Υπερβολικά εξαιρετικό

Το κείμενο που ακολουθεί, το πόσταρα στα σχόλια του τελευταίου μου άρθρου στα Suicide Girls. Για την περίπτωση που δε διαβάσατε το κείμενο, το άρθρο αυτό, τελείωνε ως εξής:

«Δε θα ισχυριζόμουν ποτέ ότι έχω Την Απάντηση για το πρόβλημα της κατάθλιψης. Μπορώ όμως να πω τι είχε αποτέλεσμα και τι συνεχίζει να έχει αποτέλεσμα σ’ εμένα. Δεν είναι εξίσου εύκολη ή εξίσου γρήγορη λύση με το να χλαπακιάζεις μερικά χαπάκια κάθε μέρα, όμως μακροπρόθεσμα, είναι καλύτερα να μάθεις να αντιμετωπίζεις τον εαυτό σου από το να αφήνεις τα φάρμακα να κάνουν τη δουλειά για λογαριασμό σου –αν μη τι άλλο, δεν ξεχνάς ποτέ να πας στο φαρμακείο. Ωστόσο, η λύση που είχε αποτέλεσμα σ’ εμένα, περιλαμβάνει το να αποφασίσεις να αποφύγεις αυτό που οι περισσότεροι άνθρωποι θεωρούν «νορμάλ» τρόπο ζωής και τις «νορμάλ» υπέρ-επιείκειες που δείχνουν προς τον εαυτό τους. Αν είναι κανείς διατεθειμένος να κάνει τη θυσία αυτή, θα διαπιστώσει τελικά ότι δεν πρόκειται και για καμιά τρομερή θυσία».

Κάμποσοι άνθρωποι στα SG, είχαν πρόβλημα με τη στάση μου απέναντι στο θέμα των φαρμάκων, ως τρόπου αντιμετώπισης της κατάθλιψης. Και, παρότι θεωρώ ότι αυτό που είπα ήταν ξεκάθαρο και, παρότι αρκετοί από τους ανθρώπους που σχολίασαν, το ‘πιασαν, αποφάσισα να προσθέσω κάποιες ακόμα διευκρινίσεις.

Πριν διαβάσετε το παρακάτω, ωστόσο, θα ήθελα να πω ότι δε με ενδιαφέρει καθόλου να συμμετάσχω σε έναν διάλογο για τις αρετές που έχουν τα φάρμακα που γράφουν οι ψυχίατροι. Το θέμα έχει συζητηθεί και συζητιέται κατά κόρον και επιπλέον είναι βαρετό του θανάτου. Αν θέλετε να το συζητήσετε, συζητήστε το, όμως μην περιμένετε ότι θα λάβω μέρος.

Εκείνο που με ενδιαφέρει, ωστόσο, είναι η ιδέα του Νισιτζίμα Σενσέι, ότι ορισμένα πράγματα μπορεί να είναι «υπερβολικά εξαιρετικά» και αυτή την ιδέα είναι που θα ήθελα να σχολιάσω εδώ. Να λοιπόν τι πόσταρα (με ορισμένες μικρές αλλαγές):

•••••••••••••••••••

Όταν έγραψα εκείνη την ατάκα σχετικά με το ότι το Ζαζέν είναι καλύτερο για την κατάθλιψη από το να χλαπακιάζεις χάπια, δε φανταζόμουν κάποιο άτομο με βαρύτατη κατάθλιψη που στράφηκε στα φάρμακα αφότου όλα τα άλλα απέτυχαν. Μερικές φορές, η ιατρική λύση είναι ο μόνος τρόπος να αντιμετωπίσεις ένα πρόβλημα που έχει γίνει τόσο σοβαρό ώστε να μην μπορεί να αντιμετωπιστεί αλλιώς. Αν ποτέ έπεφτα θύμα τροχαίου ατυχήματος ή αν μου έβρισκαν καρκίνο, θα έψαχνα για γιατρό –όχι για Δάσκαλο του Ζεν.

Ωστόσο, με τα άπειρα λεφτά που χώνουν οι φαρμακευτικές εταιρείες προκειμένου να δημιουργήσουν καινούριες αγορές για τα καταπότια τους, συχνά σκέφτομαι ότι μια ολόκληρη γενιά Αμερικανών, την έχει πατήσει και πιστεύει ότι δεν υπάρχει περίπτωση να αντιμετωπίσει τη ζωή της χωρίς να αλλάξει τεχνητά τη χημεία του εγκεφάλου της. Οι διαφημίσεις για τα τονωτικά αυτά, μοιάζουν να λένε ότι κάθε περίπτωση υπαρξιακής ανίας, χρειάζεται και μια δόση Prozac® ή Paxil® –σε αντίθετη περίπτωση, θα αρχίσεις να αμφισβητείς την κοινωνία στην οποία τα φάρμακα αυτά σε κάνουν να μπορείς να ταιριάζεις.

Παρόλα αυτά, δεν υπάρχει τρόπος να μπορώ να ξέρω τι έχουν μέσα τους οι άνθρωποι που πειράχτηκαν από αυτά που έγραψα. Πιθανώς να συγκαταλέγονταν στις σπάνιες εκείνες περιπτώσεις που έπασχαν από κάτι τόσο σοβαρό που τα φάρμακα ήταν η μόνη λογική λύση. Ίσως χωρίς αυτά, οι άνθρωποι αυτοί να είχαν βγει στους δρόμους και να πυροβολούσαν παιδιά στα σχολεία ή να δολοφονούσαν ποπ σταρ και πολιτικούς. Δεν ξέρω. Δεν μπορώ να κρίνω.

Δεν μπορώ να μιλήσω για κανέναν άλλον. Όμως μπορώ να πω κάτι για τον εαυτό μου. Είμαι ευγνώμων που πέρασα την εφηβεία μου πριν αναπτυχθούν πλήρως τα αντικαταθλιπτικά και που πέρασαν από τα 20-και μου αρκετά φτωχός για να μπορώ να πάω σε ψυχιάτρους –δεν έχω καμία αμφιβολία ότι αν είχα πάει, θα μου είχαν γράψει φάρμακα για να με βοηθήσουν με την κατάθλιψή μου. Και αν είχα ακολουθήσει τον δρόμο αυτόν, μπορεί να μην είχα ποτέ αναγκαστεί να σκάψω μέσα μου για να ανακαλύψω τη βαθύτερη αιτία του πόνου μου.

Δεν αμφισβητώ την αποτελεσματικότητα των φαρμάκων αυτών. Όμως, το να πεις ότι κάτι είναι αποτελεσματικό, σημαίνει ότι παράγει το επιθυμητό αποτέλεσμα και αναρωτιέμαι αν το αποτέλεσμα που επιθυμούμε, είναι πάντοτε αυτό που πραγματικά χρειαζόμαστε. Μια περίοδο, υπέφερα από σοβαρούς πονοκεφάλους σχεδόν σε καθημερινή βάση. Πήρα μεγάλες δόσεις Ibuprofen και αυτό αποδείχθηκε αποτελεσματική θεραπεία –με τα χάπια, ο πόνος σταμάτησε, όμως βασιζόμενος στη μαγική λύση της εταιρείας Advil, δε χρειάστηκε να αντιμετωπίσω την πραγματική αιτία των πονοκεφάλων μου. Επίσης, τα κακά μου έγιναν σκληρά σαν πέτρα, γεγονός το οποίο είχε επιπτώσεις που με ταλαιπωρούν ακόμα. Οι διαφημίσεις στην τηλεόραση δεν τα λένε αυτά, τα λένε;

Μόνο όταν σταμάτησα να παίρνω τα φάρμακα και άρχισα να προσπαθώ να αντιμετωπίσω το πραγματικό πρόβλημα, κατάφερα να μπω σε μια διαδικασία επίλυσης αυτών που πραγματικά έπρεπε να επιλύσω. Υπάρχουν φορές που ο πόνος, ακόμα και ο συναισθηματικός πόνος, είναι κάτι που πρέπει να αντιμετωπίσεις στα ίσα. Και η εμπειρία μου, μου έδειξε ότι τα φάρμακα μπορούν να είναι ένας πολύ αποτελεσματικός τρόπος να αποφύγεις να έρθεις πρόσωπο με πρόσωπο με αυτό που είναι πραγματικά προβληματικό.

Κάποτε, όταν ο δάσκαλός μου του Ζεν, ο Νισιτζίμα Σενσέι, είχε τραυματίσει την πλάτη του, ένας από τους μαθητές του, του έφερε ένα πράγμα που έμοιαζε με θερμοφόρα και το οποίο υποτίθεται ότι ρίχνει θεραπευτική ηλεκτρική ενέργεια στους μύες. Επειδή ο μαθητής του κόλλαγε για αρκετή ώρα, ο Νισιτζίμα αποφάσισε να το δοκιμάσει και η ετυμηγορία του ήταν ότι το μηχανάκι ήταν «υπερβολικά εξαιρετικό» και προτιμούσε να αφήσει το τραύμα του να θεραπευτεί φυσικά. Αντίστοιχα, νομίζω ότι και τα περισσότερα από τα φάρμακά μας, είναι «υπερβολικά εξαιρετικά» –είναι καλά όταν χρειάζεσαι μια γρήγορη λύση σε ένα πολύ σοβαρό πρόβλημα, όμως όποτε είναι δυνατό να χρησιμοποιήσεις μια πιο φυσική προσέγγιση, αυτή είναι πάντοτε καλύτερη. Ακόμα και αν θέλει περισσότερο χρόνο και μοιάζει λιγότερο «αποτελεσματική» δηλαδή όταν η λύση δεν είναι ακριβώς αυτό που φανταζόμασταν ή θέλαμε.

Μπραντ Ουόρνερ – Τετάρτη 21 Φεβρουαρίου 2007

Ο Νόμος του Σύμπαντος Λέει!

ΟΚ. Θα κάνω μια ακόμα απόπειρα να γράψω ένα αυτόματο ποστ. Γιατί αυτό είναι το ωραίο με τα μπλογκ, έτσι δεν είναι; Ο αυθορμητισμός τους! Δεν είμαι καν σίγουρος αν την έγραψα σωστά τη λέξη! Και φύγαμε! Θυμηθείτε παιδιά, αντίθετα με πολλά από τα άλλα ποστ που έχει αυτό το μπλογκ, τούτω ‘δω δεν έχει γραφτεί πιο πριν –το γράφω κατευθείαν στο πωστολένε που έχει μέσα το σάιτ του μπλογκ.

Ωραία. Μου λένε λοιπόν διάφοροι να γράψω για όλη αυτή την ιστορία με τον Νόμο του Σύμπαντος. Σε στιλ, ρε συ Μπραντ, τι παίζει με τον «Νόμο του Σύμπαντος» που λες και ξαναλές; Αν υπάρχουν νόμοι και κανόνες, γιατί δε μας φτιάχνεις μια λίστα να ξέρουμε κι εμείς αν κάνουμε καλά ή κακά πράγματα; Για τα’ όνομα του Θεού –ελπίζω ότι δεν υπάρχουν άνθρωποι που να περιμένουν να τους δώσω εγώ μια λίστα με πράγματα που πρέπει ή δεν πρέπει να κάνουν. Και, όπως και να ‘χει, ο Νόμος του Σύμπαντος δε λειτουργεί έτσι. Είναι πιο αδιόρατος, όμως ταυτόχρονα δεν είναι κρυμμένος ή ασαφής. Είναι τόσο εξόφθαλμος, όσο η βαρύτητα ή ο ηλεκτρομαγνητισμός –για την ακρίβεια, πράγματα όπως η βαρύτητα ή ο ηλεκτρομαγνητισμός είναι επίσης εκφάνσεις του Νόμου του Σύμπαντος.

Είναι το ίδιο μ’ αυτό που αποκαλείται Ντάρμα. Το πρόβλημα είναι ότι η ίδια η λέξη «Ντάρμα», είναι τόσο παρά-χρησιμοποιημένη που έχει γίνει πλέον σχεδόν άχρηστη. Θέλω να πω, δείτε τι έχουν κάνει με τη λέξη αυτή οι άνθρωποι που έχουν φτιάξει την τηλεοπτική σειρά Lost –η σειρά μου αρέσει, αν και αυτή η σεζόν είναι ψιλό-χάλια, όμως βλέπω ότι οι εν λόγω τύποι έχουν μια κάπως άσχετη αντίληψη σχετικά με τον Ντάρμα. Και βάζω στοίχημα ό,τι θέλετε, ότι η λύση του μυστηρίου στο νησί πρόκειται να βασίζεται σε κάποια άκυρη και κουλή εκδοχή κάποιου είδους Βουδισμού. Αν, δε, γίνει κάτι τέτοιο, θα τους φτύσω στα μούτρα, όπως έκανα και με την τελική «λύση» των X-Files, η οποία επίσης ήταν για τα μπάζα. Γιατί κανείς απ’ αυτούς τους τύπους δεν μπορεί να σκεφτεί μια κουλ κατάληξη για τη σειρά του όπως έκανε ο Πάτρικ Μακ Γκούχαν (Patrick McGoohan) με το Prisoner; Τις προάλλες, κατάλαβα επίσης, γιατί οι ταινίες υψηλού προϋπολογισμού (αυτές που στην κινηματογραφική και τηλεοπτική πιάτσα αποκαλούνται «tent pole») είναι πάντα χάλια. Είμαι σ’ ένα μίτινγκ και μιλάω με ένα παραγωγό για μια ταινία με τον Ούλτραμαν (Ultraman) και ο τύπος μου λέει πώς λειτουργεί το κόλπο με τις πανάκριβες ταινίες επιστημονικής φαντασίας/action σαν αυτή που θέλει να κάνει. Και εκεί αντιλαμβάνομαι γιατί οι ταινίες αυτές είναι πάντα κακές: Είναι επειδή κανείς από αυτούς που τις φτιάχνουν, δε θέλει στ’ αλήθεια να τις φτιάξει. Θέλω να πω, κανείς δεν πεθαίνει στην ιδέα να κάνει μια ταινία Σπάιντερμαν ή Σούπερμαν, άσχετα με το τι λένε στα δελτία Τύπου. Ο λόγος που τις κάνουν, είναι επειδή οι δουλειές αυτές, είναι οι πιο ακριβές δουλειές που μπορούν να κάνουν. Οι άνθρωποι που έχουν τα πόστα αυτά, τα δίνουν όλα και παράγουν πολύ υψηλού επιπέδου από τεχνικής άποψης δουλειές (και αυτό δεν ισχύει μόνο για τα ειδικά εφέ, ισχύει και για το γράψιμο, τη σκηνοθεσία και το παίξιμο –υπάρχει τρελή τεχνική), όμως στον πυρήνα δεν υπάρχει τίποτα, πέρα από ανθρώπους που δουλεύουν για να πληρωθούν. Δεν υπάρχει κανείς που να προσπαθεί να πει κάτι, να περάσει ένα μήνυμα, να επικοινωνήσει.

Τέλος πάντων, ξέφυγα –επειδή το κείμενο αυτό είναι αυτόματο. Τι λέγαμε; Α, ναι, για τον Νόμο του Σύμπαντος. Είπα ήδη ότι είναι σαν τη βαρύτητα; Επειδή είναι. ΟΚ, θα προσπαθήσω να δώσω μερικά παραδείγματα. Ας πούμε ότι κάνετε ποδήλατο: έχετε μια ενστικτώδη αίσθηση για το τι χρειάζεται προκειμένου να μην πέσετε κάτω και κάνετε αυτό που πρέπει –κάπως έτσι είναι.

Μερικά προφανή παραδείγματα είναι η ενοχή που αισθάνεσαι όταν κλέβεις κάτι ή όταν κερατώνεις τον γκόμενό σου. Αισθάνεσαι ότι παραβιάζεις τον Νόμο του Σύμπαντος. Τώρα βεβαίως ξέρω ότι πιθανότατα σκέφτεστε ότι υπάρχουν κάποιοι άνθρωποι που δεν αισθάνονται ενοχές (ή όπως αλλιώς ονομάζουν το συγκεκριμένο συναίσθημα, καθώς η λέξη «ενοχή» πάει πολύ μακριά –τέλος πάντων). Όμως αμφιβάλλω. Δεν νομίζω ότι υπάρχουν τέτοιοι άνθρωποι ή ότι υπήρξαν ποτέ ή ότι θα υπάρξουν ποτέ. ΟΜΩΣ, υπάρχουν άνθρωποι που είναι πολύ, πολύ, πολύ καλοί στο να καταπνίγουν τα συναισθήματα αυτά με σκέψεις και δικαιολογίες.

Το πρόβλημα με τη σκέψη, είναι ότι μπορεί κανείς να τη χρησιμοποιήσει για να δικαιολογήσει ΤΑ ΠΑΝΤΑ. Δεν υπάρχει κάτι αρκετά φριχτό ή τρομακτικό το οποίο να μην μπορείς να το διαστρεβλώσεις μέσα στο κεφάλι σου ώστε να το κάνεις να μοιάζει σωστό. Ένα από τα πιο τρομακτικά πράγματα που έχω δει στην άσκησή μου, είναι η δική μου ικανότητα να το κάνω –νομίζετε ότι μόνο οι Ναζί, οι παιδεραστές, τα μέλη του NRA και διάφοροι άλλοι παρόμοιοι; Χα! ΝΟΜΙΖΕΤΕ! Τέλος πάντων, γι αυτό η σκέψη είναι ατυχής τρόπος να κρίνει κανείς το σωστό και το λάθος. Απλώς ξέρεις τι είναι σωστό και τι είναι λάθος, χωρίς να το σκεφτείς καθόλου.

Ο στόχος του Ζαζέν, είναι να μάθεις να ησυχάζεις αρκετά ώστε να αντιληφθείς τη διαίσθηση που υπάρχει πάντοτε στο βάθος. Όσο περισσότερο κάνεις την άσκηση, τόσο καλύτερος γίνεσαι σ’ αυτό –κανείς δε γίνεται ποτέ τέλειος και ακόμα και στις πρώτες βουδιστικές σούτρες, υπάρχουν αναφορές για τις κόντρες που είχε ο Βούδας με τον Μάρα (τη δύναμη του κακού) σε όλη του τη ζωή. Οι αναφορές αυτές, είναι στην ουσία ένας μεταφορικός τρόπος να δείξουν οι συγγραφείς ότι ακόμα και ο ίδιος ο Βούδας ξεγελιόταν από τις σκέψεις του.

Ο Νόμος του Σύμπαντος, λοιπόν, δεν έχει καμία σχέση με λίστες πραγμάτων που πρέπει ή δεν πρέπει να κάνεις. Βεβαίως, υπάρχουν και κάποια πράγματα που δεν πρέπει να κάνεις σχεδόν ποτέ και γι αυτό οι βουδιστές ορκίζονται να ακολουθούν τους Δέκα Κανόνες (Ten Precepts) –πράγματα όπως το να κλέβεις, το να σκοτώνεις, το να λες ψέματα κ.λπ., σχεδόν πάντα δημιουργούν προβλήματα, όμως υπάρχουν περιστάσεις που ακόμα και αυτά μπορεί να είναι σε συμφωνία με τον Νόμο του Σύμπαντος. Ωστόσο, οι περιστάσεις αυτές είναι τόσο σπάνιες, που ακόμα και αν προκύψουν, υποτίθεται ότι θα έχεις ασκηθεί αρκετά ώστε να μπορέσεις να δεις και να καταλάβεις τι πρέπει να κάνεις.

Και αυτή είναι όλη η ιστορία. Ξέρω ότι έχω βάλει ένα κεφάλαιο σχετικό με τους Δέκα Κανόνες στο Hardcore Zen, οπότε μπορείτε να βρείτε μερικές αντίστοιχες ιδέες και εκεί.

Ξέρετε, ένα άλλο πράγμα που σκεφτόμουν σήμερα και το οποίο είναι επίσης κάπως τυχαίο, είναι το εξής: Όταν κάνεις Ζαζέν, είναι καλύτερα να μη σκέφτεσαι «Έχουν περάσει 30 λεπτά ή 2 ημέρες ή 5 εβδομάδες –ή δεν ξέρω τι άλλο– και αν συνεχιστεί αυτό το πράγμα θα πεθάνω». Αν πας σε ένα ησυχαστήριο, θα υπάρξει κάποια στιγμή σε κάποια από τις περιόδους καθίσματος που θα αισθανθείς έτσι. Ο μόνος τρόπος να το αντιμετωπίσεις, είναι να ξεχάσεις εντελώς πόση ώρα κάθεσαι μέχρι εκείνη τη στιγμή. Δεν πρέπει να ασχολείσαι με τη συσσώρευση του χρόνου –απλώς κάτσε ΤΩΡΑ. Και όσες φορές και αν πρέπει να επιστρέψεις, απλώς επίστρεψε.

Τέλος πάντων, πρέπει να πα' να φτιάξω κάτι για φαί. Καλά να περνάτε.

[...]

Μπραντ Ουόρνερ – Παρασκευή 16 Φεβρουαρίου 2007

Υ.Γ. Για τη σειρά Prisoner, μπορεί κανείς να βρει περισσότερες πληροφορίες εδώ. Για το «tent-pole programming», επίσης από τη WikiPedia, μπορείτε να δείτε εδώ. Για την οργάνωση NRA (National Rifle Association), πέρα από το λήμμα της WikiPedia υπάρχει και το επίσημο σάιτ. Για τους Δέκα Κανόνες/Αρχές (precepts) υπάρχει μια αναφορά εδώ όμως το θέμα είναι αρκετά μεγάλο καθώς άπτεται της βουδιστικής ηθικής και δεν εξαντλείται μόνο σε ένα λήμμα της WikiPedia –μια άλλη εκδοχή υπάρχει στο BuddhaNet, ενώ για την ερμηνεία του Γκούντο Νισιτζίμα, υπάρχει ένα σχετικό PDF στο σάιτ της Ντόγκεν Σάνγκα.

Εκ της Διευθύνσεως (ΙΙΙ) – Oh Tokyo (M*A*S*H)

Ομαδική φωτογραφία από το σέσιν στον ναό Τοκέι-ιν της Σιζουόκα.
Στο κέντρο είναι ο Μπραντ Ουόρνερ.

Παραδόξως, και χωρίς καμιά ιδιαίτερη διαφήμιση, το μπλογκ αυτό άρχισε να έχει αναγνώστες. Τους ευχαριστώ πολύ, καίτοι αισθάνομαι κάπως περίεργα καθώς υποπτεύομαι ότι ο βασικός λόγος που τους απέκτησε, είναι επειδή κάποιοι έκαναν Google το όνομά μου. Αν είναι δυνατόν! Τέλος πάντων, στους αναγνώστες αυτούς, χρωστώ μια μεγάλη συγνώμη διότι δεν ανανέωσα το σάιτ επί σχεδόν τρεις μήνες. Αν αισθανθήκατε ότι πρόκειται για άλλη μια περίπτωση όπου κάποιος ξεκινάει κάτι και μετά το παρατάει (η συνηθέστερη ασθένεια του Ίντερνετ), σας διαβεβαιώνω ότι δεν είναι έτσι. Το Hardcore Zen GR θα συνεχίσει από εκεί που σταμάτησε και στόχος μου είναι να ανανεώνεται όσο πιο τακτικά γίνεται.

Έχω, ωστόσο, μια καλή δικαιολογία για την τρίμηνη απουσία μου: βρισκόμουν στην Ιαπωνία! Όσοι με ξέρουν προσωπικά, ξέρουν καλά ότι έχω μια παιδιόθεν εμμονή με τη συγκεκριμένη χώρα και την κουλτούρα της, για λόγους που ούτε κι εγώ δεν έχω ξεκαθαρίσει και κάθε φορά που μου δίνεται η ευκαιρία να βρεθώ εκεί, την αρπάζω απ' τα μαλλιά. Ως εκ τούτου, ο λόγος που δεν ανανέωνα το μπλογκ, δεν ήταν η έλλειψη Ίντερνετ (η πρόσβαση που είχα εκεί ήταν πολύ πιο γρήγορη από αυτή που έχω εδώ), αλλά απλώς και μόνο ότι ήμουν ξεμυαλισμένος -και δεν εννοώ μόνο από πράγματα σχετικά με το Ζεν!

Τέλος πάντων, επέστρεψα και πρόθεσή μου είναι να συνεχίσω το Hardcore Zen GR όπως το ξεκίνησα, μεταφράζοντας κείμενα του Μπραντ Ουόρνερ και των άλλων ανθρώπων της κοινότητας Ντόγκεν Σάνγκα (Dogen Sangha –λινκ στα αριστερά) κρατώντας σας παράλληλα ενήμερους για την πορεία της ελληνικής έκδοσης του ομότιτλου βιβλίου του Ουόρνερ (όσοι δεν το ξέρουν ήδη, μπορούν να το βρουν εδώ), διερευνώντας την πιθανότητα της δημιουργίας μιας ομάδας... καθίσματος (ναι, το ξέρω, δεν είναι πολύ συναρπαστικό, όμως όπως έλεγε και εκείνο το τραγουδάκι that’s what it’s all about *) και προσπαθώντας να συμβάλλω στη δημιουργία ενός χώρου συζήτησης για τον Βουδισμό Ζεν. Όπως (σχεδόν) όλες οι Ιντερνετικές προσπάθειες, η πρόθεση είναι αγαθή όμως η υλοποίηση μπορεί κάπου να χωλαίνει. Αυτό που θα προσπαθήσω, είναι να μη χωλαίνει πολύ.

Κάτι από το ταξίδι μου που σχετίζεται με το μπλογκ: Το προτελευταίο μου Σαββατοκυριακοδευτερότριτο στην Ιαπωνία, είχα την ευκαιρία να το περάσω στον βουδιστικό ναό Τοκέι-ιν στη Σιζουόκα, σε ένα σέσιν (ελλείψει καλύτερης λέξης, ησυχαστήριο) τεσσάρων ημερών υπό τη διεύθυνση του Μπραντ Ουόρνερ. Η Ντόγκεν Σάνγκα (για την ακρίβεια, το αγγλόφωνο παράρτημα της), οργανώνει δύο τέτοια σέσιν τον χρόνο, ένα την άνοιξη και ένα το φθινόπωρο και τα τελευταία πέντε (αν δεν κάνω λάθος) χρόνια, στο φθινοπωρινό επικεφαλής είναι ο Ουόρνερ, καθώς ο δάσκαλος Γκούντο Νισιτζίμα έχει πλέον αποσυρθεί από τη «διοίκηση» της κοινότητας. Όπως γνωρίζουν όσοι παρακολουθούν τα τεκταινόμενα, ο δάσκαλος Νισιτζίμα είναι 90 ετών και, παρότι παραμένει σε πολύ καλή κατάσταση από πλευράς πνευματικής διαύγειας, έχει βαρύνει κάπως σωματικά –τουλάχιστον για να κάνει ταξίδια εκτός Τόκιο και να υφίσταται την ταλαιπωρία ενός τετραήμερου σέσιν.

Είναι ταλαιπωρία; Ναι. Παρότι το πρόγραμμα των σέσιν αυτών είναι σχετικά ελαφρύ για τα δεδομένα των ιαπωνικών μοναστικών κοινοτήτων (μπορείτε να το βρείτε σε PDF, εδώ –μη δίνετε σημασία που λέει «2007», το ίδιο είναι) και αυτό επειδή ο Κόντο Σαουάκι, ο δάσκαλος του Γκούντο Νισιτζίμα θεωρούσε ότι ο λόγος ύπαρξης των σέσιν δεν είναι το να κάνεις όσο περισσότερο Ζαζέν γίνεται, δεν παύει να είναι βαρύ, ειδικά για κάποιον που το παρακολουθεί για πρώτη φορά. Το πρωινό ξύπνημα είναι στις 4:30 και καθημερινά υπάρχουν έξι περίοδοι καθίσματος, δύο περίοδοι βαδίσματος Κινχίν (το οποίο, πρακτικά, είναι κάτι σαν το Ζαζέν αλλά σε κίνηση), τρία γεύματα Οριόκι (πιο πολλά επ’ αυτού στο μέλλον –προς το παρόν, δείτε το βίντεο που βρίσκεται εδώ και το οποίο έχει φτιάξει ένα από τα μέλη της Ντόγκεν Σάνγκα σε ένα προηγούμενο σέσιν στο Τοκέι-ιν) δύο διαλέξεις από τον επικεφαλής του σέσιν (εν προκειμένω, από τον Μπραντ Ουόρνερ) και μια περίοδος σάμου ή εργασίας το οποίο αντιστοιχεί περίπου σε αυτό που στον Ελληνικό Στρατό αποκαλείται «αγγαρεία».

Τα παραπάνω, καλύπτουν περίπου το μισό της ημέρας (περί τις 10-11 ώρες) και το άλλο μισό είναι ύπνος (από τις 21:00 ως τις 4:30) και μερικές ελεύθερες ώρες (ότι περισσεύει). Αυτό που είναι απροσδόκητα κουραστικό, ωστόσο, είναι ότι γενικά υπάρχει μια οδηγία για ησυχία –αυτό μεταφράζεται στο «αποφεύγετε να μιλάτε, αν μιλάτε, μιλάτε πολύ χαμηλόφωνα και αν θέλετε να μιλήσετε μεγαλόφωνα, κάντε το εκτός των χώρων του ναού» –το τελευταίο δίνει την ευκαιρία για μερικές εξαιρετικές βόλτες στην γύρω περιοχή/εξοχή (ο ναός είναι σε μια μικρή χαράδρα μέσα στους λόφους/βουνά της Σιζουόκα τα οποία είναι γεμάτα πυκνά δέντρα και φυτείες τσαγιού), όμως είναι εντυπωσιακό το πόσο ζόρικη μπορεί να είναι η ησυχία! Έχουμε συνηθίσει τόσο πολύ στον θόρυβο μέσα και έξω από το κεφάλι μας, που η ιδέα ότι πρέπει, έστω, να τον περιορίσουμε, μοιάζει αδύνατη.

Τέλος πάντων, το σέσιν έγινε, πήγε καλά (νομίζω –δεν έχω μέτρο– όμως έτσι έλεγαν όλοι και έτσι λέει και ο Μπραντ στο σχετικό του μπλογκ το οποίο υπάρχει εδώ) και μπορώ να πω με βεβαιότητα ότι θα το ξαναέκανα με την πρώτη ευκαιρία –προϋποτεθίστω, βεβαίως ότι θα βρίσκομαι στην Ιαπωνία. Η ιδέα να περνάς τόσες ώρες της ημέρας με τον εαυτό σου, σου δίνει τη δυνατότητα να ελέγξεις για τα καλά τι ακριβώς κουβαλάς μέσα στο κεφάλι σου, χώρια που και μόνο το να κάνεις έξι περιόδους Ζαζέν μέσα στην ίδια μέρα, σου δίνει μια εντελώς άλλη αντίληψη για το τι εστί «ήσυχο κάθισμα». Βεβαίως, αυτό που μετράει είναι το καθημερινό κάθισμα (η καθημερινή προπόνηση όπως θα λέγαμε αν μιλάγαμε για πολεμικές τέχνες ή για οποιαδήποτε άλλη μορφή εκγύμνασης ή εκπαίδευσης), όμως ένα εντατικό τετραήμερο από καιρού εις καιρόν προσφέρει μια άλλη οπτική γωνία που σίγουρα ενισχύει τη συνολική άσκηση.

Αυτά προς το παρόν για τη Σιζουόκα και το σέσιν. Ενδέχεται να επανέλθω στο μέλλον (αν υπάρξει λόγος να μεταφέρω κάτι από εκεί, εδώ), όμως για την ώρα, νομίζω ότι θα είναι καλύτερα να δώσω τον λόγο για μια ακόμα φορά στον Μπραντ Ουόρνερ και στις σκέψεις του περί του Νόμου του Σύμπαντος. Για οτιδήποτε, σχετικό ή άσχετο, είμαι στη διάθεσή σας, στη διεύθυνση hczgr.blog(α)gmail.com –αντικαθιστώντας, βεβαίως, το (α) με το @.

ΥΓ
(*) The Hokey Pokey –ψάξτε το στο YouTube!

Γάμα την τέχνη –πάμε για Ζεν!

Ευχαριστώ για τις προτάσεις [για το τι να γράψω]. Σήμερα δουλεύω την εκδοχή του Νισιτζίμα για το Θεμελιώδες Άσμα της Μέσης Οδού του Ναγκαρτζούνα. Και καθώς έγραφα, προσπαθώντας να εξηγήσω ένα συγκεκριμένο σημείο, έγραψα την παρακάτω παράγραφο:

«Λέμε, για παράδειγμα, ότι μια δίνη είναι ένα σπειροειδές ρεύμα νερού σε ένα ποτάμι. Στη συνέχεια, όταν επικοινωνούμε μεταξύ μας μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε τη λέξη ‘δίνη’, αναφερόμενοι σε κάτι που αντιλαμβανόμαστε όλοι μας. Ωστόσο στην πραγματικότητα, η δίνη δεν είναι διαφορετική από το ποτάμι –δεν μπορεί να υπάρξει παρά ως μέρος του ποταμιού. Κατά τον ίδιο τρόπο, τα πράγματα και τα φαινόμενα του σύμπαντος –συμπεριλαμβανομένου εμού και εσού– δεν υπάρχουν παρά ως μέρος του σύμπαντος. Είναι προσωρινές πραγματώσεις της δραστηριότητας του σύμπαντος ως όλου, ακριβώς με τον ίδιο τρόπο που η δίνη είναι μια προσωρινή πραγμάτωση της δραστηριότητας του ποταμιού. Αυτό το γεγονός το παραβλέπουμε εύκολα και ίσως μάλιστα κάποιοι από εμάς να μην το βλέπουν καν ποτέ. Οι ορισμοί μας για τα ξεχωριστά πράγματα και φαινόμενα βασίζονται στα χαρακτηριστικά που, σχετικά αυθαίρετα, τους αποδίδουμε. Κατ’ αυτόν τον τρόπο, μπορούμε να δημιουργούμε διανοητικές απεικονίσεις των πραγμάτων αυτών και να χειριζόμαστε τις απεικονίσεις αυτές μέσα στον νου μας. Είναι λάθος να πιστεύουμε ότι οι αυθαίρετοι διαχωρισμοί του πραγματικού σύμπαντος που κάνουμε μέσα στον νου μας, αντιστοιχούν σε διαχωρισμούς του ίδιου του σύμπαντος».

Άουτς! Ζόρικα κόλπα.

Τι λέτε για το θέμα της δημιουργικότητας και του Ζεν; Ή της φαντασίας και του Ζεν, όπως είπατε κάποιοι; Είναι γεγονός ότι δουλεύω σε μια αγορά που έχει ως αντικείμενο τη δημιουργία φαντασιώσεων και ότι αυτό μοιάζει απολύτως λάθος για κάποιον που είναι ταυτόχρονα αφοσιωμένος στην αναζήτηση της αλήθειας –και πράγματι, το θέμα αυτό μου έχει προκαλέσει τεράστιες ανησυχίες. Έχει μάλιστα προκύψει κάποιες φορές και στην επικοινωνία μου με τον Νισιτζίμα Σενσέι. Θυμάμαι μια φορά, είχα πάρει μαζί μου σε ένα ησυχαστήριο ένα βιβλίο σχετικό με τον Ούλτραμαν (Ultraman) για να έχω κάτι να περνάω την ώρα μου και για να μελετήσω και λίγα Ιαπωνικά. Ο Νισιτζίμα με είδε να το διαβάζω και μου είπε «Αυτά τα τηλεοπτικά προγράμματα διδάσκουν τα παιδιά». Εγώ γέλασα και τον ρώτησα τι πίστευε ότι τα διδάσκουν. «Τα διδάσκουν να πιστεύουν στη δύναμη». Αμάν!

Είχε δίκιο, ωστόσο. Τα προγράμματα με τους σούπερ-ήρωες, καλλιεργούν στα παιδιά την ιδέα ότι μπορούν να σωθούν από εξωτερικές δυνάμεις με ικανότητες πέρα από τις δικές τους. Και οι θρησκείες διδάσκουν ακριβώς το ίδιο πράγμα. Αποφάσισα λοιπόν να προσπαθήσω να περάσω μέσω της δουλειάς μου, ορισμένες αμφιβολίες για τη συγκεκριμένη ιδέα. Έγινα φίλος με έναν από τους βασικούς σεναριογράφους της σειράς και έκανα πολλές και πολύωρες συζητήσεις μαζί του για διάφορα ζητήματα –του έδωσα μάλιστα και δικές μου προτάσεις για επεισόδια. Και όλες μου οι ιδέες, τόσο φανερά, όσο και πιο υποχθόνια, έπαιζαν γύρω από το θέμα της αμφιβολίας γύρω από την πίστη στη δύναμη.

Δεν κατάφερα να περάσω καμία από τις προτάσεις μου στον αέρα. Όμως καθώς ο καιρός περνούσε, άρχισα να βλέπω ότι τα μικρά σποράκια της αμφιβολίας που είχα σπείρει, φύτρωναν. Αν θέλει κανείς να δει το αποτέλεσμα θα πρέπει να δει πολύ προσεκτικά πολλά επεισόδια του Ούλτραμαν, όμως το αποτέλεσμα σαφώς υπάρχει –δεν έχω δει άλλη σειρά με σούπερ-ήρωες που να θέτει υπό αμφισβήτηση το αν ο πρωταγωνιστής μπορεί πράγματι να σώσει τους αδύναμους. Πρόσφατα, ας πούμε, είδα την τελευταία ταινία Σούπερμαν και δεν υπάρχει απολύτως καμιά αμφιβολία ότι όλα εμείς τα ανθρωπάκια χρειαζόμαστε κάποιον με υπερδυνάμεις για να μας σώσει.

Αν μπορείς να διαφοροποιήσεις τα πράγματα έστω και στο ελάχιστο, μπορείς να βοηθήσεις μια κατάσταση. Είναι καλύτερο από το να μην κάνεις τίποτα και είναι καλύτερο από το να κάθεσαι απλώς στην άκρη και να παραπονιέσαι.

Το Ζεν είναι διάσημο για τη δημιουργικότητά του. Οι δάσκαλοι του Ζεν μοιάζουν πάντα να έχουν κάποιου είδους δημιουργική διέξοδο: κάποιοι, όπως ο Ντόγκεν, είναι συγγραφείς και ποιητές, άλλοι είναι καλλιγράφοι [Σ.τ.Μ. Ο Ουόρνερ αναφέρεται εδώ στην κινέζικη και ιαπωνική καλλιγραφία που αγγίζει τα όρια της ζωγραφικής], ζωγράφοι και μουσικοί, ενώ κάποιοι άλλοι έχουν μια δημιουργική προσέγγιση σε πράγματα όπως η τοξοβολία ή οι πολεμικές τέχνες. Αυτό έχει προκαλέσει μια σύγχυση στη Δύση: καθώς δεν έχουμε εκτεθεί αρκετά στην καλλιγραφία, στα ασιατικά είδη εικαστικών τεχνών ή στη μοναδική τους προσέγγιση σε ορισμένα αθλήματα όπως η τοξοβολία και οι πολεμικές τέχνες, συνδυάζουμε τα πράγματα αυτά με το Ζεν κατά έναν τρόπο που μας οδηγεί να πιστέψουμε ότι οι τέχνες αυτές είναι «Ζεν» από μόνες τους, ενώ κάποιες άλλες μορφές τέχνης δεν είναι «Ζεν». Στην πραγματικότητα, δεν έχει να κάνει με το είδος της τέχνης καθαυτό αλλά με το πώς το προσεγγίζει ο καλλιτέχνης. Δε θα μου άρεσε καθόλου να διαβάσει τα κείμενά μου κάποιος που δεν έχει εκτεθεί στη δυτική κουλτούρα και να αποφανθεί ότι το χάρντκορ πανκ είναι κατά κάποιον τρόπο πιο «Ζεν» από ότι άλλες μορφές καλλιτεχνικής έκφρασης. Απλώς χρησιμοποιώ το πώς εγώ εκφράζομαι με αυτό το μέσο για να προσπαθήσω να μιλήσω για τον τρόπο που ένα άτομο σχετικό με τη συγκεκριμένη φιλοσοφία, προσεγγίζει την τέχνη γενικότερα.

Η τέχνη είναι καλό πράγμα. Η τέχνη είναι αναγκαία για την ανθρώπινη ζωή. Μια φορά, ο Νισιτζίμα έλεγε πόσο εκτιμάει τους ηθοποιούς –δε θυμάμαι ακριβώς πώς το είχε πει, όμως είχε να κάνει με το πώς οι ηθοποιοί μπορούν να εκφράσουν συναισθήματα χωρίς να εμπλέκονται οι ίδιοι συναισθηματικά. Όλες οι τέχνες επιτελούν μια σημαντική λειτουργία στην κοινωνία. Αυτό που κάνω εδώ, το θεωρώ σαν ένα είδος καλλιτεχνικής έκφρασης. Σε κάποιο βαθμό, ακόμα και τα αυτοβιογραφικά μέρη του Hardcore Zen, περιέχουν ένα ποσοστό φαντασίας. Όχι ότι τις ιστορίες τις έβγαλα από το κεφάλι μου –όλες συνέβησαν, όμως όταν προσπαθείς να γράψεις για κάτι μετά από πολλά χρόνια, αναγκαστικά θα γεμίσεις κάποια από τα κενά της μνήμης σου με πράγματα που εφευρίσκεις, λίγο πολύ με τον ίδιο τρόπο που ένας συγγραφέας εφευρίσκει τις δραστηριότητες των χαρακτήρων του βιβλίου του.

Εδώ που τα λέμε, και αν το ψάξουμε λίγο παραπάνω, μερικά από τα σημαντικότερα έργα της βουδιστικής φιλολογίας είναι φανταστικά. Σχεδόν όλες οι σούτρες του Βουδισμού Μαχαγιάνα, έχουν τεράστια κομμάτια που είναι επινοημένα –ιστορίες που ποτέ δεν έγιναν «στ’ αλήθεια», ως ιστορικά γεγονότα. Όμως οι ιστορίες αυτές δεν παύουν να είναι απολύτως αληθινές.

Συνεπώς, κάντε λίγη τέχνη, ΟΚ;

Μπραντ Ουόρνερ – Τρίτη 6 Φεβρουαρίου 2007

Σ.τ.Μ. Για τον Ούλτραμαν, τα έχουμε ξαναπεί: περάστε μια βόλτα από εδώ. Για τον Βουδισμό Μαχαγιάνα (μέρος του οποίου είναι και το Ζεν), ξεκινήστε από εδώ.

Σήκωσε την κουλούρα

Τώρα που γράφω το κείμενο αυτό, είμαι στο Peet’s Coffee Shop στο Σάνσετ Στριπ. Πριν από μερικά λεπτά, μπήκε μέσα ένας ψεύτο-πάνκης μαλάκας με ένα τεράστιο μοχόκ και ένα πανάκριβο δερμάτινο μπουφάν. Πού το ξέρω ότι είναι μαλάκας; Να πού το ξέρω.

Μπαίνει μέσα στο μαγαζί, κατευθύνεται προς την τουαλέτα, κάνει ό,τι κάνει και μετά φεύγει. Ήδη το γεγονός ότι δεν «πλήρωσε νοίκι» παραγγέλνοντας κάτι, τον καθιστά υποψήφιο για τον τίτλο του μαλάκα. Όμως ίσως να είναι άφραγκος ή να βιάζεται –προσωπικά αμφιβάλλω και για τα δύο, όμως ίσως.

Αυτό που τον καθιστά σίγουρα μαλάκα, είναι το εξής: Πήγα στην τουαλέτα αμέσως αφότου έφυγε και ανακάλυψα ότι είχε αφήσει περίπου ένα ποτήρι κάτουρο σε όλη την κουλούρα της λεκάνης.

Πόση προσπάθεια χρειάζεται για να σηκώσεις την κουλούρα της λεκάνης; Φαντάζομαι ότι τυγχάνει πολύ πανκ, τύπου «γάμα τις συμβάσεις και το σήκωμα της κουλούρας –εγώ θα κάνω ό,τι γουστάρω!» Ή κάτι αντίστοιχο. Ή ίσως ο τύπος δε σκέφτεται καν τέτοια θέματα.

Αν θέλεις να κατανοήσεις τον Βουδισμό (κάτι που είμαι σίγουρος ότι δε θα συμβεί ποτέ με τον μαλάκα), το πρώτο πράγμα που πρέπει να κατανοήσεις είναι ότι, αν είσαι άντρας, πρέπει πάντα να σηκώνεις την κουλούρα πριν κατουρήσεις. Πρέπει να πληρώνεις για να μπεις στο κλαμπ αντί να προσπαθείς να μπεις κρυφά από την πίσω πόρτα. Δεν πρέπει να γράφεις γκράφιτι σε κανένα μέρος, εκτός από εκείνα που επιτρέπεται να το κάνεις.

Πιάνεις τι λέω; Διότι, άμα είσαι μαλάκας, δεν το πιάνεις. Αν είσαι μαλάκας, χρειάζεσαι έναν τεράστιο κατάλογο από πράγματα που πρέπει να κάνεις και που δεν πρέπει να κάνεις και χρειάζεσαι και έναν τύπο με ένα μεγάλο ματσούκι που θα κάθεται από πίσω σου συνέχεια και που θα σου ρίχνει μια στο κεφάλι κάθε φορά που κάνεις κάτι από αυτά που δεν πρέπει ή κάθε φορά που δεν κάνεις κάτι από αυτά που πρέπει. Μ’ αυτή την αντίληψη, δεν πρόκειται ποτέ να γίνεις βουδιστής. Και αν δοκιμάσεις να τη μεταφέρεις σε ένα από τα μαθήματά μου, θα σε διώξω.

Η βουδιστική ηθική είναι το να σηκώνεις την κουλούρα. Είναι να περνάς το χαλί με την ηλεκτρική σκούπα μια φορά την εβδομάδα. Είναι το να ρίχνεις το χαρτάκι από τη σοκολάτα στο καλαθάκι και όχι στο πεζοδρόμιο –όλα αυτά, είναι ηθικές επιλογές.

Κάνε αυτό που είναι σωστό και μην κάνεις αυτό που είναι λάθος. Και μην παριστάνεις ότι δεν ξέρεις τη διαφορά. Γιατί την ξέρεις.

Μπραντ Ουόρνερ – Τρίτη 23 Ιανουαρίου 2007

Φώτιση – Μέρος Εκατομμυριοστό

Για όσους δεν το πρόσεξαν ήδη, έχω ανεβάσει ένα καινούριο άρθρο στο SuicideGirls. Αν θέλετε να το δείτε τα άρθρα μου εκεί, περάστε μια βόλτα κάνοντας κλικ στις λέξεις «καινούριο άρθρο στο SuicideGirls» –ωστόσο, και επειδή είμαι πραγματικά άχρηστος με τα HTML και τα τέτοια, αν δε σας βγάλει εκεί που πρέπει, κάντε κλικ στο λινκ που υπάρχει στο κάτω μέρος αυτού του ποστ.

Το τελευταίο αυτό άρθρο, είναι κατά κάποιον τρόπο μια απάντηση σε ορισμένες από τις ατέλειωτες φλυαρίες που ξεκίνησαν από ένα προηγούμενό μου ποστ. Μερικές φορές, λέω εδώ πέρα ορισμένα πράγματα έτσι, ελαφρά τη καρδία, και ξεχνάω ότι είμαι κάτι σαν σελέμπριτι ή κάποια αντίστοιχη παπαριά. Είχα σχολιάσει λοιπόν για ένα σάιτ που το έχει μια τύπισσα, οι μαθητές της οποίας είχαν γράψει στα comments του δικού μου μπλογκ, διαφημίζοντάς την (γεγονός το οποίο μου φαίνεται κουλό ούτως ή άλλως). Τέλος πάντων, μακάρι να είχα κρατήσει το στόμα μου κλειστό, διότι δε δίνω μια ούτε γι αυτή, ούτε για τους μαθητές της. Το πρόβλημα είναι πολύ σοβαρότερο.

Ξέρετε, πολλά από αυτά που διάφοροι φιλόδοξοι Δάσκαλοι από αυτούς που κυκλοφορούν, ισχυρίζονται ότι αποτελούν τη βάση της υποτιθέμενης Μεγάλης Αφύπνισής τους, είναι σχεδόν ίδια με διάφορα πράγματα που αντιμετώπισα πριν από αρκετά χρόνια, ως μέρος της φυσιολογικής διαδικασίας του να κάνει κανείς Ζαζέν. Και δε συνέβησαν μόνο σ’ εμένα –ένα κάρο ασκούμενοι τα αντιμετώπισαν τα πράγματα αυτά. Στη δική μου περίπτωση, την είχα ακούσει κιόλας πολύ –θυμάμαι ότι κυκλοφόραγα δεξιά-αριστερά σκεφτόμενος «Γιέα, μπέιμπι! Είμαι ο Άρχοντας όλης της Δημιουργίας –δεν κάνω πλάκα!!!» και ήμουν έτοιμος να μαζέψω τους μοναχούς που στέκονταν και ζητούσαν ελεημοσύνη έξω από τον σταθμό του Σιντζούκου και να τους πάω κόντρες για το ποιος είναι ο πιο φωτισμένος. Είχαν δει τις μεγάλες αλήθειες των οποίων ήμουν πλέον κοινωνός; Δεν το πίστευα. ΧΑ! Τι άσχετοι ήταν, συγκρινόμενοι μ’ ΕΜΕΝΑ!

Αν, ωστόσο, μελετήσεις τα κοάν, θα δεις και θα ξαναδείς διάφορες περιπτώσεις νεαρών μοναχών που την είχαν ακούσει με τις αρχικές τους εμπειρίες στην άσκηση και που τους τη λένε οι δάσκαλοί τους. Αν η σχέση μεταξύ δασκάλου και μαθητή είναι υγιής, αυτό συνήθως έχει αποτέλεσμα, όμως όταν δεν είναι, οι νεαροί καταλήγουν να την κάνουν από τους δασκάλους τους, πεπεισμένοι ότι έχουν ξεπεράσει ακόμα και τους μεγάλους δασκάλους ως προς το βάθος και την ισχύ της καινούριας τους φώτισης. Δεν είναι κάτι καινούριο –έχει γίνει αμέτρητες φορές τα τελευταία δυο χιλιάδες χρόνια.

Αυτός είναι ένας από τους λόγους που ο Ντόγκεν συμβούλευε τον κόσμο να μη μελετά Βουδισμό χωρίς δάσκαλο –στο συγκεκριμένο θέμα έχω αφιερώσει ένα ολόκληρο κεφάλαιο στο επόμενό μου βιβλίο. Το καλό είναι ότι τελικά δεν υπάρχει πρόβλημα στο να κάνεις Ζαζέν χωρίς δάσκαλο. Αν δεν έχεις καμιά τρελή υστερία με το να σου ‘ρθει η φοβερή εμπειρία από την άσκηση, το Ζαζέν δε θα σε βλάψει –αντίθετα, μάλιστα, πιθανότατα θα σου κάνει και πολύ καλό. Αν όμως ανακαλύψεις ότι πραγματικά σε ενδιαφέρει σοβαρά η άσκηση, ο δάσκαλος είναι απολύτως αναγκαίος. Μεταξύ άλλων, ένας καλός δάσκαλος θα σε εμποδίσει να βγεις και να διαλαλείς ότι είσαι ο Ένας και Αληθινός Μεσσίας μόλις σου έρθει η πρώτη, ρηχή και ελάχιστη κατανόηση των πραγμάτων.

Έχουμε μάθει τόσο πολύ να βλέπουμε και να αντιλαμβανόμαστε τον κόσμο στον οποίο ζούμε με έναν συγκεκριμένο τρόπο που, όταν αρχίζεις για πρώτη φορά να ψυλλιάζεσαι πώς είναι στην πραγματικότητα τα πράγματα, μπορεί να σε σοκάρει καλά-καλά. Η σοβαρότητα αυτού του σοκ, εξαρτάται από το πόσο βαθιά έχεις φάει τον υποτιθέμενο «φυσιολογικό» τρόπο να βλέπεις τα πράγματα. Αν, τον έχεις πραγματικά, πραγματικά, πραγματικά φάει χωρίς καμία αμφιβολία και αμφισβήτηση, θα σου φύγει το κεφάλι όταν έρθεις αντιμέτωπος έστω και με την παραμικρή υποψία κατανόησης του πώς είναι στην πραγματικότητα τα πράγματα. Αν, από την άλλη, είχες ούτως ή άλλως αμφιβολίες και ερωτηματικά σχετικά με αυτά που οι περισσότεροι άνθρωποι θεωρούν «φυσιολογικά», ίσως το σοκ να μην είναι και τόσο σοβαρό. Οι άνθρωποι που σοκάρονται περισσότερο, είναι αυτοί που πιθανότατα θα πιστέψουν ότι είναι οι Νέοι Σωτήρες της Ανθρωπότητας τη στιγμή που θα τους κάτσει έστω και η ελάχιστη υποψία ότι τα πράγματα μπορεί να μην είναι όπως τους τα έχουν πει. Όπως και να ‘χει πάντως, η διαφορά μεταξύ του τι είναι πραγματικά η ζωή και τι σου έχουν πει ότι είναι, είναι τόσο μεγάλη που σχεδόν όλοι εκπλήσσονται όταν την αντιληφθούν.

Πιστεύω ότι υπάρχει ένας πραγματικός κίνδυνος με όλα αυτά τα και καλά Φωτισμένα Όντα που πουλάνε την πραμάτεια τους αυτόν τον καιρό. Κάποιος που είναι πολύ πειστικός, μπορεί να σε κάνει να πιστέψεις σχεδόν τα πάντα. Στο Hardcore Zen, λέω την ιστορία για το πόσο πολύ με είχε εντυπωσιάσει ο πρώην ηγέτης του ναού των Χάρε Κρίσνα στο Κλήβελαντ. Ο τύπος αυτός, αργότερα μπλέχτηκε σε μια υπόθεση φόνου στη Δυτική Βιρτζίνια. Πρόσφατα, έπεσα πάνω στο βιβλίο Monkey on a Stick, το οποίο αναφέρεται λεπτομερώς στην υπόθεση και έχει και μια φωτογραφία του τύπου. Κοιτάζοντάς τον ξανά μετά από 20-κάτι χρόνια, ανατρίχιασα όταν σκέφτηκα τι μπορεί να είχε συμβεί αν δεν είχα κρατηθεί από τον ελάχιστο σκεπτικισμό μου απέναντι σ’ αυτά που έλεγε τότε. Ξέρω ακριβώς πώς οι άνθρωποι μπλέκονται μ’ αυτές τις τρομερές εσχατολογικές αιρέσεις (cults), επειδή θα μπορούσα κάλλιστα να είμαι κι εγώ ένας απ’ αυτούς.

Μπραντ Ουόρνερ – Κυριακή 7 Ιανουαρίου 2007

Σ.τ.Μ. Για τα κοάν (koan), υπάρχει λινκ στα μόνιμα, επάνω αριστερά. Το επόμενο βιβλίο που αναφέρεται στο κείμενο, είναι το Sit Down and Shut Up, το δεύτερο βιβλίο του Μπραντ Ουόρνερ. Το σάιτ SuicideGirls, ένα αρκετά ασυνήθιστο σάιτ για να φιλοξενεί άρθρα ενός δασκάλου Ζεν, βρίσκεται εδώ, ενώ το τελευταίο άρθρο για το οποίο μιλάει το ποστ, είναι εδώ.

Ιησούς

Σκέφτομαι να γράψω ένα βιβλίο για τον Ιησού. Οπότε, λέω να γράψω διάφορες ιδέες που έχω και να τις ποστάρω, έτσι όπως είναι μέσα στο κεφάλι μου. Μπορεί να είναι κάπως χύμα, αλλά μπορεί και να βγει κάτι χρήσιμο. Ορίστε λοιπόν...

Πρέπει να κυκλοφορούν καμιά εκατοστή βιβλία του τύπου «Ιησούς και Βούδας». Όμως, παρότι το θέμα με ενδιαφέρει εδώ και πολλά χρόνια, δεν έχω πετύχει ακόμα ένα τέτοιο βιβλίο που να μου κινήσει αρκετά το ενδιαφέρον ώστε να σκεφτώ να το αγοράσω –τα ξεφυλλίζω στα βιβλιοπωλεία και στην καλύτερη μπορεί να σκεφτώ κάτι σε στιλ «Μμμ, συμπαθητικό», όμως μέχρι εκεί. Έχω την αίσθηση ότι τα περισσότερα ανήκουν σε μια από τις παρακάτω κατηγορίες τις οποίες παραθέτω μαζί με τις αντιδράσεις μου (λες και έχετε καμιά ιδιαίτερη αυτή να μάθετε τις αντιδράσεις μου):

1) Βουδιστής Δάσκαλος από μη χριστιανική χώρα προσπαθεί να πείσει τους ανθρώπους από τις χριστιανικές χώρες ότι ο Βουδισμός δεν είναι λατρεία του Σατανά. Οι συγγραφείς αυτού του είδους θέλουν να δείξουν πώς ο Βούδας και ο Ιησούς στην πραγματικότητα είπαν τα ίδια πράγματα οπότε πρέπει κι εμείς να τα πηγαίνουμε όλοι καλά μεταξύ μας. Χάρμα. Δε με ενδιαφέρει. Οι εν λόγω Δάσκαλοι συνήθως δεν ξέρουν αρκετά περί Χριστιανισμού ώστε να μπορούν να πουν πολλά οπότε απλώς λένε και λένε και λένε...

2) Χριστιανός που έχει προσηλυτιστεί στον Βουδισμό γράφει γιατί ο Βουδισμός είναι μια πιο ραφιναρισμένη εκδοχή αυτών που έλεγε ο Ιησούς. Ή, πάλι, ότι ο Βούδας και ο Ιησούς στην πραγματικότητα είπαν λίγο-πολύ τα ίδια. Χάρμα. Επίσης δε με ενδιαφέρει.

3) Πραγματικός Πιστός του Νιού Έιτζ που προσπαθεί να πείσει ότι ο Ιησούς στην πραγματικότητα ήταν βουδιστής επειδή ίσως πήγε στην Ινδία και έμεινε σε κάποιο βουδιστικό μοναστήρι πριν επιστρέψει στην Παλαιστίνη για να αρχίσει την αποστολή του. Ενδιαφέρουσα ιδέα. Όμως ακόμα δεν έχω βρει κάποιο σχετικό βιβλίο που να είναι πραγματικά ψύχραιμο και να παρουσιάζει μια πραγματική ιστορική ανάλυση. Φαίνεται να υπάρχουν ορισμένα στοιχεία ότι μπορεί όντως να έγινε κάτι τέτοιο, όμως τίποτα οριστικό.

4) Ο Ιησούς έχει μια φανταστική ομιλία με τον Βούδα. Ω ΘΕΕ ΜΟΥ ΟΧΙ!!!!!!!

5) Χριστιανός (συνήθως καθολικός) ο οποίος ενδιαφέρεται για τον Βουδισμό και δίνει την άποψή του γι αυτόν. Συνήθως (όπως στην περίπτωση 1 παραπάνω) σε μια προσπάθεια να δείξει πώς θα μπορούσαμε όλοι να τα πάμε καλά μεταξύ μας. Ελαφρώς πιο ενδιαφέρον αλλά όχι και τόσο. Και εδώ, οι χριστιανοί που γράφουν τέτοια βιβλία φαίνεται να μην έχουν πιάσει τι ακριβώς λέει ο Βουδισμός και σπάνια έχουν οποιαδήποτε εμπειρία βουδιστικής άσκησης.

Ο Χριστιανισμός με ενδιέφερε από τότε που ήμουν παιδί. Όταν ήμουν έφηβος, ήθελα να γίνω χριστιανός. Το πρόβλημα ήταν ότι όταν εξερεύνησα τον Χριστιανισμό, ανακάλυψα ότι δεν μπορούσα να τον καταλάβω. Για παράδειγμα, όταν ήμουν πρωτοετής στο Πολιτειακό Πανεπιστήμιο Κεντ, επισκέφθηκα ένα περίπτερο που είχε μια χριστιανική οργάνωση (Campus Christian Ministries) στην πανεπιστημιούπολη και έπιασα κουβέντα μαζί τους. Η άποψή τους, μου φάνηκε ότι ήταν «Ο Ιησούς έκανε θαύματα, αυτό αποδεικνύει ότι ήταν Θεός, συνεπώς αυτά που είπε πρέπει να είναι πολύ σημαντικά». Το δικό μου πρόβλημα ήταν ότι οι αποδείξεις για τα θαύματα αυτά ήταν τόσο διάτρητες που δεν μπορούσα να τις αποδεχτώ καθόλου. Και απ’ την άλλη, γιατί χρειαζόμαστε θαύματα προκειμένου να πιστέψουμε αυτά που είπε κάποιος, αν αυτά που είπε ήταν όντως γαμάτα.

Τέλος πάντων, επέμεινα. Επισκέφθηκα μερικές εκκλησίες και είτε βαρέθηκα του θανάτου, είτε μου φάνηκε ότι ήταν γεμάτες από πραγματικά τρελαμένους ανθρώπους που με τρόμαξαν για τα καλά. Προσευχήθηκα στον Ιησού να μπει στην καρδιά μου. Δεν έγινε τίποτα. Αγόρασα και ένα μικρό ασημένιο σταυρουδάκι και το φόραγα για κάποιο διάστημα. Καμιά αλλαγή. Διάβασα την Καινή Διαθήκη. Ωραία, αλλά όχι και τίποτα το συγκλονιστικό. Και μετά από μερικά χρόνια τα παράτησα. Παρόλα αυτά, διατήρησα από τότε το ενδιαφέρον μου για τον Χριστιανισμό και εδώ που τα λέμε, έχω πολύ περισσότερη διάθεση να διαβάσω και να μελετήσω κάτι σχετικό με τη ζωή του Ιησού παρά κάτι σχετικό με τη ζωή του Βούδα.

Για να προλάβω τυχόν e-mail που θα προσπαθήσουν να με προσηλυτίσουν, να σας πω ξεκάθαρα και χωρίς καμία αμφιβολία ότι πλέον είμαι πολύ μακριά για να «σωθώ». Είμαι βουδιστής μοναχός και πλήρως πεπεισμένος πιστός της φιλοσοφίας του Ντόγκεν. Έχω δει με τα μάτια μου την αλήθεια αυτών που έγραψε ο Ντόγκεν και δεν υπάρχει περίπτωση να γυρίσω την πλάτη μου στην αλήθεια αυτή.

Παρόλα αυτά, η ζωή, η διδασκαλία και η αποστολή του Ιησού εξακολουθούν να με συναρπάζουν. Δεν πιστεύω ότι ο Βουδισμός και ο Χριστιανισμός είναι ασύμβατοι. Πιστεύω ότι μπορείς να ασκείσαι στο Ζαζέν, να μελετάς την οπτική του Ντόγκεν και την αντίληψή του για τη ζωή και να παραμείνεις χριστιανός. Πιστεύω όμως ότι από τη μελέτη σου αυτή, θα βγεις ένα πολύ διαφορετικό είδος χριστιανού –πιθανώς ένα είδος χριστιανού που οι άλλοι χριστιανοί δε θα αναγνωρίζουν ως χριστιανό. Το ίδιο ισχύει, νομίζω, και για κάθε θρησκεία στην οποία πιστεύει κανείς όταν έρχεται στην άσκηση του Ζαζέν. Επειδή δεν ξέρω αρκετά περί Ιουδαϊσμού, Ισλάμ, Ινδουισμού, Ζωροαστρισμού, Γουΐκα ή των άλλων θρησκειών μάλλον δεν μπορώ να κάνω κάποιο σχόλιο που να έχει νόημα ή να είναι χρήσιμο για αυτούς που τις πιστεύουν. Όμως ίσως (ίσως λέω), μπορώ να κάνω κάποιο τέτοιο σχόλιο για τον Χριστιανισμό.

Παρόλα αυτά, δεν είμαι σίγουρος ότι αυτό είναι που θέλω να πω. Θέλω να πω, ομολογώ ότι δεν καταλαβαίνω γιατί υπάρχουν τόσοι πολλοί που θέλουν να γράψουν βιβλία του στιλ «γιατί να μην τα πάμε όλοι καλά μεταξύ μας» σχετικά με τον Χριστιανισμό και τον Βουδισμό –ούτε υπήρξαν τόσο μεγάλες συγκρούσεις μεταξύ τους στην παγκόσμια ιστορία, ούτε και πιστεύω ότι θα υπάρξουν. Ζούμε, ωστόσο, σε μια εποχή που ο Βουδισμός έχει αρχίσει να διεισδύει σε πολιτισμούς που ως τώρα ήταν χριστιανικοί και καθώς προκύπτει μια τέτοια ζύμωση, πρόκειται να προκύψει ένα νέο είδος Βουδισμού. Όπως ο ινδικός Βουδισμός επηρεάστηκε από ταοϊστικές ιδέες όταν πήγε στην Κίνα, ο ευρώ-αμερικανικός Βουδισμός ερμηνεύεται αυτή τη στιγμή που μιλάμε μέσα από μια ιουδαίο-χριστιανική οπτική γωνία. Τι θα συμβεί;

Πολύς κόσμος αναρωτιέται αν ο Βουδισμός είναι θρησκεία ή φιλοσοφία. Έχω αρχίσει να πιστεύω όλο και περισσότερο ότι στην πραγματικότητα δεν είναι τίποτα από τα δύο –είναι περισσότερο μια στάση ζωής. Ο ίδιος ο Βούδας χρησιμοποίησε ορισμένα στοιχεία από τις θρησκείες που ήξερε, όπως οι μεταγενέστεροι βουδιστές χρησιμοποίησαν στοιχεία από τις θρησκείες που εκείνοι ήξεραν. Και το ίδιο κάνουν σήμερα οι Αμερικανοί και οι Ευρωπαίοι βουδιστές. Αυτό που έχει σημασία όταν κάνουμε κάτι τέτοιο, είναι να διατηρήσουμε τον πυρήνα που έχει να κάνει με τη στάση ζωής. Δεν μπορούμε να παίρνουμε χύμα ό,τι βρίσκουμε μπροστά μας επειδή έτσι θα αισθανθούν άνετα οι άνθρωποι στον πολιτισμό στον οποίο ζούμε ή επειδή έτσι θα κερδίσουμε πιστούς και προσήλυτους. Ο Βουδισμός δεν έχει καμία σχέση με το να κερδίσεις προσήλυτους.

Δε με ενδιαφέρει να κάνω τον Βουδισμό ασφαλή για τους χριστιανούς ή το αντίστροφο. Στην πραγματικότητα, και σε κάποιο βαθμό, θα έλεγα ότι ο Βουδισμός είναι ελαφρώς επικίνδυνος για τους χριστιανούς. Όχι από την πλευρά ότι υπάρχει γι αυτούς κάποιος κίνδυνος σωματικής βλάβης –προφανώς. Όμως ενδέχεται οι χριστιανοί να πρέπει να συμφιλιωθούν με τις ιδέες του Βούδα, του Ντόγκεν και άλλων βουδιστών δασκάλων. Αντίθετα, δεν αισθάνομαι ότι ο Χριστιανισμός παρουσιάζει κανενός είδος κίνδυνο για τον Βουδισμό. Ίσως να αποτελεί απειλή για ορισμένες κουφές φιλοσοφίες που αυτοαποκαλούνται Βουδισμός. Όμως ο πραγματικός Βουδισμός είναι απλώς ρεαλισμός. Και η ρεαλιστική άποψη μπορεί να εφαρμοστεί σε οτιδήποτε. Αν αυτό που αποκαλείς «Βουδισμό» δεν είναι 100% ρεαλιστικό και συνεπώς ικανό να σταθεί απέναντι σε οτιδήποτε συναντάει, δεν είναι Βουδισμός και θα πρέπει να το παρακάμψεις ακαριαία.

Αν ο Χριστιανισμός είναι ρεαλιστικός, μπορεί να βγει ανέπαφος από τη συνάντησή του με τον Βουδισμό. Προσωπικά, ελπίζω ότι μπορεί –θέλω να μπορεί. Απλώς αναρωτιέμαι αν κάτι τέτοιο είναι δυνατό.

Μπραντ Ουόρνερ – Κυριακή 26 Νοεμβρίου 2006

Σ.τ.Μ. Περισσότερες πληροφορίες για την οργάνωση Christian Campus Ministries (όχι Campus Christian Ministries!) μπορείτε να βρείτε εδώ.