Ο 6ος και ο 7ος Κανόνας

Έχω μείνει έκπληκτος και αποσβολωμένος με την αντίδραση στο προηγούμενό μου ποστ –αποδεικνύεται για μια ακόμα φορά, ότι δεν έχω ιδέα για το πότε γίνομαι προκλητικός και πότε όχι. Έχει τύχει να ποστάρω κείμενα που ήμουν σίγουρος ότι θα προκαλούσαν επεισόδια και ποταμούς αίματος τα οποία φαίνεται ότι δεν έκαναν κούκου σε κανέναν και κείμενα όπως αυτό για το Big Mind™ (που για τα δικά μου δεδομένα ήταν ένα απλό παραληρηματάκι, σχετικά στάνταρ και ελαφρώς βαρετό), όχι μόνο φέρνει 140 σχόλια στο δικό μου μπλογκ αλλά ξεκινάει και ένα πολύ, πολύ μακρύ θρέντ σε ένα πράγμα που λέγεται Buddhist Community E-Sangha (μη με ρωτάτε, δεν τους είχα ακούσει καν μέχρι που κάποιος μου έστειλε το λινκ). Ίσως να κάνει κρύο στα περισσότερα μέρη της χώρας αυτή την εποχή και ο κόσμος δεν έχει τι να κάνει οπότε κάθεται σπίτι του και γράφει στον υπολογιστή του.

Κοίταξα τα περισσότερα από τα σχόλια και κάποια ήταν όντως εντυπωσιακά. Μάλιστα, ένα βίντεο λινκ που πόσταρε κάποιος με τον Κεν Ουΐλμπερ θα μείνει στην ιστορία: είναι καλωδιωμένος σε ένα πράμα που μοιάζει με εκείνο το παιδικό παιχνίδι που ζωγραφίζεις και μετά σβήνεις αυτό που ζωγράφισες αλλά με διάφορα χριστουγεννιάτικα φωτάκια να αναβοσβήνουν γύρω-γύρω, προφανώς για να αποδείξει ότι μπορεί να μπει στο πιο βαθύ σαμάντι που υπάρχει στον κόσμο. Στ’ αλήθεια, δεν μπορώ καν να συλλάβω πώς μπορεί κάποιος να το δει αυτό και να τσιμπήσει.

Αξίζει, ωστόσο, να κουβεντιάσουμε λίγο τα σχόλια για τον έκτο και τον έβδομο κανόνα (precept). Οι κανόνες αυτοί, μας λένε να μην κριτικάρουμε τους άλλους (μερικές φορές, αποδίδεται ως «τους άλλους βουδιστές») ή να μην είμαστε περήφανοι για τον εαυτό μας και συκοφαντούμε τους άλλους. Ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα που βλέπω στον Βουδισμό σήμερα, είναι ο τρόπος με τον οποίο οι κανόνες αυτοί μπορούν να διαστρεβλωθούν ώστε να λειτουργήσουν ως ασπίδες για οτιδήποτε (και μιλάω για ασπίδες σαν αυτές που έχουν στα διαστημόπλοιά τους οι Κλίνγκον), απέναντι σε οποιονδήποτε σχετίζεται με τον Βουδισμό –το μόνο που απαιτείται για να ταμπουρωθεί κάποιος πίσω από την ασπίδα είναι να ισχυριστεί ότι αυτό που κάνει είναι ένα είδος βουδιστικής άσκησης/πράξης. Το χειρότερο παράδειγμα αυτής της τακτικής, ήταν το 1995, όταν ο «Βουδιστής Δάσκαλος» Σόκο Ασαχάρα (Shoko Asahara), έριξε δηλητηριώδες αέριο στο μετρό του Τόκιο. Η φίλη μου η Ταϊτζούν, μια Γιαπωνέζα βουδίστρια καλόγρια, παρακολούθησε με πολλή προσοχή την κάλυψη του γεγονότος από την τηλεόραση, τις εφημερίδες και τα περιοδικά της Ιαπωνίας –παρότι ένας τεράστιος αριθμός βουδιστών μοναχών (αντρών και γυναικών) έδωσε συνεντεύξεις στα ΜΜΕ σχετικά με τον Ασαχάρα και παρότι όλοι τους καταδίκασαν την επίθεση, κανένας από όσους και όσες είδε η Ταϊτζούν δεν είπε ότι αυτό που δίδασκε ο Ασαχάρα δεν ήταν Βουδισμός. Λες και υπήρχε μια αόρατη γραμμή την οποία δεν μπορούσαν να περάσουν.

Από τη δεκαετία του ’60, λέξεις όπως Φώτιση, Αφύπνιση, Σατόρι, Κένσο και άλλες παρόμοιες, μπήκαν στη γλώσσα μας και στην ποπ κουλτούρα μας. Πολλοί άνθρωποι πιστεύουν ότι θέλουν μια τέτοια εμπειρία, όμως δεν έχουν την παραμικρή ιδέα για το τι είναι στ’ αλήθεια οι εμπειρίες αυτές. Και όσο εξακολουθεί να υπάρχει βαθιά σύγχυση γύρω από τις συγκεκριμένες λέξεις, είναι πολύ εύκολο για κάποιον ασυνείδητο να ορίσει ως Φώτιση οτιδήποτε θέλει. Στις δεκαετίες του ‘60 και του ’70, πολλοί Δυτικοί πίστεψαν ότι η εγκεφαλική βλάβη που προκαλείται από τη χρήση διαφόρων ψυχοτροπικών χημικών, είναι Φώτιση και πριν από μερικά χρόνια, κάνα-δυο καμένοι βλάκες προσπάθησαν να αναβιώσουν την ιδέα αυτή με ένα αρκετά δημοφιλές βιβλίο (παραδόξως, βρήκαν έναν μεγάλο αριθμό υποτιθέμενων «βουδιστών» οι οποίοι είτε υποστήριξαν τη θέση αυτή, είτε δεν ήταν πρόθυμοι να την επικρίνουν). Σήμερα δε, έχουμε οργανώσεις που προσπαθούν να προωθήσουν την ιδέα ότι η Φώτιση είναι κάτι που μπορεί να έρθει ακαριαία μέσω κάποιας ειδικής τεχνικής –και δεν προκαλεί καμία έκπληξη ότι οι οργανώσεις αυτές έχουν την πατέντα της εν λόγω τεχνικής.

Ένας από αυτούς που πόσταραν σχόλια στα Suicide Girls, επεσήμανε ότι ο υποτιθέμενος Βουδιστής Δάσκαλος τον οποίο επέκρινα πρόσφατα εκεί, ήταν επικεφαλής μιας μεγάλης και αξιοσέβαστης βουδιστικής οργάνωσης. Στην πραγματικότητα, είχα σκόπιμα αφήσει έξω τη συγκεκριμένη λεπτομέρεια επειδή, για μένα, αυτή είναι και η πιο ενοχλητική. Από τη στιγμή που κανένας από την ομάδα αυτή δεν επισημαίνει ότι αυτό που πουλάει ο εν λόγω τύπος είναι εμφανώς και απολύτως άσχετο με τον Βουδισμό, οι υπόλοιποι θα πρέπει να θεωρήσουμε ότι η οργάνωση στο σύνολό της τον υποστηρίζει και συμφωνεί μαζί του. Και αυτό είναι θλιβερό.

Είναι πολύ σημαντικό όσοι ασκούνται στον Βουδισμό και τον διδάσκουν, να είναι διατεθειμένοι να μιλήσουν ανοιχτά και δημόσια όταν κάποια ποπ τάση που ισχυρίζεται ότι είναι βουδιστική, δεν είναι. Αυτό δε σημαίνει πάντα να ανέβεις σε μια καρέκλα και να αρχίσεις να φωνάζεις, όμως η ευγενής σιωπή δεν είναι πάντοτε και η μόνη σου εναλλακτική λύση. Καθώς ο Βουδισμός γίνεται όλο και περισσότερο της μόδας και εδραιώνεται ως μια διαδεδομένη φιλοσοφία, θα αυξηθεί και η τάση διαφόρων τσαρλατάνων να εκμεταλλευθούν την αίσθηση ιερότητας που έχει οτιδήποτε αυτοχαρακτηρίζεται ως «βουδιστικό». Αν δεν επικρίνουμε τα πράγματα αυτά επειδή φοβόμαστε ότι θα παραβιάσουμε τους κανόνες, δε βοηθάμε καθόλου τους ανθρώπους που θέλουν να μάθουν τι είναι ο πραγματικός Βουδισμός.

Μπραντ Ουόρνερ– Τετάρτη 7 Μαρτίου 2007

ΥΓ
Το σαμάντι (samadhi) είναι ένας όρος από τη Γιόγκα που αναφέρεται στα βαθιά στάδια του διαλογισμού. Κάποιες πληροφορίες σχετικά, υπάρχουν στη διεύθυνση http://en.wikipedia.org/wiki/Samadhi όμως και εδώ ισχύει αυτό που έγραψα στο προηγούμενο ποστ και συγκεκριμένα στην υποσημείωση περί σατόρι, κένσο κ.λπ.: αναλόγως της σχολής/σέκτας, υπάρχουν και διαφορετικές ερμηνείες –ως εκ τούτου, καλό είναι να είναι κανείς πολύ προσεκτικός σχετικά με το πώς αντιλαμβάνεται (ή θεωρεί ότι αντιλαμβάνεται) τις εν λόγω έννοιες.

Γάτος και μάγκας!

Στο άρθρο μου αυτή την εβδομάδα για τα Suicide Girls, έγραψα κάτι κακίες για το Big Mind™ του Γκένπο Ρόσι (Genpo Roshi) –πρόκειται για μια καινούρια διαδικασία σχετική με την άσκηση του Ζεν η οποία, σύμφωνα με τους ισχυρισμούς του Γκένπο Ρόσι, σου δίνει Φώτιση σε μια ώρα. Το άρθρο πρόκειται να «βγει στον αέρα» (όπως είθισται να λένε), το μεσημέρι του Σαββάτου, 3 Μαρτίου (δυο μέρες πριν τα γενέθλιά μου). Από τότε που έγραψα κάνα-δυο καυστικά σχόλια για το Big Mind™ σε μια κριτική που έκανα στην ταινία What the Bleep, πριν από δύο χρόνια (αν θέλετε να τη διαβάσετε, κάντε κλικ στο σχετικό λινκ στο τέλος του άρθρου αυτού), έχω ακούσει διάφορα από διάφορους που μπλέχτηκαν με το Big Mind™ ή ΒΜ, όπως το αποκαλώ συνήθως. Και, από ό,τι ακούω, το όλο πράγμα είναι ακόμα χειρότερο από ό,τι είχα φανταστεί! Επίσης, σε όλα σχεδόν τα μέρη που έχω πάει να μιλήσω, διάφοροι δάσκαλοι Ζεν μου έχουν πει πόσο τους έχει ενοχλήσει αυτή η νέα εξέλιξη στον κόσμο του Ζεν και έχω αρχίσει να πιστεύω ότι αυτή η ιστορία, κάποια στιγμή θα πάψει να είναι μια φτηνιάρικη παπαριά και θα καταλήξει στα σκανδαλοθηρικά έντυπα. Φυσικά, είμαι σίγουρος ότι ο Γκένπο και ο κολλητός του, ο Κεν Ουΐλμπερ (Ken Wilber) θα έχουν καταλήξει στην Όπρα πολύ πιο πριν. Αυτά είναι πράγματα που συμβαίνουν στο εμπόριο.

Τέλος πάντων, θα περιμένω μέχρι το Σάββατο πριν αρχίσω να τα χώνω σοβαρά στο Big Mind™. Όμως ενώ έγραφα, έψαχνα στο Δίκτυο για ένα τσιτάτο του Τζον Ντάιντο Λόρι (John Daido Loori) στο οποίο επαινεί το Big Mind™ ως ένα εξαίρετο «δεξιοτεχνικό μέσο» (skillful mean) –ή κάτι τέτοιο, τέλος πάντων. Το τσιτάτο είναι από ένα φυλλάδιο που έδωσαν σε κάποιον σε ένα σεμινάριο για το Big Mind™ και αυτός ο κάποιος είχε την καλοσύνη να μου το στείλει. Δυστυχώς όμως, το έχασα και παρότι έλπιζα ότι θα το πετύχω κάπου στο Ίντερνετ, δεν τα κατάφερα –ως εκ τούτου, ο Ντάιντο τη σκαπουλάρισε αυτή τη φορά. Ίσως να είχε τη σύνεση να τους ζητήσει να βγάλουν το όνομά του από τη λίστα των υποστηρικτών του πράγματος. Δεν ξέρω. Όμως δε θα περίμενα και τα πάρα πολλά από τον άνθρωπο που έγραψε το χειρότερη βιβλίο στην ιστορία της τυπογραφίας σχετικά με τον Ντόγκεν (πρόκειται για το απαίσιο «True Dharma Eye» –είθε όλα του τα αντίτυπα να καούν στην κόλαση).

Τέλος πάντων (και πάλι), δε βρήκα το τσιτάτο, βρήκα όμως κάτι που έγραψε κάποιος τον παλιό καλό καιρό του 2005 για μένα. Έχει πάντα πλάκα να διαβάζεις τέτοια πράγματα και σκέφτηκα να το μοιραστώ μαζί σας. Να τι λέει λοιπόν:

«Παρατηρήστε ότι ο Μπραντ Ουόρνερ, δε λέει πουθενά ότι έχει όντως δοκιμάσει τη διαδικασία Big Mind™ ή τη διαδικασία χόλοσινκ (holosync). Οι απόψεις του για το τι πρέπει να είναι ο διαλογισμός/Βουδισμός είναι ενοχλητικά ξεροκέφαλες! ‘Αυτό δεν είναι Ζεν! ΑΥΤΟ είναι Ζεν! Κι Εγώ είμαι ο πιο γάτος και μάγκας καουμπόι του Ζεν στην πόλη!’»

Ναι, ε; Έτσι μιλάω; Σαφέστατα δεν είμαι ο πιο γάτος και μάγκας καουμπόι του Ζεν στην πόλη. Είμαι, όμως, έντιμος. Η πραγματική βουδιστική άσκηση είναι σκληρή δουλειά και τύποι σαν τον Γκένπο Ρόσι και αυτούς που έφτιαξαν το χόλοσινκ προσπαθούν να σας κοροϊδέψουν και να σας κάνουν να πιστέψετε ότι οι μέθοδοί τους είναι εύκολοι τρόποι να φτάσετε στο ίδιο σημείο. Δεν είναι. Και αυτό, δεν είναι απλώς η προσωπική μου άποψη –είναι η πραγματικότητα.

Ο τύπος συνεχίζει «Αν το Big Mind™ έχει αποτέλεσμα, αν πραγματικά μπορεί να σου δώσει ένα μικρό σατόρι σε μερικές ώρες (έχω κι εγώ τις αμφιβολίες μου, όμως δεν έχω δικαίωμα να λέω τίποτα αν δεν το δοκιμάσω), δεν έχει καμιά σημασία ποιος ή τι είναι ο Γκένπο Ρόσι».

Το επιχείρημα αυτό το έχω ακούσει πολλές φορές: δεν πρέπει να βρίζεις κάτι αν δεν το δοκιμάσεις διότι, πού ξέρεις, μπορεί και να έχει αποτέλεσμα. Όμως το επιχείρημα δεν ευσταθεί. Να σας το πω αλλιώς. Ας πούμε ότι έρχεται στη Γη ένας Αρειανός και ένας ασυνείδητος Γήινος του δίνει ένα γραμμάριο κόκα και ένα καλαμάκι και του λέει ότι αυτή στη Γη το λέμε πιάνο και ότι το ρουφάμε από τη μύτη. Ο Αρειανός το ρουφάει από την προβοσκίδα του και μετά, όταν γυρνάει πίσω στον Άρη, λέει στους φίλους του «Όταν πήγα στη Γη, ρούφηξα από τη μύτη ένα πιάνο με ένα καλαμάκι και ήταν ΑΨΟΓΟ!» Οι Αρειανοί μπορεί να τον πιστέψουν, όμως εδώ στη Γη, θα τον πίστευε κανένας;

Ο μόνος λόγος που οποιοσδήποτε θα πίστευε αυτές τις τρίχες, είναι επειδή δε θα είχε καμία σχέση με το τι σημαίνουν λέξεις όπως σατόρι, κένσο ή φώτιση –όπως ο Αρειανός μας φίλος δεν έχει ιδέα τι εννοούμε στη Γη όταν λέμε «πιάνο».

Αυτό δε σημαίνει ότι σας αποκαλώ όλους βλάκες. Μπορεί να είμαι ο πιο πρωτόγονος άνθρωπος που υπάρχει στη γειτονιά, όμως ειλικρινά σας φαίνεται λογικό ότι κάποια καινούρια τεχνική θα σας δώσει μέσα σε μια ώρα, ό,τι θα σας έδιναν 15 χρόνια άσκησης Ζαζέν; Και αν δεν μπορείτε να μου απαντήσετε σ’ αυτό, απαντήστε μου σε τούτο: Νομίζετε ότι κάποιο καινούριο διαιτητικό χάπι θα σας κάνει να χάσετε σε μια εβδομάδα, όλα τα κιλά που πήρατε τα τελευταία 15 χρόνια; Θα έλεγα, όχι. Οπότε, γιατί να πιστέψετε ότι μια ολόκληρη ζωή κακής χρήσης του νου και του σώματός σας, μπορεί να ξεγίνει μέσα σε ένα απόγευμα; (στην πραγματικότητα, ο Γκένπο υποστηρίζει ότι το ΒΜ, μπορεί να σου δώσει Φώτιση «πριν την ώρα του μεσημεριανού»)

Να λοιπόν το «προσεχώς» από το κομμάτι μου στα Suicide Girls. Διαβάστε το μέσα στο Σαββατοκύριακο, φχαριστηθείτε το και θυμηθείτε ότι τα δικά μου κομμάτια εκεί μέσα είναι τζάμπα –δε χρειάζεται να γίνετε μέλη και να πέσετε κατά λάθος πάνω σε τίποτα γυμνές γκόμενες με τατουάζ.

*****ΥΣΤΕΡΟΓΡΑΦΟ, 8 Μαρτίου 2007*****

Κατάφερα και βρήκα τελικά το τσιτάτο του Τζον Ντάιντο Λόρι για το Big Mind™. Είναι από ένα άρθρο που λέγεται «Genpo Roshi's Big Mind». Ο συγγραφέας του άρθρου είναι ο Τζόν Κάιν (John Kain) όμως εκεί που το βρήκα εγώ δεν αναφέρεται η πρωτότυπη πηγή. Νομίζω ότι το αντίγραφό μου, είναι κάποιο φυλλάδιο που έδιναν σε ένα σεμινάριο για το Big Mind™ και λέει τα εξής:

«’Η διδασκαλία του Ζεν είναι σαν το ψάρεμα’, λέει ο Τζον Ντάιντο Λόρι, ηγούμενος της μονής Ζεν Μάουντεν (Zen Mountain Monastery), εν ντάρμα αδελφός του Γκένπο Ρόσι και συγγραφέας αμέτρητων βιβλίων, μεταξύ των οποίων και το Making Love with Light (ο Ντάιντο Ρόσι είναι δάσκαλός μου και έχει μια πολύ πιο παραδοσιακή προσέγγιση στην άσκηση από τον Γκένπο Ρόσι. Τον ρώτησα λοιπόν τι πιστεύει για την, λιγότερο παραδοσιακή, μέθοδο του Γκάνπο Ρόσι). ‘Κάθε ψαράς έχει την τεχνική του. Ορισμένοι χρησιμοποιούν σκουλήκια, άλλοι τεχνητά δολώματα και άλλοι έντομα. Αυτό που έχει σημασία, είναι να αγκιστρώσεις τον μαθητή. Ο Γκένπο Ρόσι χρησιμοποιεί τη διαδικασία Big Mind, εγώ χρησιμοποιώ τις τέχνες και ο Τετσουγκέν (ο Μπέρνι Γκλάσμαν/Tetsugen Bernie Glassman), χρησιμοποιεί την κοινωνική δράση. Αυτό που μετράει, είναι τι θα γίνει από τη στιγμή που ο μαθητής θα αγκιστρωθεί. Ο Γκένπο Ρόσι έχει δείξει, μέσω της ισχύος των διαδόχων του, ότι είναι καλός στο ουσιώδες κομμάτι της διδασκαλίας του Ζεν. Οι διάδοχοί του είναι εξαιρετικοί’».

Ορίστε λοιπόν, αν και δεν είμαι ακριβώς σίγουρος τι λέει εδώ ο Ντάιντο. Δεν είναι τόσο υπέρ του ΒΜ όσο θυμόμουν –εδώ που τα λέμε, μπορεί απλώς να πρόκειται για έναν ήπιο τρόπο να πει ότι δεν υποστηρίζει το ΒΜ. Δεν μπορεί κανείς να ξέρει και αυτό ίσως είναι πρόβλημα (δείτε το άρθρο μου της 7ης Μαρτίου). Επίσης, έχω πρόβλημα με την ιδέα ότι είναι εντάξει να αγκιστρώνεις έναν μαθητή χρησιμοποιώντας κάτι παραπλανητικό. Ή με την ιδέα του να αγκιστρώνεις μαθητές γενικώς. Αυτό, μάλιστα, μπορεί να είναι θέμα για ένα άλλο άρθρο.

Μπραντ Ουόρνερ – Πέμπτη 1 Μαρτίου 2007

ΥΓ
Σατόρι (satori), κένσο (kensho) και δεξιοτεχνικά μέσα (skillful means ή ουπάγια στα Σανσκριτικά), είναι όλα βουδιστικοί όροι. Τα δύο πρώτα αναφέρονται στη λεγόμενη «φώτιση», «αφύπνιση» ή «βαθιά κατανόηση» και το τελευταίο στους τρόπους που μπορεί ένας δάσκαλος προκειμένου να μεταδώσει τη βουδιστική διδασκαλία στους άλλους. Και για τα τρία υπάρχουν σχετικά άρθρα στη WikiPedia (σατόρι, κένσο, δεξιοτεχνικά μέσα), όμως πρόκειται για ζητήματα που ερμηνεύονται αρκετά διαφορετικά από τις διάφορες σχολές/σέκτες του Βουδισμού. Όσο για την κριτική του Ουόρνερ στην ταινία What the *Bleep*, μπορείτε να τη διαβάσετε εδώ.

Υπερβολικά εξαιρετικό

Το κείμενο που ακολουθεί, το πόσταρα στα σχόλια του τελευταίου μου άρθρου στα Suicide Girls. Για την περίπτωση που δε διαβάσατε το κείμενο, το άρθρο αυτό, τελείωνε ως εξής:

«Δε θα ισχυριζόμουν ποτέ ότι έχω Την Απάντηση για το πρόβλημα της κατάθλιψης. Μπορώ όμως να πω τι είχε αποτέλεσμα και τι συνεχίζει να έχει αποτέλεσμα σ’ εμένα. Δεν είναι εξίσου εύκολη ή εξίσου γρήγορη λύση με το να χλαπακιάζεις μερικά χαπάκια κάθε μέρα, όμως μακροπρόθεσμα, είναι καλύτερα να μάθεις να αντιμετωπίζεις τον εαυτό σου από το να αφήνεις τα φάρμακα να κάνουν τη δουλειά για λογαριασμό σου –αν μη τι άλλο, δεν ξεχνάς ποτέ να πας στο φαρμακείο. Ωστόσο, η λύση που είχε αποτέλεσμα σ’ εμένα, περιλαμβάνει το να αποφασίσεις να αποφύγεις αυτό που οι περισσότεροι άνθρωποι θεωρούν «νορμάλ» τρόπο ζωής και τις «νορμάλ» υπέρ-επιείκειες που δείχνουν προς τον εαυτό τους. Αν είναι κανείς διατεθειμένος να κάνει τη θυσία αυτή, θα διαπιστώσει τελικά ότι δεν πρόκειται και για καμιά τρομερή θυσία».

Κάμποσοι άνθρωποι στα SG, είχαν πρόβλημα με τη στάση μου απέναντι στο θέμα των φαρμάκων, ως τρόπου αντιμετώπισης της κατάθλιψης. Και, παρότι θεωρώ ότι αυτό που είπα ήταν ξεκάθαρο και, παρότι αρκετοί από τους ανθρώπους που σχολίασαν, το ‘πιασαν, αποφάσισα να προσθέσω κάποιες ακόμα διευκρινίσεις.

Πριν διαβάσετε το παρακάτω, ωστόσο, θα ήθελα να πω ότι δε με ενδιαφέρει καθόλου να συμμετάσχω σε έναν διάλογο για τις αρετές που έχουν τα φάρμακα που γράφουν οι ψυχίατροι. Το θέμα έχει συζητηθεί και συζητιέται κατά κόρον και επιπλέον είναι βαρετό του θανάτου. Αν θέλετε να το συζητήσετε, συζητήστε το, όμως μην περιμένετε ότι θα λάβω μέρος.

Εκείνο που με ενδιαφέρει, ωστόσο, είναι η ιδέα του Νισιτζίμα Σενσέι, ότι ορισμένα πράγματα μπορεί να είναι «υπερβολικά εξαιρετικά» και αυτή την ιδέα είναι που θα ήθελα να σχολιάσω εδώ. Να λοιπόν τι πόσταρα (με ορισμένες μικρές αλλαγές):

•••••••••••••••••••

Όταν έγραψα εκείνη την ατάκα σχετικά με το ότι το Ζαζέν είναι καλύτερο για την κατάθλιψη από το να χλαπακιάζεις χάπια, δε φανταζόμουν κάποιο άτομο με βαρύτατη κατάθλιψη που στράφηκε στα φάρμακα αφότου όλα τα άλλα απέτυχαν. Μερικές φορές, η ιατρική λύση είναι ο μόνος τρόπος να αντιμετωπίσεις ένα πρόβλημα που έχει γίνει τόσο σοβαρό ώστε να μην μπορεί να αντιμετωπιστεί αλλιώς. Αν ποτέ έπεφτα θύμα τροχαίου ατυχήματος ή αν μου έβρισκαν καρκίνο, θα έψαχνα για γιατρό –όχι για Δάσκαλο του Ζεν.

Ωστόσο, με τα άπειρα λεφτά που χώνουν οι φαρμακευτικές εταιρείες προκειμένου να δημιουργήσουν καινούριες αγορές για τα καταπότια τους, συχνά σκέφτομαι ότι μια ολόκληρη γενιά Αμερικανών, την έχει πατήσει και πιστεύει ότι δεν υπάρχει περίπτωση να αντιμετωπίσει τη ζωή της χωρίς να αλλάξει τεχνητά τη χημεία του εγκεφάλου της. Οι διαφημίσεις για τα τονωτικά αυτά, μοιάζουν να λένε ότι κάθε περίπτωση υπαρξιακής ανίας, χρειάζεται και μια δόση Prozac® ή Paxil® –σε αντίθετη περίπτωση, θα αρχίσεις να αμφισβητείς την κοινωνία στην οποία τα φάρμακα αυτά σε κάνουν να μπορείς να ταιριάζεις.

Παρόλα αυτά, δεν υπάρχει τρόπος να μπορώ να ξέρω τι έχουν μέσα τους οι άνθρωποι που πειράχτηκαν από αυτά που έγραψα. Πιθανώς να συγκαταλέγονταν στις σπάνιες εκείνες περιπτώσεις που έπασχαν από κάτι τόσο σοβαρό που τα φάρμακα ήταν η μόνη λογική λύση. Ίσως χωρίς αυτά, οι άνθρωποι αυτοί να είχαν βγει στους δρόμους και να πυροβολούσαν παιδιά στα σχολεία ή να δολοφονούσαν ποπ σταρ και πολιτικούς. Δεν ξέρω. Δεν μπορώ να κρίνω.

Δεν μπορώ να μιλήσω για κανέναν άλλον. Όμως μπορώ να πω κάτι για τον εαυτό μου. Είμαι ευγνώμων που πέρασα την εφηβεία μου πριν αναπτυχθούν πλήρως τα αντικαταθλιπτικά και που πέρασαν από τα 20-και μου αρκετά φτωχός για να μπορώ να πάω σε ψυχιάτρους –δεν έχω καμία αμφιβολία ότι αν είχα πάει, θα μου είχαν γράψει φάρμακα για να με βοηθήσουν με την κατάθλιψή μου. Και αν είχα ακολουθήσει τον δρόμο αυτόν, μπορεί να μην είχα ποτέ αναγκαστεί να σκάψω μέσα μου για να ανακαλύψω τη βαθύτερη αιτία του πόνου μου.

Δεν αμφισβητώ την αποτελεσματικότητα των φαρμάκων αυτών. Όμως, το να πεις ότι κάτι είναι αποτελεσματικό, σημαίνει ότι παράγει το επιθυμητό αποτέλεσμα και αναρωτιέμαι αν το αποτέλεσμα που επιθυμούμε, είναι πάντοτε αυτό που πραγματικά χρειαζόμαστε. Μια περίοδο, υπέφερα από σοβαρούς πονοκεφάλους σχεδόν σε καθημερινή βάση. Πήρα μεγάλες δόσεις Ibuprofen και αυτό αποδείχθηκε αποτελεσματική θεραπεία –με τα χάπια, ο πόνος σταμάτησε, όμως βασιζόμενος στη μαγική λύση της εταιρείας Advil, δε χρειάστηκε να αντιμετωπίσω την πραγματική αιτία των πονοκεφάλων μου. Επίσης, τα κακά μου έγιναν σκληρά σαν πέτρα, γεγονός το οποίο είχε επιπτώσεις που με ταλαιπωρούν ακόμα. Οι διαφημίσεις στην τηλεόραση δεν τα λένε αυτά, τα λένε;

Μόνο όταν σταμάτησα να παίρνω τα φάρμακα και άρχισα να προσπαθώ να αντιμετωπίσω το πραγματικό πρόβλημα, κατάφερα να μπω σε μια διαδικασία επίλυσης αυτών που πραγματικά έπρεπε να επιλύσω. Υπάρχουν φορές που ο πόνος, ακόμα και ο συναισθηματικός πόνος, είναι κάτι που πρέπει να αντιμετωπίσεις στα ίσα. Και η εμπειρία μου, μου έδειξε ότι τα φάρμακα μπορούν να είναι ένας πολύ αποτελεσματικός τρόπος να αποφύγεις να έρθεις πρόσωπο με πρόσωπο με αυτό που είναι πραγματικά προβληματικό.

Κάποτε, όταν ο δάσκαλός μου του Ζεν, ο Νισιτζίμα Σενσέι, είχε τραυματίσει την πλάτη του, ένας από τους μαθητές του, του έφερε ένα πράγμα που έμοιαζε με θερμοφόρα και το οποίο υποτίθεται ότι ρίχνει θεραπευτική ηλεκτρική ενέργεια στους μύες. Επειδή ο μαθητής του κόλλαγε για αρκετή ώρα, ο Νισιτζίμα αποφάσισε να το δοκιμάσει και η ετυμηγορία του ήταν ότι το μηχανάκι ήταν «υπερβολικά εξαιρετικό» και προτιμούσε να αφήσει το τραύμα του να θεραπευτεί φυσικά. Αντίστοιχα, νομίζω ότι και τα περισσότερα από τα φάρμακά μας, είναι «υπερβολικά εξαιρετικά» –είναι καλά όταν χρειάζεσαι μια γρήγορη λύση σε ένα πολύ σοβαρό πρόβλημα, όμως όποτε είναι δυνατό να χρησιμοποιήσεις μια πιο φυσική προσέγγιση, αυτή είναι πάντοτε καλύτερη. Ακόμα και αν θέλει περισσότερο χρόνο και μοιάζει λιγότερο «αποτελεσματική» δηλαδή όταν η λύση δεν είναι ακριβώς αυτό που φανταζόμασταν ή θέλαμε.

Μπραντ Ουόρνερ – Τετάρτη 21 Φεβρουαρίου 2007

Ο Νόμος του Σύμπαντος Λέει!

ΟΚ. Θα κάνω μια ακόμα απόπειρα να γράψω ένα αυτόματο ποστ. Γιατί αυτό είναι το ωραίο με τα μπλογκ, έτσι δεν είναι; Ο αυθορμητισμός τους! Δεν είμαι καν σίγουρος αν την έγραψα σωστά τη λέξη! Και φύγαμε! Θυμηθείτε παιδιά, αντίθετα με πολλά από τα άλλα ποστ που έχει αυτό το μπλογκ, τούτω ‘δω δεν έχει γραφτεί πιο πριν –το γράφω κατευθείαν στο πωστολένε που έχει μέσα το σάιτ του μπλογκ.

Ωραία. Μου λένε λοιπόν διάφοροι να γράψω για όλη αυτή την ιστορία με τον Νόμο του Σύμπαντος. Σε στιλ, ρε συ Μπραντ, τι παίζει με τον «Νόμο του Σύμπαντος» που λες και ξαναλές; Αν υπάρχουν νόμοι και κανόνες, γιατί δε μας φτιάχνεις μια λίστα να ξέρουμε κι εμείς αν κάνουμε καλά ή κακά πράγματα; Για τα’ όνομα του Θεού –ελπίζω ότι δεν υπάρχουν άνθρωποι που να περιμένουν να τους δώσω εγώ μια λίστα με πράγματα που πρέπει ή δεν πρέπει να κάνουν. Και, όπως και να ‘χει, ο Νόμος του Σύμπαντος δε λειτουργεί έτσι. Είναι πιο αδιόρατος, όμως ταυτόχρονα δεν είναι κρυμμένος ή ασαφής. Είναι τόσο εξόφθαλμος, όσο η βαρύτητα ή ο ηλεκτρομαγνητισμός –για την ακρίβεια, πράγματα όπως η βαρύτητα ή ο ηλεκτρομαγνητισμός είναι επίσης εκφάνσεις του Νόμου του Σύμπαντος.

Είναι το ίδιο μ’ αυτό που αποκαλείται Ντάρμα. Το πρόβλημα είναι ότι η ίδια η λέξη «Ντάρμα», είναι τόσο παρά-χρησιμοποιημένη που έχει γίνει πλέον σχεδόν άχρηστη. Θέλω να πω, δείτε τι έχουν κάνει με τη λέξη αυτή οι άνθρωποι που έχουν φτιάξει την τηλεοπτική σειρά Lost –η σειρά μου αρέσει, αν και αυτή η σεζόν είναι ψιλό-χάλια, όμως βλέπω ότι οι εν λόγω τύποι έχουν μια κάπως άσχετη αντίληψη σχετικά με τον Ντάρμα. Και βάζω στοίχημα ό,τι θέλετε, ότι η λύση του μυστηρίου στο νησί πρόκειται να βασίζεται σε κάποια άκυρη και κουλή εκδοχή κάποιου είδους Βουδισμού. Αν, δε, γίνει κάτι τέτοιο, θα τους φτύσω στα μούτρα, όπως έκανα και με την τελική «λύση» των X-Files, η οποία επίσης ήταν για τα μπάζα. Γιατί κανείς απ’ αυτούς τους τύπους δεν μπορεί να σκεφτεί μια κουλ κατάληξη για τη σειρά του όπως έκανε ο Πάτρικ Μακ Γκούχαν (Patrick McGoohan) με το Prisoner; Τις προάλλες, κατάλαβα επίσης, γιατί οι ταινίες υψηλού προϋπολογισμού (αυτές που στην κινηματογραφική και τηλεοπτική πιάτσα αποκαλούνται «tent pole») είναι πάντα χάλια. Είμαι σ’ ένα μίτινγκ και μιλάω με ένα παραγωγό για μια ταινία με τον Ούλτραμαν (Ultraman) και ο τύπος μου λέει πώς λειτουργεί το κόλπο με τις πανάκριβες ταινίες επιστημονικής φαντασίας/action σαν αυτή που θέλει να κάνει. Και εκεί αντιλαμβάνομαι γιατί οι ταινίες αυτές είναι πάντα κακές: Είναι επειδή κανείς από αυτούς που τις φτιάχνουν, δε θέλει στ’ αλήθεια να τις φτιάξει. Θέλω να πω, κανείς δεν πεθαίνει στην ιδέα να κάνει μια ταινία Σπάιντερμαν ή Σούπερμαν, άσχετα με το τι λένε στα δελτία Τύπου. Ο λόγος που τις κάνουν, είναι επειδή οι δουλειές αυτές, είναι οι πιο ακριβές δουλειές που μπορούν να κάνουν. Οι άνθρωποι που έχουν τα πόστα αυτά, τα δίνουν όλα και παράγουν πολύ υψηλού επιπέδου από τεχνικής άποψης δουλειές (και αυτό δεν ισχύει μόνο για τα ειδικά εφέ, ισχύει και για το γράψιμο, τη σκηνοθεσία και το παίξιμο –υπάρχει τρελή τεχνική), όμως στον πυρήνα δεν υπάρχει τίποτα, πέρα από ανθρώπους που δουλεύουν για να πληρωθούν. Δεν υπάρχει κανείς που να προσπαθεί να πει κάτι, να περάσει ένα μήνυμα, να επικοινωνήσει.

Τέλος πάντων, ξέφυγα –επειδή το κείμενο αυτό είναι αυτόματο. Τι λέγαμε; Α, ναι, για τον Νόμο του Σύμπαντος. Είπα ήδη ότι είναι σαν τη βαρύτητα; Επειδή είναι. ΟΚ, θα προσπαθήσω να δώσω μερικά παραδείγματα. Ας πούμε ότι κάνετε ποδήλατο: έχετε μια ενστικτώδη αίσθηση για το τι χρειάζεται προκειμένου να μην πέσετε κάτω και κάνετε αυτό που πρέπει –κάπως έτσι είναι.

Μερικά προφανή παραδείγματα είναι η ενοχή που αισθάνεσαι όταν κλέβεις κάτι ή όταν κερατώνεις τον γκόμενό σου. Αισθάνεσαι ότι παραβιάζεις τον Νόμο του Σύμπαντος. Τώρα βεβαίως ξέρω ότι πιθανότατα σκέφτεστε ότι υπάρχουν κάποιοι άνθρωποι που δεν αισθάνονται ενοχές (ή όπως αλλιώς ονομάζουν το συγκεκριμένο συναίσθημα, καθώς η λέξη «ενοχή» πάει πολύ μακριά –τέλος πάντων). Όμως αμφιβάλλω. Δεν νομίζω ότι υπάρχουν τέτοιοι άνθρωποι ή ότι υπήρξαν ποτέ ή ότι θα υπάρξουν ποτέ. ΟΜΩΣ, υπάρχουν άνθρωποι που είναι πολύ, πολύ, πολύ καλοί στο να καταπνίγουν τα συναισθήματα αυτά με σκέψεις και δικαιολογίες.

Το πρόβλημα με τη σκέψη, είναι ότι μπορεί κανείς να τη χρησιμοποιήσει για να δικαιολογήσει ΤΑ ΠΑΝΤΑ. Δεν υπάρχει κάτι αρκετά φριχτό ή τρομακτικό το οποίο να μην μπορείς να το διαστρεβλώσεις μέσα στο κεφάλι σου ώστε να το κάνεις να μοιάζει σωστό. Ένα από τα πιο τρομακτικά πράγματα που έχω δει στην άσκησή μου, είναι η δική μου ικανότητα να το κάνω –νομίζετε ότι μόνο οι Ναζί, οι παιδεραστές, τα μέλη του NRA και διάφοροι άλλοι παρόμοιοι; Χα! ΝΟΜΙΖΕΤΕ! Τέλος πάντων, γι αυτό η σκέψη είναι ατυχής τρόπος να κρίνει κανείς το σωστό και το λάθος. Απλώς ξέρεις τι είναι σωστό και τι είναι λάθος, χωρίς να το σκεφτείς καθόλου.

Ο στόχος του Ζαζέν, είναι να μάθεις να ησυχάζεις αρκετά ώστε να αντιληφθείς τη διαίσθηση που υπάρχει πάντοτε στο βάθος. Όσο περισσότερο κάνεις την άσκηση, τόσο καλύτερος γίνεσαι σ’ αυτό –κανείς δε γίνεται ποτέ τέλειος και ακόμα και στις πρώτες βουδιστικές σούτρες, υπάρχουν αναφορές για τις κόντρες που είχε ο Βούδας με τον Μάρα (τη δύναμη του κακού) σε όλη του τη ζωή. Οι αναφορές αυτές, είναι στην ουσία ένας μεταφορικός τρόπος να δείξουν οι συγγραφείς ότι ακόμα και ο ίδιος ο Βούδας ξεγελιόταν από τις σκέψεις του.

Ο Νόμος του Σύμπαντος, λοιπόν, δεν έχει καμία σχέση με λίστες πραγμάτων που πρέπει ή δεν πρέπει να κάνεις. Βεβαίως, υπάρχουν και κάποια πράγματα που δεν πρέπει να κάνεις σχεδόν ποτέ και γι αυτό οι βουδιστές ορκίζονται να ακολουθούν τους Δέκα Κανόνες (Ten Precepts) –πράγματα όπως το να κλέβεις, το να σκοτώνεις, το να λες ψέματα κ.λπ., σχεδόν πάντα δημιουργούν προβλήματα, όμως υπάρχουν περιστάσεις που ακόμα και αυτά μπορεί να είναι σε συμφωνία με τον Νόμο του Σύμπαντος. Ωστόσο, οι περιστάσεις αυτές είναι τόσο σπάνιες, που ακόμα και αν προκύψουν, υποτίθεται ότι θα έχεις ασκηθεί αρκετά ώστε να μπορέσεις να δεις και να καταλάβεις τι πρέπει να κάνεις.

Και αυτή είναι όλη η ιστορία. Ξέρω ότι έχω βάλει ένα κεφάλαιο σχετικό με τους Δέκα Κανόνες στο Hardcore Zen, οπότε μπορείτε να βρείτε μερικές αντίστοιχες ιδέες και εκεί.

Ξέρετε, ένα άλλο πράγμα που σκεφτόμουν σήμερα και το οποίο είναι επίσης κάπως τυχαίο, είναι το εξής: Όταν κάνεις Ζαζέν, είναι καλύτερα να μη σκέφτεσαι «Έχουν περάσει 30 λεπτά ή 2 ημέρες ή 5 εβδομάδες –ή δεν ξέρω τι άλλο– και αν συνεχιστεί αυτό το πράγμα θα πεθάνω». Αν πας σε ένα ησυχαστήριο, θα υπάρξει κάποια στιγμή σε κάποια από τις περιόδους καθίσματος που θα αισθανθείς έτσι. Ο μόνος τρόπος να το αντιμετωπίσεις, είναι να ξεχάσεις εντελώς πόση ώρα κάθεσαι μέχρι εκείνη τη στιγμή. Δεν πρέπει να ασχολείσαι με τη συσσώρευση του χρόνου –απλώς κάτσε ΤΩΡΑ. Και όσες φορές και αν πρέπει να επιστρέψεις, απλώς επίστρεψε.

Τέλος πάντων, πρέπει να πα' να φτιάξω κάτι για φαί. Καλά να περνάτε.

[...]

Μπραντ Ουόρνερ – Παρασκευή 16 Φεβρουαρίου 2007

Υ.Γ. Για τη σειρά Prisoner, μπορεί κανείς να βρει περισσότερες πληροφορίες εδώ. Για το «tent-pole programming», επίσης από τη WikiPedia, μπορείτε να δείτε εδώ. Για την οργάνωση NRA (National Rifle Association), πέρα από το λήμμα της WikiPedia υπάρχει και το επίσημο σάιτ. Για τους Δέκα Κανόνες/Αρχές (precepts) υπάρχει μια αναφορά εδώ όμως το θέμα είναι αρκετά μεγάλο καθώς άπτεται της βουδιστικής ηθικής και δεν εξαντλείται μόνο σε ένα λήμμα της WikiPedia –μια άλλη εκδοχή υπάρχει στο BuddhaNet, ενώ για την ερμηνεία του Γκούντο Νισιτζίμα, υπάρχει ένα σχετικό PDF στο σάιτ της Ντόγκεν Σάνγκα.

Εκ της Διευθύνσεως (ΙΙΙ) – Oh Tokyo (M*A*S*H)

Ομαδική φωτογραφία από το σέσιν στον ναό Τοκέι-ιν της Σιζουόκα.
Στο κέντρο είναι ο Μπραντ Ουόρνερ.

Παραδόξως, και χωρίς καμιά ιδιαίτερη διαφήμιση, το μπλογκ αυτό άρχισε να έχει αναγνώστες. Τους ευχαριστώ πολύ, καίτοι αισθάνομαι κάπως περίεργα καθώς υποπτεύομαι ότι ο βασικός λόγος που τους απέκτησε, είναι επειδή κάποιοι έκαναν Google το όνομά μου. Αν είναι δυνατόν! Τέλος πάντων, στους αναγνώστες αυτούς, χρωστώ μια μεγάλη συγνώμη διότι δεν ανανέωσα το σάιτ επί σχεδόν τρεις μήνες. Αν αισθανθήκατε ότι πρόκειται για άλλη μια περίπτωση όπου κάποιος ξεκινάει κάτι και μετά το παρατάει (η συνηθέστερη ασθένεια του Ίντερνετ), σας διαβεβαιώνω ότι δεν είναι έτσι. Το Hardcore Zen GR θα συνεχίσει από εκεί που σταμάτησε και στόχος μου είναι να ανανεώνεται όσο πιο τακτικά γίνεται.

Έχω, ωστόσο, μια καλή δικαιολογία για την τρίμηνη απουσία μου: βρισκόμουν στην Ιαπωνία! Όσοι με ξέρουν προσωπικά, ξέρουν καλά ότι έχω μια παιδιόθεν εμμονή με τη συγκεκριμένη χώρα και την κουλτούρα της, για λόγους που ούτε κι εγώ δεν έχω ξεκαθαρίσει και κάθε φορά που μου δίνεται η ευκαιρία να βρεθώ εκεί, την αρπάζω απ' τα μαλλιά. Ως εκ τούτου, ο λόγος που δεν ανανέωνα το μπλογκ, δεν ήταν η έλλειψη Ίντερνετ (η πρόσβαση που είχα εκεί ήταν πολύ πιο γρήγορη από αυτή που έχω εδώ), αλλά απλώς και μόνο ότι ήμουν ξεμυαλισμένος -και δεν εννοώ μόνο από πράγματα σχετικά με το Ζεν!

Τέλος πάντων, επέστρεψα και πρόθεσή μου είναι να συνεχίσω το Hardcore Zen GR όπως το ξεκίνησα, μεταφράζοντας κείμενα του Μπραντ Ουόρνερ και των άλλων ανθρώπων της κοινότητας Ντόγκεν Σάνγκα (Dogen Sangha –λινκ στα αριστερά) κρατώντας σας παράλληλα ενήμερους για την πορεία της ελληνικής έκδοσης του ομότιτλου βιβλίου του Ουόρνερ (όσοι δεν το ξέρουν ήδη, μπορούν να το βρουν εδώ), διερευνώντας την πιθανότητα της δημιουργίας μιας ομάδας... καθίσματος (ναι, το ξέρω, δεν είναι πολύ συναρπαστικό, όμως όπως έλεγε και εκείνο το τραγουδάκι that’s what it’s all about *) και προσπαθώντας να συμβάλλω στη δημιουργία ενός χώρου συζήτησης για τον Βουδισμό Ζεν. Όπως (σχεδόν) όλες οι Ιντερνετικές προσπάθειες, η πρόθεση είναι αγαθή όμως η υλοποίηση μπορεί κάπου να χωλαίνει. Αυτό που θα προσπαθήσω, είναι να μη χωλαίνει πολύ.

Κάτι από το ταξίδι μου που σχετίζεται με το μπλογκ: Το προτελευταίο μου Σαββατοκυριακοδευτερότριτο στην Ιαπωνία, είχα την ευκαιρία να το περάσω στον βουδιστικό ναό Τοκέι-ιν στη Σιζουόκα, σε ένα σέσιν (ελλείψει καλύτερης λέξης, ησυχαστήριο) τεσσάρων ημερών υπό τη διεύθυνση του Μπραντ Ουόρνερ. Η Ντόγκεν Σάνγκα (για την ακρίβεια, το αγγλόφωνο παράρτημα της), οργανώνει δύο τέτοια σέσιν τον χρόνο, ένα την άνοιξη και ένα το φθινόπωρο και τα τελευταία πέντε (αν δεν κάνω λάθος) χρόνια, στο φθινοπωρινό επικεφαλής είναι ο Ουόρνερ, καθώς ο δάσκαλος Γκούντο Νισιτζίμα έχει πλέον αποσυρθεί από τη «διοίκηση» της κοινότητας. Όπως γνωρίζουν όσοι παρακολουθούν τα τεκταινόμενα, ο δάσκαλος Νισιτζίμα είναι 90 ετών και, παρότι παραμένει σε πολύ καλή κατάσταση από πλευράς πνευματικής διαύγειας, έχει βαρύνει κάπως σωματικά –τουλάχιστον για να κάνει ταξίδια εκτός Τόκιο και να υφίσταται την ταλαιπωρία ενός τετραήμερου σέσιν.

Είναι ταλαιπωρία; Ναι. Παρότι το πρόγραμμα των σέσιν αυτών είναι σχετικά ελαφρύ για τα δεδομένα των ιαπωνικών μοναστικών κοινοτήτων (μπορείτε να το βρείτε σε PDF, εδώ –μη δίνετε σημασία που λέει «2007», το ίδιο είναι) και αυτό επειδή ο Κόντο Σαουάκι, ο δάσκαλος του Γκούντο Νισιτζίμα θεωρούσε ότι ο λόγος ύπαρξης των σέσιν δεν είναι το να κάνεις όσο περισσότερο Ζαζέν γίνεται, δεν παύει να είναι βαρύ, ειδικά για κάποιον που το παρακολουθεί για πρώτη φορά. Το πρωινό ξύπνημα είναι στις 4:30 και καθημερινά υπάρχουν έξι περίοδοι καθίσματος, δύο περίοδοι βαδίσματος Κινχίν (το οποίο, πρακτικά, είναι κάτι σαν το Ζαζέν αλλά σε κίνηση), τρία γεύματα Οριόκι (πιο πολλά επ’ αυτού στο μέλλον –προς το παρόν, δείτε το βίντεο που βρίσκεται εδώ και το οποίο έχει φτιάξει ένα από τα μέλη της Ντόγκεν Σάνγκα σε ένα προηγούμενο σέσιν στο Τοκέι-ιν) δύο διαλέξεις από τον επικεφαλής του σέσιν (εν προκειμένω, από τον Μπραντ Ουόρνερ) και μια περίοδος σάμου ή εργασίας το οποίο αντιστοιχεί περίπου σε αυτό που στον Ελληνικό Στρατό αποκαλείται «αγγαρεία».

Τα παραπάνω, καλύπτουν περίπου το μισό της ημέρας (περί τις 10-11 ώρες) και το άλλο μισό είναι ύπνος (από τις 21:00 ως τις 4:30) και μερικές ελεύθερες ώρες (ότι περισσεύει). Αυτό που είναι απροσδόκητα κουραστικό, ωστόσο, είναι ότι γενικά υπάρχει μια οδηγία για ησυχία –αυτό μεταφράζεται στο «αποφεύγετε να μιλάτε, αν μιλάτε, μιλάτε πολύ χαμηλόφωνα και αν θέλετε να μιλήσετε μεγαλόφωνα, κάντε το εκτός των χώρων του ναού» –το τελευταίο δίνει την ευκαιρία για μερικές εξαιρετικές βόλτες στην γύρω περιοχή/εξοχή (ο ναός είναι σε μια μικρή χαράδρα μέσα στους λόφους/βουνά της Σιζουόκα τα οποία είναι γεμάτα πυκνά δέντρα και φυτείες τσαγιού), όμως είναι εντυπωσιακό το πόσο ζόρικη μπορεί να είναι η ησυχία! Έχουμε συνηθίσει τόσο πολύ στον θόρυβο μέσα και έξω από το κεφάλι μας, που η ιδέα ότι πρέπει, έστω, να τον περιορίσουμε, μοιάζει αδύνατη.

Τέλος πάντων, το σέσιν έγινε, πήγε καλά (νομίζω –δεν έχω μέτρο– όμως έτσι έλεγαν όλοι και έτσι λέει και ο Μπραντ στο σχετικό του μπλογκ το οποίο υπάρχει εδώ) και μπορώ να πω με βεβαιότητα ότι θα το ξαναέκανα με την πρώτη ευκαιρία –προϋποτεθίστω, βεβαίως ότι θα βρίσκομαι στην Ιαπωνία. Η ιδέα να περνάς τόσες ώρες της ημέρας με τον εαυτό σου, σου δίνει τη δυνατότητα να ελέγξεις για τα καλά τι ακριβώς κουβαλάς μέσα στο κεφάλι σου, χώρια που και μόνο το να κάνεις έξι περιόδους Ζαζέν μέσα στην ίδια μέρα, σου δίνει μια εντελώς άλλη αντίληψη για το τι εστί «ήσυχο κάθισμα». Βεβαίως, αυτό που μετράει είναι το καθημερινό κάθισμα (η καθημερινή προπόνηση όπως θα λέγαμε αν μιλάγαμε για πολεμικές τέχνες ή για οποιαδήποτε άλλη μορφή εκγύμνασης ή εκπαίδευσης), όμως ένα εντατικό τετραήμερο από καιρού εις καιρόν προσφέρει μια άλλη οπτική γωνία που σίγουρα ενισχύει τη συνολική άσκηση.

Αυτά προς το παρόν για τη Σιζουόκα και το σέσιν. Ενδέχεται να επανέλθω στο μέλλον (αν υπάρξει λόγος να μεταφέρω κάτι από εκεί, εδώ), όμως για την ώρα, νομίζω ότι θα είναι καλύτερα να δώσω τον λόγο για μια ακόμα φορά στον Μπραντ Ουόρνερ και στις σκέψεις του περί του Νόμου του Σύμπαντος. Για οτιδήποτε, σχετικό ή άσχετο, είμαι στη διάθεσή σας, στη διεύθυνση hczgr.blog(α)gmail.com –αντικαθιστώντας, βεβαίως, το (α) με το @.

ΥΓ
(*) The Hokey Pokey –ψάξτε το στο YouTube!

Γάμα την τέχνη –πάμε για Ζεν!

Ευχαριστώ για τις προτάσεις [για το τι να γράψω]. Σήμερα δουλεύω την εκδοχή του Νισιτζίμα για το Θεμελιώδες Άσμα της Μέσης Οδού του Ναγκαρτζούνα. Και καθώς έγραφα, προσπαθώντας να εξηγήσω ένα συγκεκριμένο σημείο, έγραψα την παρακάτω παράγραφο:

«Λέμε, για παράδειγμα, ότι μια δίνη είναι ένα σπειροειδές ρεύμα νερού σε ένα ποτάμι. Στη συνέχεια, όταν επικοινωνούμε μεταξύ μας μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε τη λέξη ‘δίνη’, αναφερόμενοι σε κάτι που αντιλαμβανόμαστε όλοι μας. Ωστόσο στην πραγματικότητα, η δίνη δεν είναι διαφορετική από το ποτάμι –δεν μπορεί να υπάρξει παρά ως μέρος του ποταμιού. Κατά τον ίδιο τρόπο, τα πράγματα και τα φαινόμενα του σύμπαντος –συμπεριλαμβανομένου εμού και εσού– δεν υπάρχουν παρά ως μέρος του σύμπαντος. Είναι προσωρινές πραγματώσεις της δραστηριότητας του σύμπαντος ως όλου, ακριβώς με τον ίδιο τρόπο που η δίνη είναι μια προσωρινή πραγμάτωση της δραστηριότητας του ποταμιού. Αυτό το γεγονός το παραβλέπουμε εύκολα και ίσως μάλιστα κάποιοι από εμάς να μην το βλέπουν καν ποτέ. Οι ορισμοί μας για τα ξεχωριστά πράγματα και φαινόμενα βασίζονται στα χαρακτηριστικά που, σχετικά αυθαίρετα, τους αποδίδουμε. Κατ’ αυτόν τον τρόπο, μπορούμε να δημιουργούμε διανοητικές απεικονίσεις των πραγμάτων αυτών και να χειριζόμαστε τις απεικονίσεις αυτές μέσα στον νου μας. Είναι λάθος να πιστεύουμε ότι οι αυθαίρετοι διαχωρισμοί του πραγματικού σύμπαντος που κάνουμε μέσα στον νου μας, αντιστοιχούν σε διαχωρισμούς του ίδιου του σύμπαντος».

Άουτς! Ζόρικα κόλπα.

Τι λέτε για το θέμα της δημιουργικότητας και του Ζεν; Ή της φαντασίας και του Ζεν, όπως είπατε κάποιοι; Είναι γεγονός ότι δουλεύω σε μια αγορά που έχει ως αντικείμενο τη δημιουργία φαντασιώσεων και ότι αυτό μοιάζει απολύτως λάθος για κάποιον που είναι ταυτόχρονα αφοσιωμένος στην αναζήτηση της αλήθειας –και πράγματι, το θέμα αυτό μου έχει προκαλέσει τεράστιες ανησυχίες. Έχει μάλιστα προκύψει κάποιες φορές και στην επικοινωνία μου με τον Νισιτζίμα Σενσέι. Θυμάμαι μια φορά, είχα πάρει μαζί μου σε ένα ησυχαστήριο ένα βιβλίο σχετικό με τον Ούλτραμαν (Ultraman) για να έχω κάτι να περνάω την ώρα μου και για να μελετήσω και λίγα Ιαπωνικά. Ο Νισιτζίμα με είδε να το διαβάζω και μου είπε «Αυτά τα τηλεοπτικά προγράμματα διδάσκουν τα παιδιά». Εγώ γέλασα και τον ρώτησα τι πίστευε ότι τα διδάσκουν. «Τα διδάσκουν να πιστεύουν στη δύναμη». Αμάν!

Είχε δίκιο, ωστόσο. Τα προγράμματα με τους σούπερ-ήρωες, καλλιεργούν στα παιδιά την ιδέα ότι μπορούν να σωθούν από εξωτερικές δυνάμεις με ικανότητες πέρα από τις δικές τους. Και οι θρησκείες διδάσκουν ακριβώς το ίδιο πράγμα. Αποφάσισα λοιπόν να προσπαθήσω να περάσω μέσω της δουλειάς μου, ορισμένες αμφιβολίες για τη συγκεκριμένη ιδέα. Έγινα φίλος με έναν από τους βασικούς σεναριογράφους της σειράς και έκανα πολλές και πολύωρες συζητήσεις μαζί του για διάφορα ζητήματα –του έδωσα μάλιστα και δικές μου προτάσεις για επεισόδια. Και όλες μου οι ιδέες, τόσο φανερά, όσο και πιο υποχθόνια, έπαιζαν γύρω από το θέμα της αμφιβολίας γύρω από την πίστη στη δύναμη.

Δεν κατάφερα να περάσω καμία από τις προτάσεις μου στον αέρα. Όμως καθώς ο καιρός περνούσε, άρχισα να βλέπω ότι τα μικρά σποράκια της αμφιβολίας που είχα σπείρει, φύτρωναν. Αν θέλει κανείς να δει το αποτέλεσμα θα πρέπει να δει πολύ προσεκτικά πολλά επεισόδια του Ούλτραμαν, όμως το αποτέλεσμα σαφώς υπάρχει –δεν έχω δει άλλη σειρά με σούπερ-ήρωες που να θέτει υπό αμφισβήτηση το αν ο πρωταγωνιστής μπορεί πράγματι να σώσει τους αδύναμους. Πρόσφατα, ας πούμε, είδα την τελευταία ταινία Σούπερμαν και δεν υπάρχει απολύτως καμιά αμφιβολία ότι όλα εμείς τα ανθρωπάκια χρειαζόμαστε κάποιον με υπερδυνάμεις για να μας σώσει.

Αν μπορείς να διαφοροποιήσεις τα πράγματα έστω και στο ελάχιστο, μπορείς να βοηθήσεις μια κατάσταση. Είναι καλύτερο από το να μην κάνεις τίποτα και είναι καλύτερο από το να κάθεσαι απλώς στην άκρη και να παραπονιέσαι.

Το Ζεν είναι διάσημο για τη δημιουργικότητά του. Οι δάσκαλοι του Ζεν μοιάζουν πάντα να έχουν κάποιου είδους δημιουργική διέξοδο: κάποιοι, όπως ο Ντόγκεν, είναι συγγραφείς και ποιητές, άλλοι είναι καλλιγράφοι [Σ.τ.Μ. Ο Ουόρνερ αναφέρεται εδώ στην κινέζικη και ιαπωνική καλλιγραφία που αγγίζει τα όρια της ζωγραφικής], ζωγράφοι και μουσικοί, ενώ κάποιοι άλλοι έχουν μια δημιουργική προσέγγιση σε πράγματα όπως η τοξοβολία ή οι πολεμικές τέχνες. Αυτό έχει προκαλέσει μια σύγχυση στη Δύση: καθώς δεν έχουμε εκτεθεί αρκετά στην καλλιγραφία, στα ασιατικά είδη εικαστικών τεχνών ή στη μοναδική τους προσέγγιση σε ορισμένα αθλήματα όπως η τοξοβολία και οι πολεμικές τέχνες, συνδυάζουμε τα πράγματα αυτά με το Ζεν κατά έναν τρόπο που μας οδηγεί να πιστέψουμε ότι οι τέχνες αυτές είναι «Ζεν» από μόνες τους, ενώ κάποιες άλλες μορφές τέχνης δεν είναι «Ζεν». Στην πραγματικότητα, δεν έχει να κάνει με το είδος της τέχνης καθαυτό αλλά με το πώς το προσεγγίζει ο καλλιτέχνης. Δε θα μου άρεσε καθόλου να διαβάσει τα κείμενά μου κάποιος που δεν έχει εκτεθεί στη δυτική κουλτούρα και να αποφανθεί ότι το χάρντκορ πανκ είναι κατά κάποιον τρόπο πιο «Ζεν» από ότι άλλες μορφές καλλιτεχνικής έκφρασης. Απλώς χρησιμοποιώ το πώς εγώ εκφράζομαι με αυτό το μέσο για να προσπαθήσω να μιλήσω για τον τρόπο που ένα άτομο σχετικό με τη συγκεκριμένη φιλοσοφία, προσεγγίζει την τέχνη γενικότερα.

Η τέχνη είναι καλό πράγμα. Η τέχνη είναι αναγκαία για την ανθρώπινη ζωή. Μια φορά, ο Νισιτζίμα έλεγε πόσο εκτιμάει τους ηθοποιούς –δε θυμάμαι ακριβώς πώς το είχε πει, όμως είχε να κάνει με το πώς οι ηθοποιοί μπορούν να εκφράσουν συναισθήματα χωρίς να εμπλέκονται οι ίδιοι συναισθηματικά. Όλες οι τέχνες επιτελούν μια σημαντική λειτουργία στην κοινωνία. Αυτό που κάνω εδώ, το θεωρώ σαν ένα είδος καλλιτεχνικής έκφρασης. Σε κάποιο βαθμό, ακόμα και τα αυτοβιογραφικά μέρη του Hardcore Zen, περιέχουν ένα ποσοστό φαντασίας. Όχι ότι τις ιστορίες τις έβγαλα από το κεφάλι μου –όλες συνέβησαν, όμως όταν προσπαθείς να γράψεις για κάτι μετά από πολλά χρόνια, αναγκαστικά θα γεμίσεις κάποια από τα κενά της μνήμης σου με πράγματα που εφευρίσκεις, λίγο πολύ με τον ίδιο τρόπο που ένας συγγραφέας εφευρίσκει τις δραστηριότητες των χαρακτήρων του βιβλίου του.

Εδώ που τα λέμε, και αν το ψάξουμε λίγο παραπάνω, μερικά από τα σημαντικότερα έργα της βουδιστικής φιλολογίας είναι φανταστικά. Σχεδόν όλες οι σούτρες του Βουδισμού Μαχαγιάνα, έχουν τεράστια κομμάτια που είναι επινοημένα –ιστορίες που ποτέ δεν έγιναν «στ’ αλήθεια», ως ιστορικά γεγονότα. Όμως οι ιστορίες αυτές δεν παύουν να είναι απολύτως αληθινές.

Συνεπώς, κάντε λίγη τέχνη, ΟΚ;

Μπραντ Ουόρνερ – Τρίτη 6 Φεβρουαρίου 2007

Σ.τ.Μ. Για τον Ούλτραμαν, τα έχουμε ξαναπεί: περάστε μια βόλτα από εδώ. Για τον Βουδισμό Μαχαγιάνα (μέρος του οποίου είναι και το Ζεν), ξεκινήστε από εδώ.

Σήκωσε την κουλούρα

Τώρα που γράφω το κείμενο αυτό, είμαι στο Peet’s Coffee Shop στο Σάνσετ Στριπ. Πριν από μερικά λεπτά, μπήκε μέσα ένας ψεύτο-πάνκης μαλάκας με ένα τεράστιο μοχόκ και ένα πανάκριβο δερμάτινο μπουφάν. Πού το ξέρω ότι είναι μαλάκας; Να πού το ξέρω.

Μπαίνει μέσα στο μαγαζί, κατευθύνεται προς την τουαλέτα, κάνει ό,τι κάνει και μετά φεύγει. Ήδη το γεγονός ότι δεν «πλήρωσε νοίκι» παραγγέλνοντας κάτι, τον καθιστά υποψήφιο για τον τίτλο του μαλάκα. Όμως ίσως να είναι άφραγκος ή να βιάζεται –προσωπικά αμφιβάλλω και για τα δύο, όμως ίσως.

Αυτό που τον καθιστά σίγουρα μαλάκα, είναι το εξής: Πήγα στην τουαλέτα αμέσως αφότου έφυγε και ανακάλυψα ότι είχε αφήσει περίπου ένα ποτήρι κάτουρο σε όλη την κουλούρα της λεκάνης.

Πόση προσπάθεια χρειάζεται για να σηκώσεις την κουλούρα της λεκάνης; Φαντάζομαι ότι τυγχάνει πολύ πανκ, τύπου «γάμα τις συμβάσεις και το σήκωμα της κουλούρας –εγώ θα κάνω ό,τι γουστάρω!» Ή κάτι αντίστοιχο. Ή ίσως ο τύπος δε σκέφτεται καν τέτοια θέματα.

Αν θέλεις να κατανοήσεις τον Βουδισμό (κάτι που είμαι σίγουρος ότι δε θα συμβεί ποτέ με τον μαλάκα), το πρώτο πράγμα που πρέπει να κατανοήσεις είναι ότι, αν είσαι άντρας, πρέπει πάντα να σηκώνεις την κουλούρα πριν κατουρήσεις. Πρέπει να πληρώνεις για να μπεις στο κλαμπ αντί να προσπαθείς να μπεις κρυφά από την πίσω πόρτα. Δεν πρέπει να γράφεις γκράφιτι σε κανένα μέρος, εκτός από εκείνα που επιτρέπεται να το κάνεις.

Πιάνεις τι λέω; Διότι, άμα είσαι μαλάκας, δεν το πιάνεις. Αν είσαι μαλάκας, χρειάζεσαι έναν τεράστιο κατάλογο από πράγματα που πρέπει να κάνεις και που δεν πρέπει να κάνεις και χρειάζεσαι και έναν τύπο με ένα μεγάλο ματσούκι που θα κάθεται από πίσω σου συνέχεια και που θα σου ρίχνει μια στο κεφάλι κάθε φορά που κάνεις κάτι από αυτά που δεν πρέπει ή κάθε φορά που δεν κάνεις κάτι από αυτά που πρέπει. Μ’ αυτή την αντίληψη, δεν πρόκειται ποτέ να γίνεις βουδιστής. Και αν δοκιμάσεις να τη μεταφέρεις σε ένα από τα μαθήματά μου, θα σε διώξω.

Η βουδιστική ηθική είναι το να σηκώνεις την κουλούρα. Είναι να περνάς το χαλί με την ηλεκτρική σκούπα μια φορά την εβδομάδα. Είναι το να ρίχνεις το χαρτάκι από τη σοκολάτα στο καλαθάκι και όχι στο πεζοδρόμιο –όλα αυτά, είναι ηθικές επιλογές.

Κάνε αυτό που είναι σωστό και μην κάνεις αυτό που είναι λάθος. Και μην παριστάνεις ότι δεν ξέρεις τη διαφορά. Γιατί την ξέρεις.

Μπραντ Ουόρνερ – Τρίτη 23 Ιανουαρίου 2007