία δε συμβαίνει κάτι τέτοιο.

Όταν λες ότι «εξοργίζεσαι» νομίζω ότι στην πραγματικότητα αναφέρεσαι στο να κρατιέσαι από ένα κομμάτι της αίσθησης που έχεις για τον προσωπικό σου εαυτό. Φοβάσαι ότι αν δεν αρπαχτείς από τον θυμό σου, αυτός θα εξαφανιστεί και εσύ θα είσαι απλώς εφησυχασμένος. Σύμφωνα με τη δική μου εμπειρία, κάτι τέτοιο δε συμβαίνει. Δε γίνεσαι εφησυχασμένος –γίνεσαι πιο χαλαρός και πιο ρεαλιστής σχετικά με το πού μπορείς να βοηθήσεις και πού όχι.

Ελπίζω ότι τα παραπάνω βγάζουν κάποιο νόημα.

Μπραντ Ουόρνερ – Παρασκευή 17 Δεκεμβρίου 2010

ΥΓ
Η απόδοση του τίτλου είναι κάπως ατυχής –το ξέρω. Ωστόσο το Engaged Buddhism (όπως έμαθα από το σχετικό άρθρο της WikiPedia, στη διεύθυνση http://en.wikipedia.org/wiki/Engaged_Buddhism) είναι μια συγκεκριμένη κίνηση/τάση άρα θα πρέπει μάλλον να περιμένουμε και να δούμε αν θα υπάρξει συγκεκριμένη «επίσημη» απόδοση στα Ελληνικά. Προς το παρόν, το «Εφαρμοσμένος Βουδισμός» μου φαίνεται σχετικά ακριβές.

Thursday, December 16, 2010

Εκ της Διευθύνσεως (ΙΧ) – Κενότητα είναι η τρύπα στα ντόνατς



Χαίρετε από το Τόκιο (ναι, ξανά). Κάτι που βρίσκω αρκετά διασκεδαστικό κάθε φορά που έρχομαι εδώ και, κυρίως, κάθε φορά που επιστρέφω, είναι ότι αρκετοί άνθρωποι με ρωτάνε διάφορα περί του Ζεν στην Ιαπωνία –κυρίως με την προσδοκία ότι θα ακούσουν κάτι εντυπωσιακό, βαθύ, αλλιώτικο και, ξέρω ‘γω, απωανατολίτικο. Βεβαίως από μια μεριά έχουν δίκιο καθώς, πράγματι, πολλά από τα πράγματα που μας ήρθαν από την Άπω Ανατολή πέρασαν απ’ τα σαράντα κύματα και αυτό που κατέληξε στις δικές μας ακτές, μπορεί να απέχει χιλιόμετρα από αυτό που ξεκίνησε απ’ τις δικές τους.

Από την άλλη, πόσο έξω μπορείς να πέσεις σε κάτι τόσο απλό όσο το Ζεν (και δη το Ζαζέν); Τουλάχιστον η κατά Ντόγκεν άποψη, η οποία είναι και η άποψη που διαβάζετε στις σελίδες αυτές, δεν αφήνει και πολλά περιθώρια παρεξήγησης καθώς βασικά αυτό που λέει είναι «Κάτσε κάτω, κράτα τη σπονδυλική σου στήλη ίσια, κοίτα τον τοίχο, άσε το μυαλό σου να κάνει τούμπες αλλά μην τους δίνεις και πολλή σημασία και μην περιμένεις τίποτα». Προφανώς υπάρχει και κάμποση θεωρία ακόμα (ειδικά αν πάμε στα κλασσικά κείμενα τα οποία ο Ντόγκεν δεν αρνείται –κάθε άλλο) σερβιρισμένη μέσα από διάφορα λεκτικά ακροβατικά που έχουν συσσωρευτεί ανά τους αιώνες, όμως η ουσία δε διαφέρει πολύ από τα παραπάνω.

Βεβαίως, οι προϊδεάσεις παραμένουν προϊδεάσεις, εξ ου και οι ερωτήσεις για τη βαθιά και Ζεν Ιαπωνία (φαντάζομαι ότι όσοι ταξιδεύουν συχνά στην Κίνα ή την Ινδία ακούνε τα αντίστοιχα). Όμως πραγματικά δεν μπορεί κανείς να συνειδητοποιήσει τι σημαίνει Βουδισμός εδώ, αν δεν το δει στην πράξη. Προσοχή: λέγοντας «εδώ» δεν αναφέρομαι στην Άπω Ανατολή γενικώς αλλά στην Ιαπωνία ειδικώς –όσοι ρίξουν έστω και μια επιπόλαια ματιά σε κάποια ιστορία των θρησκειών, θα δουν ότι ο τρόπος που ενσωματώνουν οι Ιάπωνες τη θρησκεία στη ζωή τους είναι, στην καλύτερη περίπτωση, sui generis και στη χειρότερη, έχετε γεια γειτόνισσες κι εγώ, χμμμμ, ψηλά αρμενίζω.

Ο τρόπος που γεννιέται και αναπτύσσεται μια θρησκεία σε έναν τόπο, εξαρτάται από μια σειρά παραμέτρους που ελάχιστα έχουν να κάνουν με την πνευματικότητα του λαού που κατοικεί στον εν λόγω τόπο (ή την απουσία αυτής). Πολύ πιο συχνά, κεφαλαιώδη ρόλο στη γέννηση και στην εξέλιξη μιας θρησκείας, παίζουν στοιχεία όπως η γεωγραφία, το κλίμα ή η ιστορία του τόπου που τη γεννάει –δεν μπορεί να είναι τυχαίο ότι και οι τρεις μεγάλες μονοθεϊστικές/σωτηριολογικές/εσχατολογικές θρησκείες του κόσμου μας γεννήθηκαν σε μια έρημο. Μάλλον οι άνθρωποι ήθελαν να βάλουν κάτι/κάποιον ανάμεσα στον εαυτό τους και στο απόλυτο τίποτα που έβλεπαν τη νύχτα στο τοπίο της ερήμου.

Κάτι τέτοιο, ισχύει και στην Ιαπωνία. Ζώντας σε έναν τόπο όπου τίποτα δεν είναι σταθερό –μηδέ του ίδιου του εδάφους εξαιρουμένου– οι άνθρωποι δημιούργησαν μια θρησκεία βασισμένη στη φύση και στα στοιχεία της –αναφέρομαι στο Σίντο και όχι στον Βουδισμό, καθώς αυτός ήρθε αρκετά αργότερα και ως εξαγώγιμο προϊόν της ασιατικής ενδοχώρας. Όπως όλες οι ανιμιστικές θρησκείες, το Σίντο είναι ζωντανό, με μουσική και χορό, με έντονα χρώματα και πολύ θόρυβο και στο μυαλό των Ιαπώνων σχετίζεται –κυρίως– με τα ξεκινήματα και με τις χαρούμενες περιστάσεις –εγκαίνια, γάμοι, γεννήσεις, πρωτοχρονιά κ.λπ.

Ο Βουδισμός, αντίθετα, σχετίζεται με το τέλος –μ’ άλλα λόγια, κυρίως με τον θάνατο. Τα (άφθονα) καταστήματα που πουλούν βουδιστικό... εξοπλισμό (εικονοστάσια, κομποσκοίνια, αρωματικά στικ, ειδώλια κ.λπ.) έχουν ως βασική τους πελατεία ανθρώπους άνω των 50 ετών που αγοράζουν πράγματα για κηδείες ή μνημόσυνα και στις περισσότερες οικογένειες, η λέξη «όμπο-σαν» (お坊さん/βουδιστής ιερέας) φέρνει στον νου περίπου ό,τι φέρνουν στον νου του μέσου δυτικού οι λέξεις «γραφείο τελετών» –δηλαδή ανθρώπους που επιτελούν ένα πολύ αναγκαίο έργο, το οποίο όμως οι περισσότεροι προσπαθούν να μη σκέφτονται.

Γιατί συνέβη αυτό με τον Βουδισμό; Δεν είμαι απολύτως σίγουρος, όμως υποπτεύομαι ότι έχει να κάνει με δύο πράγματα: αφενός, με το ότι η θρησκεία αυτή ήρθε από το εξωτερικό (γενικά οι Ιάπωνες έχουν μια σχεδόν φυσική καχυποψία απέναντι σε ό,τι δεν είναι ιαπωνικό) και αφετέρου με το ίδιο το προφίλ και τη διδασκαλία της –για την ακρίβεια τόσο με το γεγονός ότι έχει διδασκαλία (σε αντίθεση με το Σίντο που στην πραγματικότητα δεν έχει), όσο και με το περιεχόμενο της διδασκαλίας αυτής. Προσοχή: δεν υποστηρίζω ότι το Σίντο είναι κενό από πλευράς ιερών κειμένων και θεωρίας, όσο ότι ο Βουδισμός είναι πολύ πιο περίπλοκος καθώς, στην πραγματικότητα, εξετάζει την ψυχολογία του ατόμου και τη σχέση του με τον εαυτό του.

Αυτό το περιεχόμενο του Βουδισμού, σε συνδυασμό με το γεγονός ότι προερχόταν από μια ξένη χώρα (και άρα, η προσφυγή στις πηγές απαιτούσε τη γνώση ξένων γλωσσών), δημιούργησε την απαίτηση οι ιερείς του να είναι πολύ πιο μορφωμένοι και γενικότερα καλλιεργημένοι και αυτό είχε σαν αποτέλεσμα τη δημιουργία μιας αύρας σοβαρότητας γύρω από τους ανθρώπους αυτούς και τη θεωρία που δίδασκαν. Αν σ’ αυτό προσθέσουμε τη γενικότερη τάση των Ιαπώνων να αφομοιώνουν με έναν πολύ ιδιαίτερο τρόπο τα στοιχεία που τους έρχονται από το εξωτερικό (ναι, το ξέρω, εδώ υπάρχει μια αντίφαση με αυτό που έγραψα παραπάνω –ενδιαφέρον δεν είναι;), καταλήγουμε στο ότι ο Βουδισμός ήδη από το ξεκίνημά του δεν αντικατέστησε την υπάρχουσα θρησκεία αλλά ήρθε να καλύψει κάποιες ανθρώπινες ανάγκες τις οποίες η παλιά θρησκεία γενικά προτιμούσε να αποφεύγει –ό,τι σχετίζεται με τον θάνατο ήταν (και εν πολλοίς ακόμα είναι) ταμπού για το Σίντο.

Αυτό που έχει ενδιαφέρον, δεν είναι το πώς ο Βουδισμός σχετίστηκε με τον θάνατο (και γενικά με τις δυσάρεστες πλευρές της ζωής) αλλά το πώς τον βιώνουν στη σημερινή τους πραγματικότητα οι Ιάπωνες. Και, κατά τη γνώμη μου, ο καλύτερος τρόπος να το καταλάβει αυτό κανείς είναι να δει τη φωτογραφία που βρίσκεται στην αρχή αυτού του κειμένου –η φωτογραφία είναι τραβηγμένη στον σιδηροδρομικό σταθμό του Καβασάκι (απλή συνωνυμία), αν και παρόμοια σταντ είδα και σε τουλάχιστον δύο ακόμα σταθμούς. Πρόκειται για το καινούριο προϊόν ενός καφέ που βρίσκεται σε μια από τις πιο κυριλέ και ακριβές περιοχές του Τόκιο –το καφέ λέγεται «Ζεν Καφέ» (禅カフェ) και το προϊόν είναι ντόνατς με το, όχι ιδιαίτερα ευφάνταστο μπραντ-νέιμ «Ζεν Ντόνατς» (禅ドーナツ).

Ας κάνουμε μια παύση και ας το σκεφτούμε αυτό λιγάκι: φανταστείτε ότι σε κάποια –οποιαδήποτε– χριστιανική χώρα, ένα ζαχαροπλαστείο αποφάσιζε να λανσάρει ένα καινούριο γλυκό και στο εν λόγω γλυκό το όνομα της θρησκείας –ας πούμε «Τούρτα Χριστιανισμός». Μπορείτε να φανταστείτε την αντίδραση τόσο της ηγεσίας της θρησκείας όσο και του κόσμου; Για την ηγεσία της εκκλησίας νομίζω όλοι συμφωνούμε ότι η αντίδραση θα ήταν στα όρια της υστερίας, όμως και στην περίπτωση του κόσμου, προσωπικά υποπτεύομαι ότι οι αντιδράσεις θα ήταν στην καλύτερη περίπτωση κοροϊδία και στη χειρότερη, οργή.

Εδώ, αντίθετα, το πράγμα αντιμετωπίζεται ως κάτι φυσικό. Οι περαστικοί προσπερνούν το σταντ μάλλον αδιάφορα και κάποιοι στέκονται, αγοράζουν μερικά ντόνατς και συνεχίζουν για τη δουλειά τους. Δεν άκουσα κανέναν να σχολιάζει την ονομασία των προϊόντων και δεν είδα κανέναν να κοιτάζει αποδοκιμαστικά ή να αντιδρά διαφορετικά απ’ ό,τι θα αντιδρούσε απέναντι σε ένα οποιοδήποτε άλλο από τα αμέτρητα παρόμοια σταντ που βλέπει κανείς παντού –και ειδικά στους σταθμούς των τρένων και του μετρό.

Και εδώ που τα λέμε, γιατί να το κάνουν; Αφενός οι περισσότεροι δεν είναι αποκλειστικά βουδιστές –τόσο στο μυαλό τους, όσο και στην καθημερινή τους πρακτική, Βουδισμός και Σίντο συνδυάζονται μια χαρά– και αφετέρου, ακόμα και αν είναι, ο ίδιος ο Βουδισμός δεν είναι αποκλειστικός, πάει να πει δε ζητάει από τους «πιστούς» του να απορρίψουν ό,τι πίστευαν ως τη στιγμή που αποφάσισαν να γίνουν βουδιστές. Δεν το είδα με τα μάτια μου, αλλά είμαι σίγουρος ότι ακόμα και κάποιοι ιερείς/μοναχοί «καριέρας» από το Σότο-σου, θα προσπερνούσαν το εν λόγω σταντ χωρίς να του ρίξουν δεύτερη ματιά ή, αν του έριχναν, απλώς θα χαμογελούσαν και θα συνέχιζαν τον δρόμο τους.

Εδώ ακριβώς συνίσταται και η δυσκολία που ανέφερα στην αρχή: οι άνθρωποι του Ζεν που έχω γνωρίσει εδώ, είναι απλοί, καθημερινοί άνθρωποι και η «πίστη» τους στο Ζεν είναι επίσης απλή και καθημερινή –μ’ άλλα λόγια, δε σκάνε πάρα πολύ αν κάποιος αποφάσισε να χρησιμοποιήσει την ονομασία «Ζεν» για να ονομάσει τα προϊόντα του. Η άσκηση του Ζαζέν και η συμφωνία με τις διδασκαλίες του Βούδα είναι πράγματα τα οποία αποδέχονται, όχι προκειμένου να δηλώσουν «βουδιστές», «ιερείς» ή «φωτισμένοι» αλλά επειδή τα έχουν δει να λειτουργούν επάνω τους και επειδή τους βοηθούν να ζουν τη ζωή τους πιο ήρεμα και πιο ισορροπημένα. Το ξέρω ότι αυτό αντίκειται στην ιδέα που έχουμε οι περισσότεροι σχετικά με τους ανθρώπους του Ζεν όμως ειλικρινά, όσο πιο μέσα στο κόλπο αυτό είναι κάποιοι άνθρωποι, τόσο πιο απλοί και αθόρυβοι δείχνουν.

Απ’ την άλλη μεριά, ενδέχεται το παράδειγμά μου με τα ντόνατς να είναι εντελώς εκτός πραγματικότητας. Ίσως η επιλογή της ονομασίας για το συγκεκριμένο γλυκό να μην είναι καθόλου τυχαία αλλά να παραπέμπει στους κύκλους ένσο που συχνά ζωγραφίζουν οι δάσκαλοι του Ζεν –θα πρέπει να ρωτήσω και να μάθω. Αν δε, συνδυάσουμε αυτή την ιδέα με το ότι το απλό μοντέλο της εταιρείας, αυτό δηλαδή που δεν έχει καμία γέμιση, λέγεται «κενότητα» (空 –βλ. και τη σχετική φωτό), έχουμε, ίσως, μια διαφορετική ερμηνεία ολόκληρης της Σούτρας της Καρδιάς και, κατ’ επέκταση, της θεωρητικής βάσης του Ζεν. Χμμμμμ...

ΥΓ
Αν θέλετε να δείτε την πλήρη γκάμα των ντόνατς, μπορείτε να πάτε στο σάιτ της εταιρείας, στη διεύθυνση http://www.rakuten.co.jp/zen-donut/ Προσοχή, ωστόσο: το σάιτ είναι, βεβαίως, στα Ιαπωνικά!

Monday, November 15, 2010

Τι θα μου προσφέρει το Ζαζέν


[...]

Την Κυριακή που μας πέρασε, έκανα το πρώτο από τα τρία μαθήματα στο κέντρο Καρούνα Γιόγκα (Karuna Yoga) στην περιοχή Λος Φελίζ του Λος Άντζελες (είναι στο 1939 1/2 της Χίλχερστ, κοντά στη γωνία Φράνκλιν και Χίλχερστ). Το μάθημα ήταν πολύ καλό παρόλο που διώξαμε τρεις ανθρώπους επειδή άργησαν μια ώρα –δεν είχαν καταλάβει ότι η θερινή ώρα άρχιζε αυτό το Σ/Κ. Συγνώμη παιδιά, όμως έχετε δύο ακόμα ευκαιρίες: την Κυριακή 16 Μαρτίου στις 8 το πρωί και την Κυριακή 23 Μαρτίου, πάλι στις 8 το πρωί. Και θυμηθείτε ότι υπάρχουν και τα κανονικά μαθήματα στη Σάντα Μόνικα.

Τέλος πάντων, στο κέντρο Καρούνα, κάποιος μου έκανε μια ερώτηση την οποία μου κάνουν πολύ συχνά. Και το ζουμί της είναι: Αν αρχίσω να κάνω αυτή την άσκηση, το Ζαζέν, τι θα κερδίσω;

Υπάρχουν εκατομμύρια παραλλαγές της ερώτησης και όλοι οι δάσκαλοι του Ζεν τις ακούνε όλη την ώρα. Ο φίλος μου ο Γκρεγκ Φέιν στο Κέντρο Ζεν του Σαν Φρανσίσκο (San Francisco Zen Center), μου έλεγε ότι όσο περισσότερο κάνει Ζαζέν, τόσο πιο δύσκολο του είναι να απαντήσει στην ερώτηση αυτή. Πολύ συχνά οι δάσκαλοι του Ζεν δίνουν διάφορες εξυπνακίστικες απαντήσεις λες και θέλουν να σε ξεφορτωθούν –η πιο συνηθισμένη είναι «Τίποτα!». Όμως στην πραγματικότητα δεν κάνουμε τους έξυπνους αλλά προσπαθούμε να είμαστε όσο το δυνατόν πιο ειλικρινείς.

Οι περισσότεροι δάσκαλοι διαλογισμού προσπαθούν να σου πουλήσουν την τεχνική τους, οπότε έχουν και διάφορες ωραίες, έτοιμες απαντήσεις στην ερώτηση αυτή. Θα σου πουν ότι φτάνεις στη γαλήνη, ότι ηρεμείς τον νου σου, ακόμα και ότι βρίσκεις τη Φώτιση. Και, μακροπρόθεσμα, το Ζαζέν έχει όλα αυτά τα ευεργετήματα. Όμως γενικά αποφεύγω να τα τονίζω γιατί αν ψάχνεις για τέτοια πράγματα στην άσκησή σου, η ίδια η δραστηριότητα του να τα ψάχνεις, σε εμποδίζει να τα φτάσεις. Ακριβώς επειδή ψάχνεις πάντα για ηρεμία του νου έξω από την πραγματική κατάσταση του νου σου, δεν μπορείς ποτέ να είσαι ήρεμος. Ακριβώς επειδή ψάχνεις για Φώτιση έξω από τη στιγμή δεν μπορείς ποτέ να φωτιστείς. Μπορείς, βεβαίως, να φτάσεις σε διάφορες αλλόκοτες καταστάσεις του νου τις οποίες διάφοροι ασυνείδητοι δάσκαλοι σου λένε ότι είναι αυτό που ψάχνεις, όμως προσωπικά δε θα τους άκουγα –στην τελική, τι ξέρουν αυτοί για την κατάσταση του νου σου;

Σε κάποιο επίπεδο, μπορεί πράγματι να μπορέσεις να πεις ότι «βγάζεις κάτι» από την καθημερινή άσκηση του Ζαζέν –προφανώς δε θα τη συνέχιζα για 25 χρόνια αν ήταν εντελώς χάσιμο χρόνου. Όμως, προκειμένου να βγάλεις κάτι από την άσκηση αυτή, θα πρέπει να εγκαταλείψεις εντελώς την ιδέα ότι θα βγάλεις κάποτε κάτι. Απλώς δες καθαρά πο
ύ είσαι αυτή τη στιγμή. Και αυτό αρκεί.

Πα να κάνω καμιά κανονική δουλειά. Γεια!

ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑ:

Σχεδόν αμέσως μετά που ανέβασα το κομμάτι αυτό, κάποιος ανώνυμος σχολίασε:

«προφανώς δε θα τη συνέχιζα για 25 χρόνια αν ήταν εντελώς χάσιμο χρόνου». Πολύ χαζή δήλωση. Κοίτα να δεις τι γίνεται με το Ζαζέν: στο Hardcore Zen έγραψες απλώς να καθόμαστε. Στο Sit Down and Shutup έγραψες ότι πρέπει να καθόμαστε σε στάση μισού λωτού. Και ο Ντόγκεν λέει ότι δεν μπορείς να φτάσεις το πραγματικό Ζεν αν δεν έχεις δάσκαλο. Έχω απογοητευτεί επειδή όσο περισσότερο μπλέκομαι μ’ αυτή την ιστορία, όλο και περισσότερο μου μοιάζει με όλα τα άλλα πράγματα που κυκλοφορούν.

Το ερώτημα του σχολιαστή, φέρνει στην επιφάνεια μια άλλη ενδιαφέρουσα διάσταση της άσκησης, η οποία σχετίζεται και με την αρχική ερώτηση. Κανείς δε θα προσπαθήσει να σου πουλήσει Ζεν. Βεβαίως υπάρχουν κάποιοι (τους οποίους δε θα κατονομάσω) που προσπαθούν να σου πουλήσουν κάτι που αποκαλούν Ζεν, όμως αυτό δεν είναι Ζεν.

Γιατί να θέλω να σας πουλήσω Ζεν; Δεν κερδίζω τίποτα απ’ αυτό. Δεν παίρνω πόντους από τα κεντρικά στην επαρχία Φουκούι, ούτε πρόκειται να πάρω γαλόνια στον Παράδεισο επειδή έφερα μερικές ακόμα ψυχές. Δεν έχω κανέναν λόγο να σας πουλήσω Ζεν. Νομίζετε ότι βγάζω λεφτά από τα ησυχαστήρια και από τα μαθήματα; Χα! Αυτά τα κέρατα καταλήγουν να μου κοστίζουν έναν σκασμό λεφτά. Αν δεν είχα μια κανονική δουλειά και το γράψιμό μου, ούτε καν θα το σκεφτόμουν να τα κάνω αυτά. Και νομίζω ότι οι περισσότεροι δάσκαλοι του Ζεν έχουν παρόμοια αντίληψη για την άσκηση: θέλεις να βγάλεις λεφτά; Μη γίνεις δάσκαλος του Ζεν.

Για να μην παρεξηγηθώ, ναι, προσπαθώ να σας πουλήσω τα βιβλία μου. Πηγαίνετε να τα αγοράσετε! Από αυτά βγάζω λεφτά. Και ένας λόγος που διατηρώ αυτό το μπλογκ, είναι ακριβώς για να σπρώχνω τα βιβλία μου. Όμως αυτό είναι κάτι διαφορετικό: τα βιβλία σχετίζονται με την άσκησή μου στο Ζεν, όμως δεν είναι η άσκησή μου στο Ζεν.

Η ανταμοιβή που παίρνω από το να ασκούνται όλο και περισσότεροι άνθρωποι στο Ζεν, είναι ένας πιο ήρεμος και σταθερός κόσμος. Και αυτό το θέλω. Οπότε ναι, ίσως τελικά προσπαθώ να σας πουλήσω Ζεν. Παίρνω πίσω όλα όσα είπα.

Μπραντ Ουόρνερ – Δευτέρα 10 Μαρτίου 2008

ΥΓ
Η αναφορά στην επαρχία Φουκούι της Ιαπωνίας, έχει να κάνει με το ότι εκεί βρίσκεται ο βασικός ναός/κέντρο εκπαίδευσης της σέκτας Σότο, το Εχέτζι (Eiheiji). Για την ιστορία, τον ναό τον ίδρυσε ο ίδιος ο Ντόγκεν Ζέντζι στα μέσα του 13ου αιώνα –μερικά στοιχεία μπορείτε να βρείτε εδώ και εδώ. Και, βεβαίως, το
Hardcore Zen κυκλοφορεί πλέον και στα Ελληνικά ως Πανκ Ζεν –το σχετικό λινκ βρίσκεται στα αριστερά της σελίδας!

Περί εγώ


[...]

Σήμερα το πρωί τελείωσα ένα ησυχαστήριο στο Κέντρο Σότο Ζεν της Ατλάντα (Atlanta Soto Zen Center) –για την ακρίβεια το κείμενο αυτό γράφεται στο κέντρο όπου βρίσκομαι ακόμα. Το ησυχαστήριο πήγε πολύ καλά, ένα από τα καλύτερα που έχω κάνει και η ομάδα του κέντρου εδώ είναι καταπληκτική. Έδωσα τρεις ομιλίες και απ’ ότι είδα, ηχογράφησαν τη μία. Αν καταφέρω να βρω μια άκρη με τα podcast θα σας δώσω το σχετικό λινκ.

Τώρα τελευταία, σκέφτομαι πολύ περί του εγώ. Στα πρώτα βουδιστικά κείμενα που κυκλοφόρησαν στην αγγλική γλώσσα, έβρισκες πολλά γύρω από αυτό το θέμα, όμως τώρα τελευταία όχι. Ακόμα κι εγώ ο ίδιος την αποφεύγω επί τούτου αυτή τη λέξη, ίσως επειδή οι πρώτοι δυτικοί ασκούμενοι στο Ζεν αντιμετώπιζαν το θέμα αρκετά εσφαλμένα: βασικά πίστευαν ότι ο στόχος του Βουδισμού είναι η εξάλειψη του εγώ. Και αυτό είναι μεν σωστό, όμως ο τρόπος που το ερμήνευαν τότε ήταν ότι πρέπει να αυτό-μαστιγωνόμαστε και να καταστρέψουμε την προσωπικότητά μας –γενικά, το να συμπεριφέρεσαι σαν να μην έχεις προσωπικότητα και απόψεις και το να είσαι παθητικός θεωρούταν ως πνευματική αρετή.

Φυσικά, μια τέτοια προσέγγιση δε βοηθάει καθόλου. Το εγώ είναι πράγματι ψευδαίσθηση, όμως όλοι μας καταλαμβάνουμε μια συγκεκριμένη θέση στο σύμπαν και είναι καθήκον μας να είμαστε αυτό που είμαστε. Μ’ άλλα λόγια, είναι καλό το να έχεις προσωπικότητα, το να έχεις απόψεις και το να έχεις προτιμήσεις (ναι, ακόμα κι αυτές!). Όλα αυτά είναι φυσικά, καλά και χρήσιμα. Η παγίδα είναι όταν σκεφτόμαστε ότι αυτά τα πράγματα είναι «δικά μου»: η προσωπικότητά μου, οι απόψεις μου, οι προτιμήσεις μου, ο εαυτός μου.

Για μένα, ένα μεγάλο κομμάτι του ησυχαστηρίου αυτού, σχετίστηκε με το να εξετάσω πώς κάνω ακριβώς αυτό το πράγμα. Μερικές φορές, υπάρχουν πράγματα που πρέπει να πεις και να κάνεις προκειμένου να πραγματώσεις τον ρόλο σου στο σύμπαν. Το πρόβλημα είναι ότι έχουμε την τάση να αρπαζόμαστε από τον ρόλο μας στο σύμπαν και να προσπαθούμε να τον κολλήσουμε σε κάτι που δεν υπάρχει, σε κάποιο είδος μόνιμου εαυτού που ανήκει σ’ εμάς. Η ιδέα αυτή είναι παράλογη: ο εαυτός ανήκει στον εαυτό κι εγώ ανήκω σ’ εμένα. Γιατί να υπάρχουν δύο εγώ; Όμως, άσχετα από το πόσο ανόητο είναι, το κάνουμε όλοι και κάνοντάς το πάμε πέρα από αυτό που είναι αναγκαίο για τον ρόλο μας στο σύμπαν και αρχίζουμε να πράττουμε με στόχο να διατηρήσουμε τη φαντασίωση του εαυτού. Και από τη στιγμή που ξεπεράσουμε αυτό το όριο, δεν μπορούμε να κάνουμε τίποτα καλό –καταλήγουμε να μπλεχτούμε σε μια μάχη των εγώ αντίστοιχη με τον Πόλεμο των Γαργαντούα.

Είναι δύσκολο να βρει κανείς ακριβώς το όριο που διαχωρίζει πού επιβεβαιώνουμε αυτό που πρέπει να επιβεβαιωθεί και πού αρχίζουμε να μπαίνουμε στην περιοχή του εγώ. Αυτό που απαιτείται συνήθως (αλλά όχι πάντα) είναι ένα είδος ταπεινοφροσύνης, όχι όμως παθητικής αλλά που περιλαμβάνει μια διάσταση βεβαιότητας, δυναμισμού και επιβάλλοντος και ταυτόχρονα δεν έχει καμία σχέση με το φαινόμενο που συνήθως αποκαλούμε «παθητική-επιθετική συμπεριφορά». Και ναι, στον τομέα αυτό, πολύ συχνά αποτυγχάνω παταγωδώς.

Τέλος πάντων, αυτό που προσπαθούμε δεν είναι να καταστρέψουμε το εγώ αλλά να συνειδητοποιήσουμε ότι πρόκειται απλώς για μια χρήσιμη φαντασίωση. Ο Σούνριου Σουζούκι είχε πει ότι έχουμε έναν προσωπικό εαυτό που εμφανίζεται και εξαφανίζεται. Δεν είναι κάτι σταθερό αλλά υπάρχει προκειμένου να μπορέσει το σύμπαν να εκφράσει τον εαυτό του και όχι για να εκφράσω εγώ τον εαυτό μου.

Μπραντ Ουόρνερ – Κυριακή 2 Μαρτίου 2008

ΥΓ
Ο Πόλεμος των Γαργαντούα (The War of the Gargantuas) είναι μια ακόμα ταινία από το είδος που αγαπάει πολύ ο Μπραντ Ουόρνερ (δηλαδή, ιαπωνικές b-movie με τέρατα). Περισσότερα στοιχεία γι αυτή μπορείτε να βρείτε εδώ. Για τον Σούνριου Σουζούκι τα έχουμε ξαναπεί, όμως όσοι βαριούνται να ψάχνουν στο αρχείο, μπορούν να πάνε κατευθείαν εδώ, εδώ ή εδώ.

Sunday, November 7, 2010

Σεξουαλική κακοποίηση και Ζεν ή εσφαλμένες εικασίες


Η εικασία (assumption), αποτελεί σημαντικό κομμάτι της ανάγνωσης. Είναι αδύνατον ένας συγγραφέας να καταφέρει να μεταφέρει ολόκληρη τη ζωή του στον αναγνώστη και, εδώ που τα λέμε, ο αναγνώστης δε θέλει ν’ ακούσει όλες τις ανατριχιαστικές λεπτομέρειες σχετικά με τη φρίκη που πέρασες στην τουαλέτα εχτές το βράδυ αφού έφαγες σε κάποιο ινδικό εστιατόριο ή σχετικά με την καταπληκτική οδοντόβουρτσα που αγόρασες στο μαγαζί του ενός ευρώ. Βεβαίως, μπορεί και να θέλει, αν το γράψιμό σου είναι εξαιρετικό, όμως ακόμα και αν τα γράψεις όλα αυτά, αναγκαστικά θ’ αφήσεις πάρα πολλά εκτός.


Όταν διαβάζεις κάτι που έχει γράψει κάποιος άλλος, συμπληρώνεις τα κενά είτε με τη δική σου προσωπικότητα, είτε με τη δική σου φαντασίωση σχετικά με την προσωπικότητα του συγγραφέα. Όποτε διαβάζω τα σχόλια στο μπλογκ αυτό, παίρνω μια αίσθηση για τη φαντασίωση που προκύπτει από αυτά που γράφω –και είναι εντυπωσιακό, επειδή δεν έχει καμία σχέση με αυτό που πραγματικά είμαι. Παρατηρώντας το φαινόμενο αυτό, έχω σταματήσει να προσπαθώ να φανταστώ πώς είναι οι συγγραφείς που διαβάζω –έχω συμφιλιωθεί με την ιδέα ότι, απλώς, δεν ξέρω. Και εγκαταλείποντας τη φωνή του συγγραφέα που φανταζόμουν, μπορώ πλέον να απολαμβάνω πολύ καλύτερα διάφορα πράγματα που διαβάζω.

Για να κάνω τα πράγματα πιο συγκεκριμένα, πρόσφατα έβαλα εδώ μια φωτογραφία και μια πολύ μικρή περιγραφή για τα γεγονότα που συνέβαιναν όταν τραβήχτηκε η φωτογραφία αυτή. Από το μικρό αυτό απόσπασμα, αρκετοί αναγνώστες εφηύραν μια σειρά από εντυπωσιακές φαντασιώσεις ακολασίας, ανασφάλειας, απιστίας και διάφορα άλλα καταπληκτικά. Τίποτα απ’ όλα αυτά δεν ισχύει στην πραγματικότητα κι όμως αυτά που φτιάχνουμε μέσα στο κεφάλι μας, αποκτούν υπόσταση και συχνά χανόμαστε μέσα τους.

Όταν βλέπεις κάποιον να κάνει κάτι που δεν καταλαβαίνεις, είναι καλύτερα να μην εικάζεις και πάρα πολλά –εδώ που τα λέμε, αν το κάνεις χάνεις τον χρόνο σου και την ενέργειά σου.

Σήμερα, αποφάσισα να προσπαθήσω να εξηγήσω ένα πολύ μικρό ποσοστό από αυτά που συμβαίνουν τελευταία στη ζωή μου και που με έχουν οδηγήσει στο να κάνω μερικά από τα πράγματα για τα οποία γράφω. Όταν διαβάσετε το κείμενο αυτό, δε θα ξέρετε πολύ περισσότερα από αυτά που ξέρατε πριν το διαβάσετε και θα συμπληρώσετε τα κενά με τις δικές σας εικασίες. Δεν έχω πρόβλημα μ’ αυτό, απλώς σας παρακαλώ να έχετε συναίσθηση ότι το κάνετε.

Όταν έγραψα ότι πήγα σε ένα στριπτηζάδικο ή σε ένα πάρτι των Suicide Girls, πολύς κόσμος άρχισε να βγάζει τα δικά του συμπεράσματα σχετικά με το γιατί πήγα. Κάποιοι θεωρούν ότι το έκανα για να ξεκαβλώσω, για να διασκεδάσω άγρια ή για να κάνω διάφορα ακόλαστα και βρωμερά. Δε θα προσπαθήσω να σας πείσω ότι τα πράγματα δεν είναι έτσι επειδή, με το συμπάθιο κιόλας, δε με νοιάζει τι πιστεύετε. Δεν αξίζει να σπαταλήσω τον χρόνο, την προσπάθεια και την ενέργειά μου. Μπορεί, ίσως, να σκεφτείτε ότι τα γράφω αυτά επειδή θέλω να σας πείσω για κάτι. Θα κάνετε διάφορες εικασίες και θα τις πιστέψετε 100% και δεν έχει κανένα νόημα να προσπαθήσω να το αλλάξω αυτό.

Θα ήθελα, ωστόσο, να αρχίσω να μιλάω για κάτι που έχει αρχίσει να είναι πολύ σημαντικό για μένα, και οι διάφορες ηθικολογικές ανοησίες που βλέπω στα σχόλια μου δίνουν μια πολύ καλή «πάσα» για να το κάνω.

Η δουλειά μου στα Suicide Girls τον ένα-ενάμιση χρόνο που πέρασε, μου άνοιξε τα μάτια σε πολλές διαστάσεις του πολιτισμού μας –διαστάσεις που ως τότε δεν είχα πάρει χαμπάρι. Ένα από τα θέματα γύρω από τα οποία άρχισα να προβληματίζομαι, είναι έκταση που έχει η σεξουαλική κακοποίηση στις παιδικές ηλικίες και ο αντίκτυπος που έχει στη ζωή των ανθρώπων. Τον τελευταίο χρόνο άκουσα μερικές πραγματικά δραματικές ιστορίες από ορισμένες πολύ αξιόλογες γυναίκες, γυναίκες που δεν είναι όλες Suicide Girls αλλά που, επειδή γράφω εκεί, αισθάνθηκαν άνετα για να μου μιλήσουν και να μου πουν την ιστορία τους.

Το θέμα των ατόμων με τέτοιες εμπειρίες σεξουαλικής κακοποίησης, έχει προκύψει αρκετές φορές στα χρόνια που ασχολούμαι με το Ζεν. Ένα από τα μέλη της πρώτης σάνγκα στην οποία ανήκα, είχε τέτοιες εμπειρίες, όμως τότε ήμουν πολύ πιτσιρικάς και πολύ εγωιστής για να μπορέσω να τη βοηθήσω.

Τελευταία, έχω αρχίσει να σκέφτομαι πολύ γύρω από τα πολλά ζητήματα που ανακύπτουν αν χρησιμοποιήσει κανείς την άσκηση του Ζαζέν για να αντιμετωπίσει τα προβλήματα των ανθρώπων με τέτοιες εμπειρίες. Φυσικά, το Ζαζέν είναι πολύ καλό για να αντιμετωπίσεις ό,τι κι αν είναι αυτό που σε ζορίζει. Όμως υπάρχουν ορισμένες διαστάσεις της άσκησης που είναι καλό να τις έχουν κατά νου οι άνθρωποι που έχουν υπάρξει θύματα σεξουαλικής κακοποίησης και που αποφασίζουν να ασχοληθούν με το Ζαζέν.

Ένα από τα πολύ ενδιαφέροντα ζητήματα που βλέπω από τη θέση του δασκάλου του Ζεν, είναι το πόσο απίστευτα δύσκολο είναι για κάποιον που έχει τέτοια προβλήματα να μιλήσει σε έναν δάσκαλο διαλογισμού. Οι δάσκαλοι διαλογισμού, είναι συνήθως άνθρωποι πολύ σφιγμένοι και σεξουαλικά καταπιεσμένοι. Ακόμα και αν κάποιος συγκεκριμένος δάσκαλος διαλογισμού δεν είναι έτσι, η αύρα της αγιότητας που τον περιβάλλει, μπορεί να λειτουργήσει αποτρεπτικά σε ανθρώπους που έχουν την ανάγκη να μιλήσουν για ορισμένες ασυνήθιστες διαστάσεις της ερωτικής τους ζωής. Πολλά από τα θύματα σεξουαλικής κακοποίησης, έχουν αρκετά διαφορετική ερωτική ζωή, όχι απλώς επειδή έχουν υποστεί κακοποίηση αλλά επειδή η κακοποίηση που έχουν υποστεί καθιστά πολύ δύσκολο το να επικοινωνήσουν ερωτικά με τον τρόπο των «φυσιολογικών» ανθρώπων. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα, πολλοί άνθρωποι που θα μπορούσαν να ωφεληθούν από αυτά που προσφέρει ο διαλογισμός, να μην τον δοκιμάζουν ποτέ επειδή έχουν την εσφαλμένη εντύπωση ότι είναι πολύ «βρώμικοι» για να εμπλακούν με κάτι τόσο υψηλού επιπέδου. Και αυτό είναι θλιβερό.

Φυσικά, τα παραπάνω δεν ισχύουν μόνο για τους ανθρώπους που έχουν υπάρξει θύματα σεξουαλικής κακοποίησης. Εγώ ο ίδιος, θα είχα θεωρήσει ότι το Ζεν είναι κάτι εντελώς απρόσιτο και μακρινό αν η πρώτη μου επαφή δεν ήταν με κάποιον άνθρωπο σαν τον πρώτο μου δάσκαλο –έναν άνθρωπο που δεν είχε πρόβλημα να βρίσει ή να κλάσει ή να προσβάλλει τους καθωσπρέπει ανθρώπους. Αν και δεν ήμουν θύμα κακοποίησης, θεωρούσα ότι ήμουν πολύ «βρώμικος» για να ασχοληθώ με κάτι τόσο αγνό και ιερό όπως είναι ο διαλογισμός. Και γι αυτό, θα είμαι πάντα ευγνώμων στον Τιμ Μακάρθι και στα ελεεινά του αστεία.

Θα προσπαθήσω να ξεκινήσω ένα ξεχωριστό μπλογκ με θέμα όλα αυτά τα ζητήματα και με την ελπίδα ότι θα μαζευτεί αρκετό υλικό ώστε να μπορέσω κάποια στιγμή να γράψω κάποιο σχετικό βιβλίο. Επειδή πρόκειται απλώς για μια πειραματική ιδέα, είμαι σίγουρος ότι θα κάνω διάφορα σφάλματα και θα αντιμετωπίσω διάφορα αδιέξοδα. Πιστεύω, ωστόσο, ότι μια τέτοια προσπάθεια είναι αναγκαία και, καθώς η θεματολογία αυτή είναι κάπως διαφορετική από αυτή που είχα στον νου μου όταν ξεκίνησα αυτό το μπλογκ, αποφάσισα να γράφω για τα θέματα αυτά σε ένα άλλο μπλογκ με τίτλο «The Porno Buddhist». Βεβαίως, μένει να φανεί αν μπορώ να συντηρώ δύο μπλογκ ταυτόχρονα...

Μπραντ Ουόρνερ – Κυριακή 17 Φεβρουαρίου 2008

ΥΓ
Το μπλογκ με τίτλο «The Porno Buddhist» αποδείχθηκε θνησιγενές –φιλοξένησε μόλις δύο κείμενα και μετά έπαψε να ανανεώνεται. Προφανώς, οι αλλαγές που προέκυψαν στη ζωή του Μπραντ Ουόρνερ την εποχή εκείνη, δεν του άφησαν τον χρόνο για να ασχοληθεί εκτενέστερα. Αρκετά από τα θέματα που ήθελε να θίξει, ωστόσο, κατάφεραν να φτάσουν στο τελευταίο του βιβλίο, Sex, Sin, and Zen.


Εκ της Διευθύνσεως (VIII) – Ναι, υπάρχει βιβλίο!




Εδώ ξαναααααααά. Και πάλι με μια κάποια καθυστέρηση, όμως αυτή τη φορά έχω δύο (2) πολύ καλές δικαιολογίες. Κατ’ αρχάς, μπλέχτηκα με μια μεγάλη –τουλάχιστον για τα δικά μου δεδομένα– οικοδομική/επισκευαστική δουλειά (από την οποία έμαθα πολλά πράγματα πού προτίθεμαι να μοιραστώ στο μέλλον και μαζί σας) και εν συνεχεία, βγήκε –επιτέλους– το βιβλίο! Ναι, το Hardcore Zen, το πρώτο βιβλίο του Μπραντ Ουόρνερ, κυκλοφορεί πλέον και στα Ελληνικά με τον τίτλο Πανκ Ζεν και μπορείτε είτε να το βρείτε στα βιβλιοπωλεία, είτε να το αγοράσετε απευθείας από το Ίντερνετ, στη διεύθυνση http://punkzen.skroutzstore.gr/ (σχετικό λινκ θα υπάρχει μόνιμα στα αριστερά).

Όπως καταλαβαίνετε, αισθάνομαι πολύ χαρούμενος και, κρίνοντας από αυτά που μου έχετε γράψει ήδη, το ίδιο ισχύει και για σας. Η έκδοση είναι κατά 99% αυτό που ήθελα –το υπόλοιπο 1% είναι μερικά τυπογραφικά λάθη και κάνα-δυο τεχνικές ατασθαλίες που θα φροντίσω να εξαφανιστούν σε επόμενες εκδόσεις– και απ’ ό,τι μου λένε, ήδη έχει αρχίσει να περπατάει αν και, προφανώς, πολύ αργά. Μην κοροϊδευόμαστε: για να φανεί ένα καινούριο βιβλίο στην αγορά, χρειάζεται χρόνος και αρκετή προσπάθεια, καθώς ζούμε σε μια εποχή που και η παραγωγή βιβλίων είναι πολύ μεγάλη και όλοι μας έχουμε μάθει να στηριζόμαστε στα ΜΜΕ για την ενημέρωσή μας. Μ’ άλλα λόγια, αν το βιβλίο δεν ακουστεί με κάποιον τρόπο, μάλλον θα μείνει στα αζήτητα.

Έχοντας περάσει αρκετά χρόνια της ζωής μου στο Ίντερνετ (με διάφορες ιδιότητες –όμως αυτό δεν είναι της παρούσης), σκέφτηκα να χρησιμοποιήσω αυτό ακριβώς το μέσο για να κάνω γνωστό το βιβλίο, τον Μπραντ Ουόρνερ και τον Βουδισμό Ζεν. Το μπλογκ που διαβάζετε είναι μια τέτοια κίνηση και το ίδιο ισχύει για το online κατάστημα που ανέφερα παραπάνω και για τις όποιες ενέργειες πρόκειται να ακολουθήσουν σύντομα (Facebook, Twitter κ.λπ.) Βεβαίως με ενδιαφέρει να πάει καλά το βιβλίο –αν μη τι άλλο, ο Μπραντ Ουόρνερ ζει πλέον αποκλειστικά από τα βιβλία του και πολύ θα ήθελα να τον βοηθήσω– όμως όπως έχω γράψει και παλιότερα, στόχος μου είναι να αρχίσει να υπάρχει ένα ευρύτερο ενδιαφέρον για το Ζεν και δη για την άσκηση του Ζαζέν.

Ήδη, έχουν εμφανιστεί γύρω στα 5-6 άτομα που ενδιαφέρονται να συμμετάσχουν σε μια ομάδα Ζαζέν (ξέρετε ποιοι είστε!) Και ελπίζω, όσο το βιβλίο και το μπλογκ θα γίνονται πιο γνωστά, να εμφανιστούν κι άλλοι και να μπορέσουμε να ξεκινήσουμε. Το σχέδιο δεν είναι και τίποτα το τρομερό: μια συνάντηση μια φορά την εβδομάδα, 20 λεπτά Ζαζέν και μια κουβέντα για καμιά-μιάμιση ώρα σχετικά με κάποιο θέμα από τη βουδιστική/Ζεν φιλολογία. Απλά πράγματα και, εδώ που τα λέμε, το μόνο που θα μπορούσα να ξεκινήσω λαμβάνοντας υπόψη ότι δεν είμαι δάσκαλος του Ζεν και, συνεπώς, δεν μπορώ να ισχυριστώ ότι θα φωτίσω... κανέναν με τις βαθιές μου επιγνώσεις!

Από την άλλη, δε θέλω να είμαι επιτηδευμένα μετριόφρων: ασχολούμαι με τον Βουδισμό Ζεν καμιά 15αριά χρόνια, κάνω συστηματικά Ζαζέν τα τελευταία 6-7 και κάθε φορά που πηγαίνω στην Ιαπωνία, προσπαθώ να συμμετέχω στα δρώμενα της Ντόγκεν Σάνγκα, της ομάδας του Γκούντο Νισιτζίμα (εβδομαδιαίες συναντήσεις στο Τόκιο, σέσιν στη Σιζουόκα, διαλέξεις, συζητήσεις κ.λπ.). Τεχνικά μιλώντας είμαι –περίπουμοναχός Ζεν (έχω κάνει την τελετή αποδοχής των βουδιστικών κανόνων –αυτό που λέγεται τζουκάι/受戒) και έχω την άδεια και την προτροπή δύο δασκάλων (του Μπραντ Ουόρνερ και του Γκούντο Νισιτζίμα) να ξεκινήσω μια τέτοια ομάδα. Βεβαίως, όσοι παρακολουθείτε το μπλογκ, έχετε καταλάβει ότι η συγκεκριμένη «γραμμή» είναι αρκετά ελευθεριακή ως προς τα τυπικά της, όμως αυτό δε σημαίνει ότι είναι και εντελώς χύμα.

Τέλος πάντων, όλα αυτά θα έχουμε την ευκαιρία να τα πούμε αναλυτικότερα και από τις σελίδες αυτές και μέσω e-mail και από κοντά –ελπίζω. Προς το παρόν, όσοι μπορείτε και θέλετε, βάλτε κάνα χεράκι για το βιβλίο: δείτε το, αν σας αρέσει αγοράστε το (κατά προτίμηση μέσω Ίντερνετ), πείτε μου τι σας άρεσε και τι όχι και αν σας άρεσε αρκετά, πείτε το και σε κάναν άλλον. Θυμηθείτε ότι ένας από τους τρεις «θησαυρούς» του Βουδισμού είναι η σάνγκα, δηλαδή η κοινότητα και το Ίντερνετ προσφέρεται για τη δημιουργία κοινοτήτων. Οπότε, γιατί όχι και μια κοινότητα για το Ζεν γύρω από τον Μπραντ Ουόρνερ και τα βιβλία του –τα πράγματα θα μπορούσαν να είναι πολύ χειρότερα :-Ρ

Sunday, August 29, 2010

Χορτοφαγία


Τώρα τελευταία κάποιοι φλυαρούν («Φλυαρούν»; Έχει νόημα εδώ το «φλυαρούν»; Αφού γράφουν στο πληκτρολόγιο. Τέλος πάντων) σχετικά με τη χορτοφαγία –τόσο εδώ, όσο και στο μπλογκ του Γκούντο. Το συγκεκριμένο θέμα το έχω σχολιάσει πολλές φορές, όμως μάλλον χρειάζεται να το σχολιάσω μια ακόμα. Στον Βουδισμό δεν υπάρχει καμία απαίτηση να είναι κανείς χορτοφάγος, όπως υπάρχει π.χ. στην Διεθνή Κίνηση για τη Συνείδηση του Κρίσνα ή στους Αντβεντιστές της Έβδομης Ημέρας –είναι απλώς θέμα προσωπικής επιλογής. Εγώ έγινα χορτοφάγος περίπου έναν χρόνο πριν ανακαλύψω το Ζεν και τα τελευταία 25 χρόνια, πρέπει να έχω φάει κρέας τέσσερις φορές και ποτέ επειδή το θέλησα (είτε προσπαθούσα να φανώ ευγενικός σε κάποιον που μου το σέρβιρε, είτε δεν ήξερα τι έτρωγα, είτε δεν ήθελα να πάει χαμένο το φαγητό). Δεν αισθάνομαι την επιθυμία να φάω κρέας και, πια, δεν το σκέφτομαι καν σαν τροφή –η ιδέα να φάω κρέας είναι αντίστοιχη με την ιδέα που θα είχε ένας «φυσιολογικός» άνθρωπος αν του έλεγαν να φάει ένα παπούτσι ή ένα ψόφιο σκουλήκι.

Κανένας από τους δασκάλους μου δεν είναι χορτοφάγος. Ο Τιμ αυτοχαρακτηριζόταν «φιλελεύθερος χορτοφάγος», το οποίο, όπως επίσης έλεγε ο ίδιος είναι περίπου σαν να λες ότι είσαι φιλελεύθερος άγαμος: «Ναι, είμαι άγαμος –αλλά πού και πού πηδάω κιόλας!» Ο Νισιτζίμα σενσέι μου είχε πει κάποτε ότι κάτα τη γνώμη του, ο κόσμος θα ήταν πολύ πιο ειρηνικός αν υπήρχαν περισσότεροι χορτοφάγοι. Όμως ο ίδιος δεν είναι. Τρώει σπάνια κρέας, όμως τρώει αρκετά συχνά ψάρια.

Το πρόβλημα της χορτοφαγίας στην άσκηση του Ζεν, είναι ότι πολύ συχνά γίνεται πνευματική τροχοπέδη –είναι ένας εξαιρετικός τρόπος να προσδιορίσεις το εγώ σου και αυτός είναι ο λόγος που ακούει κανείς διάφορες ιστορίες για δασκάλους του Ζεν που ξεγελάνε τους χορτοφάγους μαθητές τους και τους κάνουν να φάνε κρέας. Προσωπικά δε θα έκανα κάτι τέτοιο σε κάποιον άλλον. Αλλά πού ξέρεις...

[...]

Μπραντ Ουόρνερ – Τετάρτη 13 Φεβρουαρίου 2008

ΥΓ
Για τους Αντβεντιστές της Έβδομης Ημέρας (Seventh Day Adventists), γνωστούς σε όσους έβλεπαν τα Gilmore Girls, μπορείτε να δείτε περισσότερα εδώ. Για τη Διεθνή Κίνηση για τη Συνείδηση του Κρίσνα (International Society of Krishna Consciousness), μπορείτε να πάτε κατευθείαν στην ελληνική σελίδα της οργάνωσης, εδώ ή στη σχετική σελίδα της WikiPedia, εδώ.

Φόβος


Να ξεκαθαρίσω κάτι πριν ξεκινήσουμε. Πριν από πολύ καιρό, είχα βάλει στο επάνω μέρος της σελίδας αυτής (στα αριστερά) μια σημείωση που έλεγε: «Θέλω να παίρνω e-mail σας, όμως έχετε κατά νου ότι αν μου στείλετε e-mail μπορεί να το χρησιμοποιήσω σε κάποιο από τα μπλογκ μου –εδώ ή στα Suicide Girls». Η σημείωση αυτή, ισχύει για όλα τα e-mail που παίρνω, είτε ως απαντήσεις στα άρθρα μου, είτε ως σχόλια στα βιβλία μου, είτε ως ερωτήσεις σχετικά με την άσκηση του Ζαζέν κ.λπ. Αν δε θέλετε να δημοσιοποιήσω αυτά που μου λέτε, πείτε μου το, ΟΚ;

Έχοντας αυτά κατά νου, να μια ερώτηση από έναν αναγνώστη που ίσως σας φανεί ενδιαφέρουσα:

Μπραντ γεια χαρά,

Πώς πάει; Είμαι φαν των βιβλίων σου. Διάβασα δύο φορές το Hardcore Zen και τώρα διαβάζω το Sit Down and Shut Up. Για να πάρεις μια εικόνα του ποιος είμαι, κάνω διαλογισμό καθημερινά εδώ και 5-6 χρόνια και κάνω σικ-αν-τάζα (μπορεί να το γράφω λάθος) για λίγο παραπάνω από ένα χρόνο –τώρα τελευταία έχω αρχίσει να αισθάνομαι ότι το κάνω κάπως καλά.

Έχω ένα πρόβλημα που δεν είμαι σίγουρος πώς να αντιμετωπίσω και ελπίζω να έχεις κάποια συμβουλή να μου δώσεις. Πριν από τέσσερα χρόνια πέθανε ο πατέρας μου και από τότε βοηθάω αρκετά τη μητέρα μου. Επίσης, από τότε αισθάνομαι αρκετό στρες. Πρόσφατα, πιθανότατα μέσω του διαλογισμού, συνειδητοποίησα ότι αυτό που με στρεσάρει περισσότερο είναι ο θάνατος ή, για την ακρίβεια, ο φόβος του θανάτου και, συνεπώς, ο φόβος ότι θα κάνω τη ζωή μου άνω κάτω. Φοβάμαι μήπως κάνω κάτι λάθος και πληγωθώ ή ότι θα κάνω κάτι στραβά και η ζωή μου θα πάει στα τσακίδια. Όταν κάποιος φίλος ή συγγενής φεύγει για ταξίδι, έχω το μόνιμο άγχος ότι θα πάθει κάποιο ατύχημα και αισθάνομαι ότι πρέπει να του αφιερώσω όλο μου τον χρόνο πριν φύγει, ώστε αν κάτι πάει στραβά να μην το μετανιώσω μετά. Όπως καταλαβαίνεις, όλα αυτά δημιουργούν ένα μεγάλο πρόβλημα και αισθάνομαι ότι δεν μπορώ να συνεχίσω τη ζωή μου έτσι, φοβούμενος όλες αυτές τις μαλακίες. Και το ξέρω ότι είναι μαλακίες και τίποτα παραπάνω (τουλάχιστον, το ξέρω διανοητικά). Μην παρεξηγηθώ: δεν ψάχνω για σωτήρα, όμως αν υπάρχει κάτι που μπορώ να κάνω ή αν έχεις κάποια ιδέα που μπορεί να βοηθήσει, θα το εκτιμήσω πολύ.

Ευχαριστώ ξανά αδελφέ,

Ματ

Ματ, ευχαριστώ που μου έγραψες. Μακάρι να είχα κάποια μαγική λύση για το πρόβλημά σου. Όμως κάτι τέτοιο δεν υπάρχει.

Σε τελική ανάλυση, ακόμα και ο πιο βαθύς και φαινομενικά πραγματικός σου φόβος δεν είναι παρά μια ακόμα σκέψη. Όλοι μας φοβόμαστε κάτι –το πρόβλημα δεν είναι ο συγκεκριμένος φόβος. Είτε φοβάσαι τον θάνατο, τα ύψη ή τις πάπιες που φοράνε καπέλα, στο ίδιο πράγμα καταλήγεις.

Είναι πολύ δύσκολο να ξεριζώσουμε τους φόβους μας και το πιθανότερο είναι ότι ποτέ δε θα το καταφέρουμε 100%. Δεν νομίζω ότι κανένας κατάφερε ποτέ να το πετύχει –ούτε καν ο ίδιος ο Βούδας.

Κάτι που βοηθάει, τουλάχιστον εμένα, είναι να κοιτάξω τον φόβο μου κατάματα. Ο Νισιτζίμα σενσέι μου είπε κάποτε κάτι του στιλ «Προσπαθώ πάντοτε να κοιτάζω προσεκτικά τις μισητές πληροφορίες» –αυτό σημαίνει ότι αν υπάρχει κάτι συγκεκριμένο που φοβάσαι, συχνά βοηθάει να το μελετήσεις προσεκτικά. Στη δική μου περίπτωση, ένα πράγμα που φοβόμουν πάρα πολύ, ήταν η ασθένεια του Χάντιγκτον, μια κληρονομική αρρώστια από την οποία πέθανε η μητέρα μου. Κάποια στιγμή, έκατσα και διάβασα ό,τι μπορούσα να βρω γι αυτή, γεγονός που με φόβισε ακόμα περισσότερο. Το θέμα είναι ότι μελετώντας, ανακάλυψα πως όλα τα στοιχεία που υπάρχουν γι αυτή την αρρώστια είναι απλώς θεωρίες που εκθέτουν διάφοροι έξυπνοι άνθρωποι –κανείς δεν ξέρει κάτι πραγματικό σχετικά μ’ αυτή. Αυτή η μελέτη, με βοήθησε πολύ να ξεπεράσω τον μόνιμό μου φόβο για την αρρώστια. Βεβαίως, πού και πού ο φόβος εμφανίζεται ξανά, όμως τώρα ξέρω ότι δεν έχει κανένα νόημα να του δίνω σημασία.

Ο φόβος του θανάτου και ο φόβος ότι θα σπαταλήσεις τη ζωή σου, δεν είναι παρά μια σειρά από σκέψεις που φτιάχνουν έναν βρόγχο μέσα στο κεφάλι σου. Δε χρειάζεται να τις πιστεύεις –γενικά, δε χρειάζεται να πιστεύεις τον εαυτό σου.

Ελπίζω τα παραπάνω να σε βοηθήσουν κάπως.

Μπραντ

Μπραντ Ουόρνερ – Δευτέρα 4 Φεβρουαρίου 2008

Saturday, August 28, 2010

Αμάν με τις διορθώσεις


Κοίταζα τα σχόλια στο προηγούμενό μου κομμάτι. Μιλάμε για φοβερό χαβαλέ! Προτιμώ να κάτσω στην άκρη και να περιμένω να καταλαγιάσει ο κουρνιαχτός, όμως θα ήθελα να ξεκαθαρίσω κάτι: μου φαίνεται ότι οι περισσότεροι αναγνώστες κατάλαβαν αυτό που ήθελα να πω σχετικά με εκείνο το βράδυ στο στριπτηζάδικο για το οποίο γράφω στο κομμάτι μου στα Suicide Girls. Όμως μερικοί το πήραν στραβά και γι αυτό φταίω εγώ.

Εξαιτίας του ατυχούς τρόπου που έγραψα, ορισμένοι αναγνώστες θεώρησαν ότι είδα πράγματι τη συγκεκριμένη γυναίκα να κρέμεται από τσιγκέλια και να τρυπάει τα αιδοιικά χείλη της. Άουτς! Κάτι τέτοιο παραείναι χαρντκόρ, ακόμα και για μένα. Αυτό που πραγματικά έγινε, ήταν ότι μετά τον χορό έκατσε μαζί μας και μας είπε ότι έχει κάνει αυτά τα κόλπα –μας έδωσε μάλιστα και τη διεύθυνσή της στο MySpace για να δούμε τις φωτογραφίες που το αποδείκνυαν.

Στην πραγματικότητα, δε με απασχολεί ούτε στο ελάχιστο τι πιστεύει οποιοσδήποτε για το ότι πήγα στο κλαμπ αυτό. Το τι πιστεύετε για αυτά που κάνουν οι άλλοι είναι δικό ας πρόβλημα και δεν μπορώ να σας βοηθήσω. Αισθάνθηκα, ωστόσο, ότι έπρεπε τουλάχιστον να ξεκαθαρίσω αυτό που έγραψα παραπάνω.

Να λοιπόν η πρώτη παράγραφος από το κείμενο στα Suicide Girls, με περασμένες τις διορθώσεις που έκανα σήμερα:

Τις προάλλες, πήγα σε ένα μπαρ που λεγόταν Tigress και γνώρισα μια στριπτηζέζ που είχε ένα τατουάζ με το Τρίο Στούτζες. Η τύπισσα έριξε ένα γερό χαστούκι σε μια κοπέλα από την παρέα μου ενώ της έκανε ένα πολύ άγριο λαπ-ντανς. Κάποια στιγμή έκανε απειλητικές κινήσεις προς τα αρχίδια μου με τα τακούνια-στιλέτο της και μου γρύλισε στο αυτί ότι κάνει ακραία κόλπα. Είπε ότι κάποτε της είχαν περάσει τεράστια τσιγκέλια στην πλάτη της και ότι την είχαν κρεμάσει από το ταβάνι με τις πληγές της να τρέχουν αίμα ενώ αυτή ούρλιαζε από τον πόνο. Είπε ακόμα ότι της είχαν τρυπήσει τα αιδοιικά της χείλη με βελόνες μήκους 13 πόντων και ότι δούλευε με τον Λόιντ Κάουφμαν της Troma Films για πολλά χρόνια. Η κυρία αυτή, μπορούσε να αντέξει πολύ πόνο.

Σχετικά με τους Βουδιστικούς Κανόνες στους οποίους αναφέρθηκαν ορισμένοι αναγνώστες, είναι πολύ σημαντικό να θυμόμαστε ότι οι Βουδιστικοί Κανόνες δεν πρέπει ποτέ, μα ποτέ, να χρησιμοποιούνται σαν όπλο. Οι Κανόνες υπάρχουν για να λειτουργούν σαν κατευθυντήριες γραμμές για μας τους ίδιους, ώστε να μπορούμε να κρίνουμε τη δική μας συμπεριφορά. Όταν παρατηρείς τη συμπεριφορά κάποιου άλλου ανθρώπου, πρέπει να έχεις πάντα κατά νου ότι δεν μπορείς ποτέ να ξέρεις τις πραγματικές συνθήκες που οδήγησαν τον συγκεκριμένο άνθρωπο να συμπεριφερθεί με τον συγκεκριμένο τρόπο. Φυσικά, αν η συμπεριφορά του αυτή, προκαλεί βλάβη ή κίνδυνο σ’ εσένα ή σε κάποιον άλλον, ίσως να είναι σωστό να παρέμβεις, όμως τις περισσότερες φορές κατά πάσα πιθανότητα το θέμα δε σε αφορά.

Ο Βουδισμός είναι μια στάση ζωής. Είναι μια προσέγγιση στο πώς να ζεις. Οι Κανόνες έχουν φτιαχτεί για να μας βοηθούν να καθορίσουμε αυτή τη στάση ζωής. Δεν είναι ένας κατάλογος από κανόνες που εμείς, η Αστυνομία Κανόνων, πρέπει να επιβάλλουμε. Υπάρχουν πολλά πράγματα στη ζωή που είναι πέρα από τη γνώση μας –ακόμα και πέρα από τη δυνατότητά μας να γνωρίζουμε.

Αυτόν τον καιρό, ανακαλύπτω πόσο βαθιά και διαρκή ζημιά έχει γίνει στον κόσμο μας από αυτούς που παρουσιάζονται στην κοινωνία ως ταγοί αγιότητας και ηθικής. Ξέρετε πόσες ιστορίες θα μπορούσα να σας πω; Και ίσως κάποια μέρα να σας τις πω, όντως. Όμως κάθε φορά που ακούω μια ακόμα τέτοια ιστορία, αισθάνομαι να μου σφίγγεται η καρδιά. Είναι καθήκον μας, ως βουδιστές, να μην προκαλούμε περισσότερο τέτοιο πόνο –αυτή είναι η αποστολή μας.

Ο φίλος μου ο Ρομπ, ο οποίος έρχεται στις εβδομαδιαίες συναντήσεις που οργανώνω στο Κέντρο της Χιλ Στριτ και που συχνά ποστάρει εδώ ως «SmoggyRob» έλεγε ότι η δική του ερμηνεία για τον Όρκο του Μποντισάτβα περί σωτηρίας όλων των όντων, είναι ότι έχει καθήκον να σώσει όλα τα όντα από τον εαυτό του. Να μια στάση ζωής που χρειάζεται να έχουμε όλοι μας.

[...]

Μπραντ Ουόρνερ – Σάββατο 2 Φεβρουαρίου 2008

ΥΓ
Για την καλτ κινηματογραφική εταιρεία Troma Films, μπορείτε να δείτε το σχετικό λήμμα της WikiPedia καθώς και το ίδιο το σάιτ της εταιρείας. Σχετικά με τον Όρκο του Μποντισάτβα, ο οποίος αποτελεί ένα μέρος της τελετής αποδοχής των Βουδιστικών Κανόνων, μπορείτε να πάρετε μια ιδέα επίσης από το λήμμα της WikiPedia, εδώ. Αναλόγως της σέκτας/γραμμής/σχολής που ακολουθεί καθένας, ο όρκος αυτός μπορεί να παρουσιάζει αρκετές διαφορές όμως εκεί πλέον μπαίνουμε σε πιο βαθιά θρησκειολογική ανάλυση η οποία, ωστόσο, κινδυνεύει να γλιστρήσει σε ερωτήματα του τύπου «πόσοι άγγελοι μπορούν να χορέψουν στο κεφάλι μιας καρφίτσας». Και κάτι τέτοιο παύει να είναι σκληροπυρηνικό Ζεν!

Διάνα


Ο Βινς Ανίλα από το Κέντρο Ζεν Still Point (Still Point Zen Center) του Ντιτρόιτ, μου έστειλε την παρακάτω πολύ ωραία ιστορία σχετικά με τον Κόμπουν Τσίνο, τον δάσκαλο του πρώτου μου δασκάλου του Ζεν.

Όντας δάσκαλος της τοξοβολίας Ζεν, ο Κόμπουν πήγε κάποτε να διδάξει ένα σεμινάριο στο Ινστιτούτο Εσαλέν (Esalen Institute) στο Μπιγκ Σερ της Καλιφόρνια. Ο στόχος είχε τοποθετηθεί σε μια πολύ όμορφη χορταριασμένη περιοχή στο χείλος ενός γκρεμού πάνω από τον Ειρηνικό Ωκεανό και ο Κόμπουν πήρε το τόξο του, πέρασε το βέλος, σκόπευσε προσεκτικά και έριξε. Το βέλος, πέρασε πολύ πάνω από τον στόχο, έφυγε πάνω από την κουπαστή και από το χείλος του γκρεμού και συνέχισε ολοσούμπιτο για τον ωκεανό που υπήρχε από κάτω. Ο Κόμπουν γύρισε και κοίταξε χαρούμενος τους σοκαρισμένους μαθητές του και φώναξε «Διάνα!»

Αυτή είναι η θεμελιώδης στάση ζωής στο Ζεν. Είναι πολύ σημαντικό να στοχεύεις προσεκτικά, όμως ποτέ δεν μπορείς να ξέρεις πού θα σε οδηγήσει η άσκηση και δεν πρέπει να φρικάρεις άμα το βέλος σου φύγει πάνω από τον στόχο και πέσει στη θάλασσα.

Όσο προχωρώ όλο και περισσότερο σ’ όλη αυτή την ιστορία, ανακαλύπτω ότι ο Βουδισμός δεν έχει καμία σχέση μ’ αυτό που περίμενα. Και, βεβαίως, δεν έχει καμία απολύτως σχέση με αυτό που μας λένε οι ευφυολόγοι της θαυμαστής μας ποπ κουλτούρας. Ίσως ο Βουδισμός να είναι η πράξη του να στοχεύεις με το βέλος που είναι η ίδια σου η ζωή.

Η ζωή σε φέρνει σε ένα σωρό μυστήριες καταστάσεις και πρέπει να πράττεις σύμφωνα με εκεί που πραγματικά είσαι και όχι σύμφωνα με εκεί που νομίζεις ότι θα έπρεπε να είσαι. Έτσι κι αλλιώς, όλη αυτή η ιστορία με το «θα έπρεπε» είναι απλώς ένα χάσιμο χρόνου –ποτέ τα πράγματα δεν είναι αυτά που θα έπρεπε να είναι και δεν μπορείς να κάνεις αυτά που θα έπρεπε να κάνεις.

Το 2007, όλη μου η ζωή ήρθε τούμπα και ταρακουνήθηκε βίαια. Όμως παρόλα αυτά, ζω στην παραλία της Καλιφόρνια, σε ένα υπέροχο και ήσυχο παλιό σπίτι, σε ένα περιβάλλον τόσο ωραίο και ειδυλλιακό που ώρες-ώρες μου ‘ρχεται να βάλω τα κλάματα. Δεν είμαι αυτός που θα έπρεπε να είμαι, δεν κάνω αυτά που θα έπρεπε να κάνω –πια, δεν ξέρω καν τι θα έπρεπε να κάνω. Αλλά δε με νοιάζει.

Από καιρού εις καιρόν, κάποιος θα μου στείλει ένα e-mail ή θα ποστάρει κάτι στο μπλογκ αυτό σχετικά με το τι θα έπρεπε να είμαι ή να κάνω ή να πω. Κάποτε με ένοιαζε. Δεν είναι αστείο; Το να με νοιάζει τι πιστεύουν οι άλλοι για το τι θα έπρεπε να είμαι, να λέω ή να κάνω, ποτέ δε με οδήγησε σε κάτι καλό.

Αυτό που με νοιάζει πολύ, ωστόσο, είναι το να στοχεύω.

Αν εκθέσεις τη ζωή σου στα δημόσια βλέμματα, όλος ο κόσμος θα αρχίσει να την ψειρίζει και να σου προσφέρει τις άκυρες απόψεις του. Γάμησέ τους όλους.

Εσύ απλώς στοχεύεις προσεκτικά και αφήνεις το βέλος-ζωή σου να πετάξει.

Ουΐιιιιιιιιιιιιιιιιιιιιιιιιιιιιιιιιι!

Μπραντ Ουόρνερ – Τετάρτη 23 Ιανουαρίου 2008

Εκ της Διευθύνσεως (VII) – Εκατό!


Ένα μικρό προσωπικό σημείωμα για να επισημάνω ότι το προηγούμενο ποστ (Περί Κάρμα) ήταν το 100στο. Υπάρχει λόγος για την επισήμανση; Όχι σοβαρός. Όμως οι περισσότεροι άνθρωποι έχουμε κάποια κολλήματα με τα ορόσημα και στο σύστημα αρίθμησής μας (το οποίο επηρεάζει και πολλά πράγματα στον τρόπο που σκεπτόμαστε) το 100 είναι ένα τέτοιο ορόσημο.

Το μπλογκ αυτό, ξεκίνησε πριν από ενάμιση χρόνο (περίπου –στην πραγματικότητα, πριν από 16 μήνες) με στόχο αφενός να εξοικειώσει το ελληνόφωνο κοινό του Ίντερνετ με το έργο του Μπραντ Ουόρνερ, ενός συμπαθέστατου και πολύ ενδιαφέροντα δασκάλου του Βουδισμού Ζεν και αφετέρου να συμβάλλει στο ελληνικό περιεχόμενο γύρω από τον ίδιο τον Βουδισμό Ζεν, ένα θέμα πολύ παρεξηγημένο –και όχι μόνο στην Ελλάδα.

Είναι θλιβερό –έστω, κατά τη γνώμη μου, όμως δικό μου είναι το μπλογκ!– αλλά μια από τα σημαντικότερες σχολές σκέψης της Άπω Ανατολής, εξακολουθεί να καλύπτεται πλημμελώς στην ελληνική γλώσσα. Σαφώς μπορεί κανείς να βρει αρκετά βιβλία (αν και τα περισσότερα είναι παλιότερες εκδόσεις και, συχνά, ατυχείς μεταφράσεις) όμως στο Ίντερνετ τα πράγματα είναι πολύ, πολύ περιορισμένα – για να το δει κανείς, αρκεί μια απλή αναζήτηση στο Google.

Το πρόβλημα, τουλάχιστον το δικό μου, δεν είναι μόνο στις περιορισμένες απαντήσεις που υπάρχουν αλλά και στο ποιόν των απαντήσεων. Χωρίς να θέλω σώνει και ντε να τσακωθώ με κανέναν –και γιατί να το κάνω, άλλωστε;– θα μου άρεσε πολύ να υπήρχαν έστω και 1-2 σάιτ τα οποία να παρουσίαζαν πληροφορίες για το Ζεν με τρόπο απλό, ξεκάθαρο και απογυμνωμένο από τα διάφορα «διακοσμητικά» που συνήθως συνοδεύουν κάθε τι που έρχεται από τους πολιτισμούς της Άπω Ανατολής.

Κάπως έτσι επέλεξα να χρησιμοποιήσω το υλικό του Μπραντ Ουόρνερ –δεν είναι ο μόνος λόγος, αλλά εν πάση περιπτώσει είναι ένας σημαντικός λόγος. Και σήμερα, 100 κείμενα μετά, νομίζω ότι είναι σαφές ποια είναι η θέση τόσο η δική του, όσο και (κατά προέκταση) η δική μου απέναντι στη συγκεκριμένη σχολή σκέψης και στην άσκηση που τη στηρίζει: όλοι μας μεγαλώσαμε με κλισέ και παραμυθιάσματα, όμως καλό είναι κάποια στιγμή να βάζουμε τα κλισέ και τα παραμυθιάσματα αυτά κατά μέρος και να βλέπουμε κατάματα την πραγματικότητα. Η οποία είναι απείρως συναρπαστικότερη, αν μη τι άλλο επειδή είναι... πραγματική.

Όπως έχω γράψει και άλλοτε, πρόθεσή μου είναι το μπλογκ να συνεχίσει, έστω και με κάποιους περιστασιακούς λόξιγκες, συνήθως συνδεδεμένους με τα ταξίδια μου στο εξωτερικό. Όσο το βλέπετε να συνεχίζει, συνεχίστε κι εσείς να το διαβάζετε, να το προτείνετε σε άλλους και να στέλνετε κάνα e-mail.

Ή και όχι... Εγώ θα σας πω τι θα κάνετε;

ΥΓ
Ναι, εξακολουθεί να με ενδιαφέρει πολύ το θέμα της δημιουργίας μιας ομάδας Ζαζέν και, ναι, το μπλογκ θα λειτουργήσει και, τρόπον τινά, ως μέσο «προώθησης» του βιβλίου/των βιβλίων του Μπραντ. Όμως περισσότερα επ’ αυτών, όταν θα έχω κάτι πιο συγκεκριμένο να πω, ΟΚ;

Περί κάρμα


[...]

Κάποιος μου ζήτησε να του εξηγήσω μια απάντηση που έδωσε ο Γκούντο σε μια αναγνώστρια, τη Τζόρνταν (θα βρείτε το ποστ εδώ) σχετικά με το κάρμα. Πήγα και είδα το μπλογκ του Γκούντο και η απάντηση μου φάνηκε αρκετά σαφής, όμως ίσως αυτό να συμβαίνει επειδή είμαι αρκετά εξοικειωμένος με το πώς εξηγεί τα πράγματα ο Γκούντο.

Βασικά, η λέξη κάρμα συχνά παρεξηγείται –πολλοί τη θεωρούν ανάλογη με την έννοια της μοίρας και πιστεύουν ότι κάθε άνθρωπος έχει το κάρμα του, το οποίο είναι ένα τεράστιο φορτίο αποτελούμενο από τις πράξεις που έχει κάνει στο παρελθόν, και το κάρμα αυτό προκαθορίζει το μέλλον. Σε κάποιο μέτρο, αυτό όντως ισχύει. Δεν μπορούμε να ξεφύγουμε από τις συνέπειες που βάλαμε σε κίνηση με τις πράξεις μας. Όμως αυτή η οπτική γωνία έχει νόημα μόνο όταν βλέπουμε τον χρόνο με τον συνηθισμένο, γραμμικό τρόπο.

Από τη βουδιστική οπτική γωνία, ο πραγματικός χρόνος είναι μόνο αυτή η στιγμή, τώρα. Και τώρα, έχουμε πλήρη ελευθερία να πράξουμε. Το κάρμα μας, θέτει ορισμένους περιορισμούς στις πράξεις μας αυτές: αυτή τη στιγμή, το κάρμα μου με έχει φέρει στο Τόρανς της Καλιφόρνια, σε ένα σούπερ-μάρκετ και εξαιτίας αυτού του κάρμα, δεν μπορώ, για παράδειγμα, να πράξω άμεσα στο σπίτι της φίλης μου της Νίνα, στο Λος Φελίζ. Για να πράξω εκεί, πρέπει να πάρω το αμάξι και να διασχίσω τους μονίμως πηγμένους αυτοκινητοδρόμους της Νότιας Καλιφόρνια. Όλα αυτά, είναι κάρμα.

Ωστόσο, αυτή τη στιγμή, είμαι απολύτως ελεύθερος να πράξω μέσα στα όρια που επιτρέπουν οι καρμικές μου συνθήκες. Για παράδειγμα, αυτά τα λόγια που γράφω δεν είναι προκαθορισμένα. Όμως αν απομακρυνθούμε λίγο και τα δούμε από κάποια απόσταση, θα μπορούσαμε να ανακαλύψουμε κάποια αλυσίδα αιτίου και αποτελέσματος που θα κάνει ακόμα και αυτά τα λόγια που γράφω αυτή τη στιγμή να μοιάζουν προκαθορισμένα.

Αν, δεις τη ζωή σου εδώ και τώρα, οποιαδήποτε αντίληψη περί προκαθορισμένης πορείας πάει στα τσακίδια, όμως παρόλα αυτά, θα πρέπει να προσέχουμε τι κάνουμε καθώς πάντοτε υπάρχουν συνέπειες. Από την άλλη, δεν πρέπει να είμαστε δειλοί –πρέπει να πράττουμε με κάποιο βαθμό τόλμης και, παρόλο που ξέρουμε ότι οι πράξεις μας θα έχουν συνέπειες, πρέπει να πράττουμε.

Για παράδειγμα, αυτή την περίοδο γράφω ένα καινούριο βιβλίο. Μέσα απ’ αυτό, προσπαθώ να καταρρίψω (και μάλιστα αρκετά βίαια), πολλές από τις αντιλήψεις που έχει ο κόσμος για το πώς πρέπει να είναι ένας δάσκαλος του Ζεν. Βεβαίως, με απασχολεί ότι το βιβλίο αυτό θα αναστατώσει πολύ κόσμο, καθώς χτυπάει άμεσα ορισμένες πολύ αγαπημένες ψευδαισθήσεις πολλών. Πιστεύω, ωστόσο, ότι η τελική συνέπεια ενός τέτοιου χτυπήματος θα είναι θετική και πιστεύω ότι είναι αναγκαίο να το κάνω.

Ένα μέρος μου, θέλει να είναι πιο χαμηλών τόνων και να μη ζορίζει τα πράγματα. Όμως η διαίσθησή μου, μου λέει ότι είναι καλύτερα να ζορίσω ορισμένα πράγματα και μάλιστα πολύ επειδή πρέπει να γίνει και επειδή δεν πρόκειται να το κάνει κανείς άλλος.

Νομίζω ότι όλοι μας παλεύουμε όλη την ώρα μ’ αυτού του είδους τα ζητήματα. Είναι δύσκολο να ξέρεις τι πρέπει να κάνεις, τι είναι σωστό. Και γι αυτό ασκούμαι στο Ζαζέν καθημερινά. Πιστεύω ότι η ισορροπία που δίνει η άσκηση, θα με βοηθήσει να καταλάβω τι είναι πιο σωστό και τι πρέπει να κάνω.

ΟΚ;

[...]

Μπραντ Ουόρνερ – Δευτέρα 21 Ιανουαρίου 2008

ΥΓ
Ο Γκούντο που αναφέρεται στο κείμενο είναι, βεβαίως, ο Γκούντο Ουάφου Νισιτζίμα, δάσκαλος του Μπραντ Ουόρνερ. Πληροφορίες στα σχετικά link αριστερά.




Ντέιβιντ Τσάντγουϊκ και πραγματική άσκηση


[…]

Όταν ήμουν στο Κέντρο Ζεν του Σαν Φρανσίσκο, είχα την ευκαιρία να συναντήσω τον θρυλικό Ντέιβιντ Τσάντγουϊκ (David Chadwick), συγγραφέα του Crooked Cucumber: The Life and Teaching of Shunryu Suzuki, και του πολύ αγαπημένου μου βιβλίου σχετικά με το Ζεν και την Ιαπωνία, Thank You and Ok!: An American Zen Failure in Japan –αγοράστε τα και τα δύο. Ο Ντέιβιντ έχει επίσης ένα εξαιρετικό σάιτ σχετικά με τον Σούνριου Σουζούκι, το οποίο ονομάζεται cuke.com και βρισκόταν στο Κέντρο Ζεν του Σαν Φρανσίσκο για την τελετή αποτέφρωσης ενός από τους παλιότερους οικότροφους του Κέντρου, του Ιντίλιο.

[…]

Σήμερα το πρωί καθόμουν και έκανα Ζαζέν και μου ήρθε η εξής σκέψη: πολλοί άνθρωποι κάθονται να κάνουν Ζαζέν, ανακαλύπτουν ότι ο νους τους είναι γεμάτος θόρυβο και φλυαρία και θεωρούν ότι όλα αυτά είναι περισπασμός από την «πραγματική» άσκηση. Όμως κάνουν λάθος –αυτός ο θόρυβος και η φλυαρία είναι η πραγματική άσκηση.

Θα τολμούσα να πω ότι οι μισές ερωτήσεις που δέχομαι από τους αναγνώστες είτε των βιβλίων μου, είτε του μπλογκ μου, είναι στην ουσία παραλλαγές αυτού του προβλήματος και οι απαντήσεις είναι στην ουσία παραλλαγές αυτής της απάντησης. Όσες φορές και αν την παραφράσω, ωστόσο, πάντα βρίσκεται κάποιος που θα πει «Ναι, ΟΚ, όμως...» αναγκάζοντάς με να προσπαθήσω να σκεφτώ έναν ακόμα τρόπο να πω το ίδιο πράγμα. Κανένα πρόβλημα, βεβαίως, καθώς έτσι έχω κάτι να κάνω και αποφεύγω τις κακές παρέες και τους μπελάδες. Επίσης, οι διάφορες παραφράσεις της απάντησής μου, εξακολουθούν να πουλάνε με τη μορφή καινούριων βιβλίων ή άρθρων για τα Suicide Girls.

[...]

Μπραντ Ουόρνερ – Τετάρτη 16 Ιανουαρίου 2008

Δάσκαλοι και μαθητές


Τελικά έχει πολύ ενδιαφέρον να παρατηρείς όλη αυτή την ιστορία με τη σχέση δασκάλου/μαθητή. Στα μεγάλα μέρη όπου υπάρχει κόσμος που ζει μέσα, όπως στο Κέντρο Ζεν του Σαν Φρανσίσκο (San Francisco Zen Center –SFZC) στο οποίο έμεινα την προηγούμενη εβδομάδα, είναι πολύ σημαντικό να υπάρχουν σαφείς διαχωριστικές γραμμές μεταξύ μαθητών και δασκάλων. Τα ράκουσου (κάτι πραγματάκια σαν σαλιάρες που παίρνεις όταν δώσεις βουδιστικούς όρκους και αποδεχθείς τους βουδιστικούς κανόνες) έχουν διαφορετικά χρώματα ώστε να μπορεί κανείς να καταλαβαίνει με τη μια ποιος είναι ιερέας, ποιος λαϊκός και ποιος έχει πάρει μετάδοση του Ντάρμα: οι λαϊκοί φοράνε μπλε ράκουσου, οι ιερείς χωρίς μετάδοση του Ντάρμα φοράνε μαύρο και οι δάσκαλοι που έχουν πάρει μετάδοση φοράνε καφέ. Μόνο οι ιερείς δικαιούνται να φορέσουν ο-κέσα (το λοξό ράσο που δένεις στον ώμο), αν και οποιοσδήποτε μπορεί να φορέσει ράσο. Επίσης, αν δεν έχεις πάρει μετάδοση, δε φοράς ποτέ άλλο χρώμα κέσα πέρα από μαύρο. Υπάρχουν ένα σωρό γραπτοί κανόνες για το πώς επικοινωνούν και συμπεριφέρονται μεταξύ τους τα άτομα των επιπέδων αυτών και αν θέλεις να διατηρήσεις ένα τέτοιου στιλ κέντρο λειτουργικό, είναι σχεδόν αδύνατο να αποφύγεις κάποια τέτοια λύση.

Όλα αυτά, ωστόσο, είναι πολύ διαφορετικά από το πώς πέρασα εγώ από τους βαθμούς. Ακόμα και στο θέμα των ράκουσου, η πολιτική του Νισιτζίμα σενσέι ήταν πάντοτε ότι μπορείς να διαλέξεις όποιο χρώμα θέλεις. Στη δική του γενεαλογία, όποιος θέλει μπορεί να κάνει την τελετή αποδοχής των κανόνων και όποιον το κάνει, τον θεωρεί μοναχό. Δεν υπάρχει διαχωρισμός μεταξύ λαϊκών και ιερέων και ενθαρρύνει τους πάντες να φοράνε ο-κέσα (αν και εγώ το κάνω σπάνια –συγνώμη σενσέι!) Η μετάδοση του Ντάρμα είναι κάτι διαφορετικό: δεν είναι κάτι που γίνεται μόνο και μόνο επειδή το ζητάς, όπως γίνεται με τους κανόνες, όμως ακόμα και αυτό αντιμετωπίζεται πολύ πιο χαλαρά από ό,τι στο Κέντρο Ζεν του Σαν Φρανσίσκο. Στη γραμμή του Νισιτζίμα δεν υπάρχουν συγκεκριμένα βήματα που πρέπει να καλύψεις ώστε να μπορείς να δεχτείς τη μετάδοση –έχει να κάνει περισσότερο με το αν ο Νισιτζίμα σενσέι ή κάποιος από τους νταρμικούς κληρονόμους του, εκτιμούν ότι αντιλαμβάνεσαι τη διδασκαλία και την άσκηση.

Στην παγκόσμια κοινότητα του Ζεν, μπορεί να βρει κανείς ένα σωρό παραλλαγές, από μερικά εξαιρετικά αυστηρά κέντρα Σότο που κάνουν το Κέντρο Ζεν του Σαν Φρανσίσκο να μοιάζει παιχνιδάκι, μέχρι κάποιους πολύ χαλαρούς δασκάλους που κάνουν το στιλ του Νισιτζίμα να μοιάζει σαν το άκρο άωτο του ιαπωνικού απολυταρχισμού.

Προσωπικά αποφεύγω να αποκαλώ τους ανθρώπους που μελετούν μαζί μου, «μαθητές μου». Θυμάμαι κάποτε έναν δάσκαλο του Ζεν ο οποίος με το που πήρε τα ράσα και άρχισε να διδάσκει, άρχισε να λέει «ο μαθητής μου» αυτό και «ο μαθητής μου» εκείνο –είχες την αίσθηση ότι προσπαθούσε να χώσει τις λέξεις αυτές όπου μπορούσε ώστε όλοι να καταλάβουν ότι έχει μαθητές. Μιλάμε για τρελή πλάκα! Ίσως η αποστροφή μου για αυτή την κουβέντα να προέρχεται από εκεί, όμως όσο θυμάμαι τον εαυτό μου σε σχέση με το Ζεν, δεν μπορώ να θυμηθώ ούτε μια φορά τον πρώτο μου δάσκαλο, τον Τιμ, να αναφέρεται σε κάποιον ως «μαθητή του». Ούτε και ο Νισιτζίμα σενσέι χρησιμοποιούσε τακτικά τη φράση αυτή, αν και δεν νομίζω ότι την απεχθάνεται όσο εγώ.

Η συνηθισμένη σχέση δασκάλου/μαθητή, περιέχει στοιχεία εξουσίας. Και γι αυτό το λόγο μπορεί εύκολα να διαστρεβλωθεί. Για την ακρίβεια, νομίζω ότι χρειάζεται ιδιαίτερη προσπάθεια για να εμποδίσει κανείς μια τέτοια σχέση να γίνει παράξενη από την αρχή της κιόλας.

Τέσπα. Ακόμα και όταν αρχίσω να κάνω τελετή αποδοχής κανόνων σε κάποιους, δε θα τους θεωρώ «μαθητές μου». Θα τους θεωρώ φιλαράκια μου από το Ζαζέν, με τον ίδιο τρόπο που κάποιοι έχουν φιλαράκια από το μπαρ ή από το γκολφ ή δεν ξέρω κι εγώ από τι άλλο. Σας παρακαλώ, κάντε μου κι εσείς τη χάρη και μην αρχίσετε να σκέφτεστε ότι είστε «μαθητές μου», εντάξει; Το λύσαμε; Ωραία.

Ευχαριστώ!

Μπραντ Ουόρνερ – Πέμπτη 10 Ιανουαρίου 2008

Ελεύθερη διακίνηση του λόγου (και τζάμπα λογύδριο) στο Μπέρκλεϋ


Σήμερα το πρωί πήγα να επισκεφτώ τα παιδιά στο Κέντρο Ζεν του Μπέρκλεϋ (Berkley Zen Center), στην άλλη μεριά της γέφυρας Μπέι (Bay Bridge). Επίσης, είχα τη μεγάλη τιμή να κάτσω για πρωινό παρέα με τον Μελ «Σότζουν Ρόσι» Ουάιτσμαν, έναν από τους πρώτους λευκούς που ασχολήθηκαν με το Σότο Ζεν στη χώρα αυτή. Τελικά είμαι πολύ τυχερός άνθρωπος –χώρια που και το πρωινό ήταν πολύ καλό. Σκέφτομαι ότι όταν επιστρέψω στο Λος Άντζελες θα σταματήσω να τρώω –στη βόλτα αυτή έχω φάει αρκετά νόστιμα γεύματα για το υπόλοιπο της ζωής μου.

Εδώ στο Μπέρκλεϋ, κάνουν τα πράγματα ακόμα πιο διαφορετικά και από το Κέντρο Ζεν του Σαν Φρανσίσκο και αυτό με εξέπληξε. Απ’ ό,τι φαίνεται, στο στιλ στο Μπέρκλεϋ είναι πιο κοντά σ’ αυτό που έκανε ο Σουζούκι Ρόσι με τους πρώτους του μαθητές. Οι διαφορές είναι μικρές: ας πούμε ο ψαλμός που λες όταν φοράς τα ράσα σου είναι σε άλλη μετάφραση και επίσης δεν κάνουν κινχίν (περιπατητικό Ζεν) αλλά σε κάποιες στιγμές χτυπάνε λίγο τη μεγάλη καμπάνα και ο κόσμος αλλάζει θέση στο μαξιλάρι του ή φεύγει αν έχει κάπου να πάει. Οι διαφορές είναι αυτές και κάνα-δυο ακόμα.

Είναι ωραία να βλέπεις τις παραλλαγές αυτές, ειδικά μεταξύ δύο ναών που είναι πολύ στενά συνδεδεμένοι. Η άσκηση του Ζεν πρέπει να έχει ποικιλία, όμως αυτό δε σημαίνει ότι κάθε δάσκαλος δεν πρέπει να επιμένει στον δικό του τρόπο. Και νομίζω ότι αυτό το παρεξηγεί πολύς κόσμος. Θέλω να πω, όταν λέω στον κόσμο να κάθεται σικαντάζα και επιμένω ότι αυτός είναι ο μόνος πραγματικός τρόπος για να κάνεις Ζαζέν, δεν εννοώ ότι θα στείλω όλους όσους δεν κάνουν σικαντάζα στο θάλαμο αερίων. Επειδή στη Δύση έχουν συμβεί τερατώδη πράγματα στο όνομα των θρησκειών και στην προσπάθειά τους να καταστρέψουν όλους τους άπιστους, εμείς οι Δυτικοί έχουμε την τάση να βλέπουμε θρησκευτική αδιαλλαξία ακόμα και εκεί που δεν υπάρχει. Είναι σημαντικό για έναν δάσκαλο να υποστηρίζει με επιμονή τον τρόπο του –οι δάσκαλοι που προσπαθούν να είναι υπερβολικά πολιτικώς ορθοί, τελικά βλάπτουν τους μαθητές τους. Επιμένετε στον τρόπο σας και αφήνετε τους μαθητές σας να αποφασίσουν αν αυτός είναι ο τρόπος που θέλουν να ακολουθήσουν ή όχι. Αλλά επιμένετε.

Στη Σούτρα του Λωτού, ο Βούδας δίνει μια ομιλία και κάποιοι άνθρωποι που δεν τους αρέσουν αυτά που λέει, σηκώνονται και φεύγουν. Κάποιος, νομίζω ο Ανάντα, λέει «Ρε συ Βούδα, αυτοί φεύγουν!» και ο Βούδας απαντάει, «Και το ότι φεύγουν, καλό είναι».

Αν φύγεις από εκεί που διδάσκω και σκεφτώ ότι είσαι μαλάκας που έφυγες, καλό είναι να αναρωτηθείς γιατί σε ενδιαφέρει που κάποιος τύπος του οποίου τη διδασκαλία δε γουστάρεις έτσι κι αλλιώς σε θεωρεί μαλάκα. Το ερώτημα είναι σημαντικό. Αν δε σε νοιάζει, ΟΚ, αλλά αν σε νοιάζει, ίσως να υπάρχει κάποιος λόγος. Όπως υπήρχε λόγος που με ενδιέφερε ο Νισιτζίμα, παρόλο που όταν τον άκουσα για πρώτη φορά, η διδασκαλία του μου την έσπασε του σκοτωμού. Όπως είχε πει κάποτε ο Σούνριου Σουζούκι «Αν μια διδασκαλία δε μοιάζει να σου επιβάλλεται, δεν είναι καλή διδασκαλία».

Μερικές ακόμα σκέψεις. Πάω να γράψω λίγο ακόμα για το βιβλίο μου.

Μπραντ Ουόρνερ – Τρίτη 8 Ιανουαρίου 2008

ΥΓ
Για τον Μελ Ουάιτσμαν, ιδρυτή του Κέντρου Ζεν του Μπέρκλεϋ, μπορείτε να διαβάσετε εδώ. Ο τίτλος του ποστ είναι επίσης λογοπαίγνιο: ο πρωτότυπος τίτλος («free speech about Berkeley») παίζει με τη διπλή σημασία της λέξης «free» (ελεύθερος/δωρεάν), επειδή το Μπέρκλεϋ υπήρξε από τους πρωτοπόρους στο κίνημα της νεολαίας τη δεκαετία του '60. Για τον Ανάντα, έναν από τους πρώτους μαθητές του Βούδα, μπορείτε να δείτε το σχετικό λήμα της WikiPedia ενώ για το σικαντάζα, το ήσυχο κάθισμα (και βασικό στοιχείο της άποψης του Ντόγκεν περί Ζεν/Ζαζέν), δείτε το βιβλιαράκι Εισαγωγή στον Βουδισμό και την Άσκηση του Ζαζέν (το link είναι στα αριστερά αλλά αν βαριέστε, κάντε κλικ εδώ
προσοχή, ανοίγει σε PDF!).

Άφησα το χάρα μου στο Σαν Φρανσίσκο


Το πιάσατε; «Χάρα» είναι μια ιαπωνική λέξη που αναφέρεται στην κοιλιά και στο χαμηλότερο τμήμα του στήθους, περίπου εκεί που είναι το διάφραγμα. Ορισμένοι δάσκαλοι του Ζεν, λένε να «έχεις τον νου σου στο χάρα σου». Εγώ δεν το λέω –ο νους σου διαπερνάει όλο σου το σώμα και όλο το σύμπαν και μου φαίνεται χαζό να προσπαθεί κανείς να τον φαντάζεται σε ένα συγκεκριμένο σημείο. Τέλος πάντων, όπως θα καταλάβατε βρίσκομαι στο Σαν Φρανσίσκο. Μάλιστα!

Λέγεται ότι δεν είσαι πραγματικός συγγραφέας αν δεν μπορείς κάθε δεδομένη στιγμή να σκεφτείς δέκα δικαιολογίες γιατί δε γράφεις. Αυτό είναι κάτι που μπορώ να το κάνω μια χαρά. Σε σχέση με το να αποφύγω το γράψιμο, είμαι ο χειρότερος άνθρωπος στον κόσμο –μερικές φορές μάλιστα, όπως τώρα, γράφω προκειμένου να αποφύγω να γράψω.

Βρίσκομαι ακόμα στο Κέντρο Ζεν του Σαν Φρανσίσκο (San Francisco Zen Center –SFZC) και δεν είμαι μεταμφιεσμένος. Απλώς σταμάτησα να ξυρίζομαι με κανονικό ξυράφι και έχω αρχίσει να χρησιμοποιώ μια ηλεκτρική ξυριστική μηχανή για να διατηρώ ένα μισό-αξύριστο λουκ αλά Ντον Τζόνσον. Ωπ, αναφορά στη δεκαετία του ’80 –αν δεν ξέρετε ποιος ήταν ο Ντον Τζόνσον, ρωτήστε τη μαμά και τον μπαμπά σας. Το λουκ αυτό είναι πιο εύκολο και η αίσθηση στο πρόσωπο είναι καλύτερη, ειδικά εδώ. Τι θα ‘λεγε άραγε ο Ντόγκεν για όλα αυτά; Αν περάσετε από δω, δεν έχω πρόβλημα να κάνετε μια στάση για ένα «γεια», όμως μην προσβληθείτε αν ζητήσω συγνώμη και πάω επάνω για να δω το DVD μου με τους KISS... θέλω να πω, για να συνεχίσω το καταραμένο μου βιβλίο.

Το Κέντρο μου φαίνεται πολύ ενδιαφέρον. Πρόκειται για ένα μοναστικό κοινόβιο το οποίο δεν έχει σχέση με αυτό που έχω συνηθίσει. Ενώ υποτίθεται ότι είμαι ένας Δάσκαλος από μια κανονική γενεαλογία, τα μισά από τα πράγματα που κάνουν εδώ μου είναι άγνωστα. Δεν ξέρω τους ψαλμούς, δεν ξέρω πότε να κάνω υπόκλιση, δεν είμαι σίγουρος με ποια σειρά φεύγω από την αίθουσα –τίποτα απ’ όλα αυτά. Άσχετος λέμε. Οπότε απλώς κοιτάω προσεκτικά και προσπαθώ να καταλάβω τι στο διάολο γίνεται γύρω μου. Μια συμβουλή για την περίπτωση που θα βρεθείτε σε ανάλογη θέση: Προσπαθήστε να στέκεστε ή να κάθεστε κάπου στη μέση. Στα περισσότερα μέρη, είναι καλύτερα να κάθεσαι στο τέλος οπότε όταν έρθει η σειρά σου, μπορείς να δεις τι έχουν κάνει όλοι οι άλλοι, όμως στα κέντρα του Ζεν μερικές φορές η σειρά αλλάζει απότομα και, όπως λέει και η Βίβλος «οι έσχατοι έσονται πρώτοι». Συνεπώς, η μέση είναι πάντοτε το καλύτερο σημείο για να καταλάβεις τι γίνεται.

Έχω την εντύπωση ότι όσο πιο μεγάλη γίνεται μια οργάνωση, τόσο περισσότερο χρειάζεται κανόνες και ιεραρχία. Δεν μπορείς να λειτουργήσεις μια οργάνωση στο μέγεθος του Κέντρου του Σαν Φρανσίσκο με τον τρόπο που λειτουργούν οι δικές μου ομάδες. Απλώς δε γίνεται. Το Κέντρο του Σαν Φρανσίσκο λειτουργεί πολύ αποτελεσματικά και έχω την εντύπωση ότι θα ξεπεράσουν τα περιβόητα προβλήματα που είχαν στο παρελθόν και θα αντέξουν για πολύ καιρό ακόμα.

Νομίζω ότι οι κανόνες και η θερμική ιεραρχία έχουν τη θέση τους. Όμως υπάρχουν σημαντικές διαφορές στο πώς κάνω εγώ τα πράγματα. Για παράδειγμα, κάθε πρωί κάνουν εδώ μια πολύ ωραία λειτουργία στην οποία συμμετέχω και το ευχαριστιέμαι ιδιαίτερα. Όμως από την άποψη της άσκησης, η λειτουργία αυτή δεν είναι πραγματικά αναγκαία. Το να ψέλνεις σούτρες δεν ωφελεί από καμία άποψη την άσκηση του Ζεν, όμως μια τέτοια δραστηριότητα είναι πολύ καλή προκειμένου να χτίσεις μια ενωμένη κοινότητα και να διατηρήσεις έναν θεσμό. Αν είσαι το Κέντρο Ζεν του Σαν Φρανσίσκο τα πράγματα αυτά είναι ζωτικής σημασίας για να συνεχίσεις να υπάρχεις, όμως αν το μόνο που σε ενδιαφέρει είναι η άσκηση του Ζεν, τα πράγματα αυτά είναι άχρηστα. Αν το καταλάβει κανείς αυτό, και νομίζω ότι οι περισσότεροι άνθρωποι εδώ το καταλαβαίνουν, οι ψαλμοί και τα τελετουργικά είναι διασκεδαστικά και δε σε αποσπούν από την άσκηση. Παρόλα αυτά, μια βόλτα στο κοντινότερο παγωτατζίδικο είναι εξίσου ωφέλιμη για την άσκησή σου στο Ζεν, αν και σίγουρα είναι πολύ πιο παχυντική.

ΟΚ, το να ψέλνεις σούτρες ίσως να είναι κάπως καλύτερο. Όμως μην κάνετε το λάθος να θεωρήσετε ότι πρόκειται για πραγματική άσκηση Ζεν. Και το λέω αυτό, επειδή βλέπω (τόσο εδώ, όσο και σχεδόν σε όλα τα μέρη που επισκέπτομαι), πιο πολύ κόσμο στις λειτουργίες από ό,τι στο ζέντο.

Μερικές γρήγορες σκέψεις. Πάω τώρα να αρχίσω την κανονική μου δουλειά.

Γεια!

Μπραντ Ουόρνερ – Δευτέρα 7 Ιανουαρίου 2008

ΥΓ
Ο τίτλος του ποστ είναι λογοπαίγνιο που παραπέμπει στο παλιό τραγούδι «I Left My Heart In San Francisco». Το Κέντρο Ζεν του Σαν Φρανσίσκο είναι ένα από τα παλιότερα και σημαντικότερα αμερικανικά κέντρα Ζεν και ιδρύθηκε από τον πολύ γνωστό Ιάπωνα δάσκαλο Σούνριου Σουζούκι –πιο πολλά για το κέντρο μπορείτε να βρείτε εδώ. «Ζέντο» είναι ο χώρος στον οποίο γίνεται το Ζαζέν ενώ ο Ντον Τζόνσον (Don Johnson) ήταν ένα από τα τηλεοπτικά είδωλα της δεκαετίας του ’80, κυρίως λόγω του ρόλου του στην επιτυχημένη τηλεοπτική σειρά Miami Vice (επί το ελληνικότερο «Οι Σκληροί του Μαϊάμι»).